Jafar Panahi, regjisori iranian fitues i Palmës së Artë në Festivalin e Filmit në Kanë, është dënuar me pesë vjet e një muaj heqje lirie. Vendimi i gjykatës përfshin edhe konfiskimin e pasurive të tij, si dhe ndalimin për dy vjet të udhëtimeve jashtë vendit dhe përdorimit të rrjeteve sociale.
Lajmin për vendimin e ri ndaj një prej figurave më të rëndësishme të kinemasë iraniane e bëri publik avokati i tij, Mostafa Nili, në një deklaratë për median iraniane Emtedad.
Të lidhura
None found
Panahi, 66 vjeç, u gjykua dhe u dënua në mungesë. Nili tha se, përveç burgimit, gjykata ka urdhëruar sekuestrimin e pronave të regjisorit dhe i ka vendosur kufizimet dyvjeçare. Ende nuk dihet se cilat janë akuzat e sakta që çuan në këtë vendim.
Regjisori ishte rikthyer në Iran në mars, pas një udhëtimi jashtë vendit për promovimin e filmit It Was Just an Accident, fitues i Palmës së Artë në Festivalin e Filmit në Kanë vitin e kaluar. Ai u kthye pavarësisht se më herët ishte dënuar në mungesë me një vit burg, për akuza që kishin të bënin me “aktivitete propagandistike kundër sistemit”.
Një mik i Panahit, aktivist që jeton në Evropë, i tha Associated Press se regjisori nuk ishte arrestuar pas shpalljes së dënimit të fundit.
Avokati Nili njoftoi gjithashtu se ndaj Panahit mbeten në shqyrtim tri çështje ligjore. Sipas tij, regjisori nuk kishte marrë njoftim për datën e seancës në çështjen e fundit dhe kishte kuptuar se po zhvilloheshin procedurat vetëm pasi llogaritë e tij bankare u bllokuan javën e kaluar.
Moein Khazaeli, jurist i të drejtave të njeriut në qendrën ligjore Dadban, e cila ofron këshillim për aktivistët iranianë, tha se dënimi dhe konfiskimi mund të jenë në kundërshtim me Kushtetutën e Iranit. Sipas tij, autoritetet duhet të provojnë se ekziston një bazë e qartë ligjore që e lidh pasurinë me veprën penale të pretenduar.
Në një intervistë dhënë gazetës The Guardian gjatë qëndrimit në SHBA në fillim të këtij viti, Panahi shprehu shqetësimin se dhuna në Iran mund të vijonte.
“Në këtë film kam treguar se, kur cikli i dhunës vazhdon, është tepër e vështirë të ndalet”, tha regjisori.
Ai paralajmëroi se dhuna e ushtruar nga shteti ushqente frikën se ky cikël do të vazhdonte. Vendimi ndaj tij ka shtuar shqetësimin e artistëve për rreziqet që u kanosen krijuesve që punojnë në mënyrë të pavarur në Iran.
Setareh Maleki, aktorja iraniane e detyruar të largohej nga vendi pasi luajti në filmin The Seed of the Sacred Fig të regjisorit Mohammad Rasoulof, të nominuar për çmimin Oscar, tha se diktaturat i druhen më shumë humbjes së kontrollit mbi historitë e treguara nga njerëzit.
Maleki u shpreh se, kur këto rrëfime kalojnë kufijtë dhe arrijnë te audienca ndërkombëtare, nuk mund të heshten më. Ajo e quajti dënimin e Panahit një tjetër shembull të përpjekjeve të autoriteteve iraniane për të kufizuar lirinë e shprehjes.
Vendimin e kritikoi edhe Nazanin Boniadi, aktor iraniano-britanik. Ai theksoi se për dekada Panahi ka përdorur kinemanë për t’i bërë ballë censurës dhe për të pasqyruar vuajtjet dhe qëndresën e popullit iranian.
Mbështetje për regjisorin shprehu edhe një regjisore që po realizon fshehurazi një film në Iran dhe që kërkoi të mos identifikohej. Ajo tha se Panahi nuk ka heshtur, por ka folur në mbështetje të kërkesave të popullit iranian.
Sipas regjisores, dënimi mund të lidhet edhe me thirrjet e Panahit për unitet gjatë protestave të janarit, si dhe me mbështetjen e tij për zëra të ndryshëm brenda Iranit, përfshirë ata që përkrahin Reza Pahlavin, djalin në mërgim të ish-shahut të vendit.
Center for Human Rights in Iran, organizatë me bazë në SHBA, paralajmëroi në një raport të fundit se autoritetet po shtojnë presionin ndaj artistëve, shkrimtarëve, poetëve, muzikantëve dhe figurave të tjera kulturore.
Organizata vëren se zërat paqësorë po përballen gjithnjë e më shpesh me të njëjtat struktura të sigurisë dhe drejtësisë që përdoren për të shtypur kundërshtimin politik në Iran.
Rasti i Panahit vjen mes shqetësimeve në rritje në nivel ndërkombëtar për lirinë e shprehjes dhe të drejtat e artistëve në Iran.
