Kyrylo Budanov, ish-kreu i inteligjencës ushtarake ukrainase dhe një prej figurave më të njohura të luftës kundër Rusisë, po luan tashmë një rol të rëndësishëm në përpjekjet për t’i dhënë fund konfliktit.
Sipas raportimeve nga mediat e huaja, i kërkuar në Rusi për akuza që lidhen me veprimtarinë e tij si drejtues i HUR-it, Budanov është shprehur i gatshëm të ndërmarrë çdo hap që mund të çojë në një marrëveshje paqeje, nëse kushtet janë të pranueshme për Ukrainën.
Të lidhura
None found
Cikël i ri përshkallëzimi
Rusia dhe Ukraina janë aktualisht në një cikël të ri përshkallëzimi të luftës, i atribuuar pjesërisht përpjekjes së tyre për të fituar një avantazh në kuadrin e një negociate të ardhshme.
Edhe pse të dyja palët vazhdojnë të godasin njëra-tjetrën me dronë dhe raketa, Budanov tha gjatë intervistës se bisedimet e ndërmjetësuara nga administrata Trump pritet të rifillojnë deri në fund të shtatorit, disa ditë pas zgjedhjeve parlamentare në Rusi dhe disa javë para zgjedhjeve të mesit të mandatit në Shtetet e Bashkuara.
Procesi, tha ai, pritet të rifillojë me një vizitë në Kiev nga i dërguari special i paqes i qeverisë amerikane, Steve Witkoff , dhe dhëndri i Presidentit Trump, Jared Kushner.
Edhe pse Witkoff dhe Kushner kanë udhëtuar disa herë në Moskë, ata nuk e kanë vizituar Kievin, pavarësisht ftesave zyrtare të përsëritura. Kjo pritet të ndodhë, përveç të papriturave, nesër të dielën, ndërsa sot ata do të jenë në Moskë.
Budanov, 40 vjeç, është shefi i stafit të Presidentit Volodymyr Zelensky dhe një gjeneral-lejtnant në Forcat e Armatosura të Ukrainës. Meqenëse ai është në favor të negociatave, ai nuk ka më asgjë për të provuar si një ushtar që luftoi rusët.
Gjatë luftës në Ukrainën lindore, e cila filloi në vitin 2014 dhe vazhdoi për vite me radhë me një intensitet më të ulët, Budanov udhëhoqi sulme komando pas vijave të armikut. Në njërën prej tyre, djali i një gjenerali rus u vra në betejë.
Ai shërbeu në një njësi të inteligjencës ushtarake ukrainase të trajnuar nga CIA, koka e së cilës u vra në Kiev nga një makinë-bombë ruse.
Në vitin 2016, një plumb mitralozi ia theu bërrylin Budanovit. Ai kaloi muaj në Qendrën Mjekësore Ushtarake Kombëtare Walter Reed në Maryland, ku mjekët ia ribashkuan krahun. Pas pushtimit të plotë rus të vitit 2022, ai ndihmoi në planifikimin e disa prej kundërsulmeve më të guximshme ukrainase.
Budanov ende ka një prerje flokësh ushtarake dhe është i njohur për shikimin e tij depërtues. Në zyrën e tij, e cila është e zbukuruar me një ikonë të krishterë të pikturuar në pllakën qeramike të një jeleku antiplumb, ai zbuloi disa aspekte të artit të negociatave me armiqtë vdekjeprurës. Siç tha ai, askush nuk duhet të humbasë kohë duke u përpjekur të provojë se ka të drejtë.
“Sigurisht që nuk mund t’i besojmë njëri-tjetrit sepse jemi në luftë. Kjo është logjike dhe e kuptueshme. Në të njëjtën kohë, të dyja palët e kuptojnë se duhet të gjejnë një zgjidhje. Lufta nuk mund të zgjasë përgjithmonë.”, tha ai.
Ndarje rreth bisedimeve
Qeveria ukrainase duket e ndarë në lidhje me bisedimet e paqes. Në një analizë, Qendra Carnegie Rusia-Eurasia e përshkroi Budanovin si udhëheqës të një pale që favorizon një marrëveshje në vend që të rrezikojë humbje edhe më të mëdha. Zyrtarë të tjerë ukrainas, tha Qendra, kundërshtojnë çdo lëshim të madh, duke argumentuar se ato do të dëmtonin moralin e ushtrisë dhe të shoqërisë.
Opinioni publik ukrainas, nga ana e tij, është skeptik ndaj bisedimeve të sponsorizuara nga SHBA-të. Përpara se negociatat të ngriheshin, shumë besonin se administrata Trump po ushtronte presion mbi Ukrainën që të kapitullonte në mënyrë që të mbështeste përpjekjen e presidentit amerikan për të siguruar Çmimin Nobel për Paqen.
Në të njëjtën kohë, ata besonin se Putini nuk kishte ndërmend t’i jepte fund luftës, pavarësisht përmbajtjes së një marrëveshjeje të mundshme. Megjithatë, Budanov tha se beson në mbajtjen e kanaleve të komunikimit të hapura, edhe pse luftimet vazhdojnë.
“Unë jam një oficer i inteligjencës ushtarake. Kam qenë i përfshirë në dialogje dhe komunikime gjithë jetën time. Për mua, kjo nuk është e vështirë”, tha ai.
Negociatat kanë filluar, në mënyra të ndryshme, që nga fillimi i pushtimit rus.
Rusia dhe Ukraina kanë qenë në bisedime që nga dita e parë e pushtimit të vitit 2022, kur një këshilltar i Putinit u përpoq pa sukses, në dy telefonata, të negocionte dorëzimin e shpejtë të Ukrainës.
Të dyja palët kanë humbur mundësitë për të arritur një marrëveshje paqeje. Rreth një muaj pas fillimit të luftës, Rusia u largua nga një marrëveshje e ekuilibruar në tryezë, vetëm për të pësuar një sërë pengesash në fushën e betejës.
Moska humbi rreth 10 përqind të territorit ukrainas, të cilin do ta kishte mbajtur nëse do ta kishte pranuar marrëveshjen, megjithëse ndarja e saktë territoriale e propozuar nuk u bë kurrë publike.
Një vit më vonë, Ukraina, e cila atëherë gëzonte suksese ushtarake dhe vetëbesim të lartë, humbi një dritare të mundshme negociatash të ofruara nga Uashingtoni. Që atëherë, Kievi ka humbur rreth 1.5 përqind të territorit të saj ndaj avancimit rus.
Një valë e re negociatash filloi menjëherë pasi Trump mori detyrën në janar 2025. Por vetëm disa ditë pas takimit të Gjenevës në shkurt, Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli sulmuan Iranin, duke shkaktuar një luftë që që atëherë ka tërhequr pjesën më të madhe të vëmendjes së administratës Trump.
Megjithatë, prapa skenave, negociatat në një nivel më të ulët vazhduan, tha Budanov. Ai tha se fliste shpesh me Admiralin Igor Kostyukov, kreun e agjencisë së inteligjencës ushtarake GRU të Rusisë. Të dy negociuan për herë të parë në vitin 2022, me ndërmjetësimin e Turqisë, hapjen e korridoreve detare në Detin e Zi për transportin e grurit, i cili është një produkt i rëndësishëm eksporti për të dy vendet ndërluftuese.
Ai po fliste me ta, ndërkohë që në të njëjtën kohë i sulmonte në fushë.
“Gjatë viteve, kemi arritur të arrijmë shumë, përfshirë çështjet që lidhen me të burgosurit e luftës”, tha Budanov.
Ai e mbajti këtë kanal komunikimi edhe pse u shkaktoi humbje të mëdha forcave të Kostyukov. Në hollin e zyrës së tij, ai mban një fotografi të ushtarëve të forcave speciale ukrainase që marrin kontrollin e një fortese të GRU-së brenda një fabrike çimentoje në qytetin e Vovchansk në vitin 2024. Shumë nga ushtarët e admiralit rus u vranë në atë operacion.
Budanov tha gjithashtu se fliste rregullisht me Yevgeny Prigozhin, themeluesin në largim, por të pamëshirshëm, të organizatës mercenare ruse Wagner. Këto bisedime, tha ai, vazhduan deri pak para grushtit të shtetit të Wagner në vitin 2023 kundër Kremlinit. Prigozhin u vra disa javë më vonë kur avioni i tij privat shpërtheu në ajër.
Një nga arsyet kryesore pse Budanov mori detyrën e shefit të shtabit janarin e kaluar, pas gjashtë vitesh si kreu i shërbimit të inteligjencës ushtarake (HUR), ishte, tha ai, aftësia për të udhëhequr negociatat.
Deri atëherë, Vitkov dhe negociatorët rusë dhe ukrainas kishin ngushtuar një plan paqeje prej 20 pikash në dy çështje kryesore të pazgjidhura: menaxhimi i centralit bërthamor Zaporizhia të pushtuar nga Rusia dhe kontrolli i territorit që ende mbahet nga Ukraina në rajonin lindor të Donbasit.
Fokusi ishte në katër qytete me madhësi mesatare, pjesërisht të shkatërruara, si dhe në një sipërfaqe të madhe toke bujqësore. Në bisedimet e mbajtura në Abu Dhabi, Budanov u përpoq, siç tha ai, të krijonte një klimë të re: ai sugjeroi që delegacioni rus të vendoste një qëllim specifik, siç është formimi i zgjidhjeve kompromisi për administrimin e pasluftës së Donbasit, dhe të punonte drejt tij.
Propozimi për Donbasin
Deri në shkurt, tha ai, propozimet e mundshme që po shqyrtoheshin përfshinin dorëzimin e rajonit te kontraktorë privatë ushtarakë, dorëzimin e administratës së tij te Këshilli i Paqes i Trumpit ose krijimin e administratave të përbashkëta civile ukrainase dhe ruse.
Budanov pranoi se e kishte këshilluar Zelenskyn të mos pranonte asnjë kompromis për Donbasin që do t’i lejonte Rusisë të dukej sikur kontrollonte rajonin dhe të ngrinte flamurin e saj atje. Heqja dorë nga territori do t’i jepte Moskës një çmim që ushtria ruse kishte rezultuar e paaftë ta kapte.
Megjithëse negociatat ka të ngjarë të rifillojnë më vonë këtë muaj, Budanov tha se kushtet për një armëpushim nuk ka gjasa të jenë në fuqi deri në pranverë. Rusia pritet të përpiqet ta gjunjëzojë Ukrainën me një tjetër fushatë bombardimi strategjik këtë dimër, e katërta që nga fillimi i luftës.
“Negociatat, herët a vonë, do të çojnë diku. Nuk mund të luftosh gjithë jetën tënde”, përfundoi ai.
