Gërmimet e fundit arkeologjike në thellësi të Kishës së Varrit të Shenjtë në Jerusalem kanë sjellë në sipërfaqe mbetje të një peizazhi të vjetër funeral, i cili përputhet në mënyrë të çuditshme me atë që përshkruan Dhiata e Re për vendndodhjen e varrimit të Jezu Krishtit, sipas besimit të krishterë.
Të lidhura
None found
Një ekip arkeologësh italianë ka identifikuar varre të skalitura në gur, parcela të punuara toke, një gurore të lënë pas dore dhe shenja të një kopshti të periudhës së hershme. Megjithatë, specialistët paralajmërojnë se nuk ka asnjë provë shkencore që të konfirmojë lidhjen e këtyre zbulimeve me varrin e Jezusit.
Të dhënat e para të studimit janë botuar në Liber Annuus, revista prestigjioze arkeologjike e Jerusalemit.
“Provat tregojnë për një peizazh funeral të mirëfilltë,” deklaroi për Daily Mail koordinatorja e projektit, Francesca Romana Stasola, që i përket Universitetit “La Sapienza” të Romës.
Ekspeditat në Kishën e Ringjalljes, siç quhet ndryshe Kisha e Varrit të Shenjtë, filluan në vitin 2022 si pjesë e një projekti ambicioz për restaurimin e dyshemesë së shenjtërores.
Tempulli i shekullit të katërt qëndron mbi atë që tradita e krishterë e konsideron si vendi i kryqëzimit, varrosjes dhe ringjalljes së Krishtit. Sot, ky monument frekuentohet nga afro katër milionë pelegrinë çdo vit, duke u renditur ndër destinacionet më të shenjta të botës.
Gjatë sezonit të fundit të gërmimeve në vitin 2025, arkeologët nxorën në pah një ansambël të periudhës antike që përmbledh guroren e braktisur, hapësira agrare, varrime të gdhendura në shkëmb dhe gjurmë të një hapësire të gjelbër.
Ajo që i jep jehonë zbulimeve është përputhja me fragmentin e Ungjillit të Gjonit, ku flitet për një kopsht pranë vendit të kryqëzimit dhe një varr të sapohapur aty.
Në periudhën e Krishtit, guroreja gjendej jashtë rrethimit të Jerusalemit. Disa segmente të saj arrinin një thellësi prej rreth gjashtë metrash dhe më pas u mbuluan me tokë, një indicie që sugjeron shfrytëzimin bujqësor të mëvonshëm të zonës.
Gjithashtu, studiuesit kanë mbledhur të dhëna për kultivimin e pemëve të ullirit dhe vreshtave, që i përkasin pikërisht epokës së vdekjes së Jezusit, rreth vitit 33 të erës sonë.
“Shkrimet e shenjta përshkruajnë një zonë me bimësi midis Golgotës dhe varrit dhe ne kemi mundur të dallojmë pikërisht këto sipërfaqe të kultivuara,” i shpjegoi Stasola gazetës Times of Israel.
Varret e zbuluara, të skalitura direkt në masivin shkëmbor, përbëjnë një tjetër element kyç. Ato konfirmojnë funksionin e dikurshëm të zonës si nekropol.
Ky fakt përputhet me tregimet e ungjijve sipas Mateut, Markut dhe Lukës, të cilët pohojnë se varri i Jezusit ishte hapur në shkëmb.
Megjithatë, deri më tani nuk është gjetur asnjë mbetje osteologjike që mund t’i atribuohet figurës së Krishtit.
Aktualisht, vëmendja e studiuesve është përqendruar te një dhomë varrimi që ishte vulosur nga një konstruksion romak, i ngritur gjatë sundimit të Perandorit Hadrian në shekullin e dytë.
Rreth dyqind vjet më vonë, me ardhjen në fron të Perandorit Kostandin, ajo strukturë u shemb dhe zona iu nënshtrua një procesi të ri gërmimi, gjë që solli në dritë varrin.
Sipas interpretimit të arkeologëve, më pas varri u nda nga pjesa tjetër e kompleksit funerar dhe përreth tij u krijua një zonë e dedikuar pelegrinazhit, ku të krishterët e hershëm mblidheshin për t’u falur.
Pavarësisht koincidencave me tekstet biblike, ekspertët nënvizojnë se gjetjet nuk ofrojnë një vërtetim shkencor se bëhet fjalë për varrin e Jezu Krishtit.
Megjithatë, arkeologët vlerësojnë se mënyra në të cilën ky vend është ruajtur dhe transformuar në një qendër të rëndësishme adhurimi që në shekujt e parë të erës së re mund të sinjalizojë se njohja e shenjtërisë së tij është përcjellë përmes brezave.
Për drejtuesen e projektit, Francesca Romana Stasola, gërmimet kanë një vlerë që kapërcen thjesht verifikimin e një narrativi biblik.
“Pasuria e vërtetë që po nxjerrim në pah është historia e njerëzve, të cilët e shndërruan këtë vend në atë që përfaqëson sot, duke e shprehur besimin e tyre pikërisht këtu,” u shpreh ajo.
Sipas saj, pavarësisht nga bindjet personale rreth autenticitetit historik të Varrit të Shenjtë, realiteti i pandryshueshëm mbetet se një numër i madh brezash kanë besuar në të. Historia e këtij lokacioni është, në një përmasë të konsiderueshme, edhe historia e qytetit të Jerusalemit dhe e kultit kushtuar Jezu Krishtit.
