Shtrenjtimi i transportit ndërurban ka rikthyer diskutimin për barrën financiare që përballojnë çdo ditë qytetarët që punojnë ose studiojnë jashtë qytetit ku banojnë.
Të lidhura
None found
Nga 1 shtatori, abonimi mujor në linjën Tetovë-Shkup u rrit nga 5,500 në 6,500 denarë. Për një punëtor me pagë mujore prej 26,000 denarë, vetëm udhëtimi për në punë përbën rreth një të katërtën e të ardhurave.
Me këtë çmim, shpenzimi vjetor për transport arrin në 78,000 denarë, pa përfshirë shpenzimet e tjera që lidhen me udhëtimin e përditshëm.
Përmes një letre të hapur, qytetarët dhe punëtorët u kanë kërkuar institucioneve të analizojnë mënyrën e përcaktimit të tarifave dhe të verifikojnë nëse rritjet e çmimeve janë të arsyeshme.
Situata prek edhe udhëtarët në linja të tjera. Abonimi mujor Kumanovë-Shkup kushton 6,000 denarë, ndërsa ai Gostivar-Shkup arrin në 8,000 denarë. Për një punëtor që udhëton çdo ditë nga Gostivari në Shkup, shpenzimi vjetor shkon në 96,000 denarë.
Në letrën drejtuar institucioneve ngrihet edhe pyetja se përse çmimet ndryshojnë kaq shumë mes linjave me distanca të përafërta.
Autorët krahasojnë aksin Shkup-Katlanovë me atë Tetovë-Shkup. Në rreth 35 kilometrat mes Shkupit dhe Katlanovës, bileta mujore kushton 1,600 denarë, ndërsa për rreth 40 kilometra nga Tetova në Shkup, udhëtarët paguajnë 6,500 denarë.
Kjo krijon një diferencë prej 4,900 denarësh në muaj ose 58,800 denarësh në vit.
Sipas iniciatorëve, një faktor që ndikon në këtë situatë është mungesa e alternativave publike. Në linjën Shkup-Katlanovë ofrohet transport publik urban, ndërsa udhëtarët Tetovë-Shkup mbështeten kryesisht te operatorët privatë të transportit ndërurban.
Për këtë arsye, institucioneve kompetente u kërkohet të sqarojnë se cilët tregues ekonomikë përdoren për llogaritjen e çmimeve, nëse tarifat e reja pasqyrojnë rritjen reale të kostove të transportuesve dhe cili organ verifikon ligjshmërinë dhe arsyetimin e tyre.
Letra trajton edhe çështjen e rimbursimit të shpenzimeve të udhëtimit për punëtorët që banojnë në një qytet dhe punojnë në një tjetër.
Si rast krahasues përmenden deputetët që jetojnë jashtë Shkupit. Duke iu referuar të dhënave të Radio Evropa e Lirë, të cituara në letër, thuhet se 65 deputetë kanë marrë 18.6 milionë denarë për karburant dhe taksa rrugore gjatë periudhës 28 maji 2024 deri më 30 qershor 2025.
Autorët sqarojnë se ky shembull nuk paraqitet si kritikë ndaj deputetëve, por si një mënyrë për të pyetur nëse punëtorët e zakonshëm kanë një mekanizëm që ua mbulon në mënyrë reale shpenzimet e udhëtimit drejt vendit të punës.
Iniciatorët paralajmërojnë se tarifat e larta mund të sjellin pasoja sociale më të gjera, përfshirë detyrimin që qytetarët të zhvendosen në qytetin ku punojnë ose studiojnë.
“Kur udhëtimi ditor bëhet shumë i shtrenjtë, qytetarët përballen me një zgjedhje: të paguajnë mijëra denarë çdo muaj ose të zhvendosen aty ku punojnë ose studiojnë”, thuhet në letër.
Institucioneve u kërkohet të rishikojnë rritjen e fundit, të bëjnë publike kriteret për përcaktimin e çmimeve të biletave dhe të kontrollojnë zbatimin e detyrimeve ligjore.
Ndër kërkesat janë edhe shqyrtimi i konkurrencës në linjat më të frekuentuara dhe krijimi i një transporti publik ndërurban funksional e të përballueshëm, ku të përfshihen edhe mundësia e biletave të subvencionuara dhe e biletave familjare.
Po ashtu, autorët kërkojnë që rimbursimi i udhëtimit të përshtatet me shpenzimet reale të punëtorëve që udhëtojnë çdo ditë jashtë vendbanimit të tyre.
“Nuk po ju kërkojmë të mbani anën e pasagjerëve paraprakisht. Po ju kërkojmë ta bëni këtë pyetje”, thuhet në apelin drejtuar institucioneve dhe medias.
Sipas iniciatorëve, çështja thelbësore është nëse qytetarët duhet të detyrohen të shpërngulen në Shkup vetëm për shkak se kostot e udhëtimit të përditshëm janë bërë të papërballueshme.
“Nuk duam të zhvendosemi. Duam të jemi në gjendje të punojmë dhe të studiojmë”, thonë ata./Telegrafi/
