Mundoheni të shfletoni një faqe në rrjet dhe, në vend që ajo të shfaqet në çast, përballeni me një sfidë testuese që vetëm acarim sjell.
Të lidhura
None found
Para jush shpalosen shtatë imazhe të vogla e të turbullta kafshësh dhe udhëzimi ju nxit të identifikoni atë që ndan zakonet ushqimore me një lopë në foto të tetë, e vendosur mbi një sfond të kuq.
Vështroni me vëmendje figurat e paqarta. “A është kalë apo luan? Po pelikani me se ushqehet?” Më në fund, vendosni të klikoni mbi fotografinë e deles.
Përgëzime, sapo dëshmuat se nuk jeni një makinë, por tani jeni ndjerë disi më të nervozuar. Në rastin më të mirë, shpenzuat vetëm pak sekonda. Në rastin më fatal, një prekje e gabuar ose një çast konfuzioni ju rikthen në pikën zero të procesit.
Këto sfida verifikimi “A je robot?”, të njohura botërisht si CAPTCHA, shoqërojnë internetin pothuajse që në krye të herës. Motori i dikurshëm i kërkimit Altavista prezantoi një provë të thjeshtë kundër bot-eve në vitin 1997. Format e hershme të CAPTCHA-s kishin gjithashtu një anë praktike: u kërkonin njerëzve të riprodhonin një fjalë të skanuar nga një libër i lashtë, duke kontribuar në digjitalizimin e veprave të shkruara.
Sidoqoftë, përhapja marramendëse e robotëve që organizojnë agresione kibernetike dhe, në një të ardhme më të afërt, e modeleve të sofistikuara të inteligjencës artificiale, ka ndezur një garë të ashpër mes palës sulmuese dhe asaj mbrojtëse. Rrjedhimisht, këto prova janë ndërlikuar jashtë mase, duke e bërë përvojën e internetit më të ngadaltë e më acaruese për publikun.
Të dhënat nga kompania e sigurisë kibernetike Imperva tregojnë se viti 2024 shënoi një pikë kthese historike: trafiku i gjeneruar nga bot-at tejkaloi për herë të parë atë human. Sipas tyre, kjo u nxit nga chatbot-et që thithin informacion nga rrjeti, si dhe nga inteligjenca artificiale që i mëson robotët si t’i bëjnë bisht zbulimit.
“Sasia kolosale e agjentëve inteligjentë që grumbullojnë të dhëna për stërvitjen e modeleve gjuhësore të përmasave të mëdha ka ndryshuar tërësisht dinamikën e lojës,” pohon Bryan Becker, drejtues produkti në Cloudflare, një firmë që ndërton platforma mbrojtëse kundër automatizimit.
Automatizimi po sfidon me sukses CAPTCHA-t
Në përgjithësi, pronarët e faqeve të internetit nuk i mirëpresin bot-at. Këta të fundit mund të përdoren për të stërmbushur një sajt me trafik duke e rrëzuar, ose nga rivalët e tregut për të vjelur informacion mbi çmimet, si dhe nga përfituesit për të blerë me shumicë bileta apo për të rezervuar slotet e provimit të patentës.
Po shtohet me ritëm edhe dërgimi i “agjentëve të IA-së” që veprojnë në emër të përdoruesve të tyre. Kjo nënkupton mungesën e një personi fizik për t’i hedhur sytë nga reklamat apo për të kryer blerje impulsive, teksa të dhënat shpesh merren pa lejen e të zotëve.
Si rrjedhojë, CAPTCHA-t dhe mjetet e tjera anti-bot janë bërë të pashmangshme. Cloudflare, e cila përdor edhe alternativa si butoni “Verifiko që s’je robot”, deklaron se tani kryen 7.7 miliardë verifikime ditore, një rritje drastike nga 2.1 miliardë në vitin 2023.
Paradoksalisht, robotët po bëhen edhe më të zotë në kapërcimin e këtyre pengesave. Dy vjet më parë, hulumtuesit e Universitetit të Cyrihut vërtetuan se algoritmet e të mësuarit automatik ishin në gjendje të zgjidhnin 100% të testeve reCaptcha, sistemi CAPTCHA i Google. Bëhet fjalë për atë mekanizëm që ju fton të klikoni mbi të gjitha kuadratet ku dalloni autobusë, ura apo hidrantë, në një matricë prej 16 kuadratesh.
Si kundërpërgjigje, kompanitë e kanë ashpërsuar edhe më tej kompleksitetin. Arkose Labs, e cila përdoret nga gjigantët teknologjikë, u kërkon vizitorëve të përzgjedhin atë çift zaresh që mbledhur jep shifrën shtatë, apo të tërheqin zvarrë një personazh vizatimor në ndenjësen e duhur brenda avionit. Kompania i cilëson këto sfida si “të pathyeshme për inteligjencën artificiale”.
Ndërkohë, rivalja e tyre hCaptcha ekspozon nëntë pamje ushqimesh e pijesh dhe kërkon të veçoni ato që përbëjnë një pjatë kryesore. “Kam bindjen që këto tashmë janë krijuar për të penguar qeniet njerëzore, jo makinat,” komenton me ironi një përdorues anonim në rrjet.
Një përfaqësues i hCaptcha sqaron se statistikat e brendshme nuk tregojnë zgjatje të kohës për përfundimin e testeve nga ana e njerëzve, “por diversifikimi i pyetjeve është shtuar me kohën, si pasojë e sofistikimit në rritje të sulmeve”. Kompania shton se detyrohet t’i përditësojë sfidat pandërprerë për të përballuar valën e automatizimit.
Megjithëse shumica dërrmuese e njerëzve nuk pengohen në zgjidhjen e tyre, grupet që përfaqësojnë personat me aftësi të kufizuara denoncojnë se këto praktika janë shpesh përjashtuese për individët me shikim të dëmtuar. Dhe koha e humbur nuk duhet nënvlerësuar. Një studim i Cloudflare nga pesë vite më parë llogariste se një CAPTCHA kërkon mesatarisht 32 sekonda për t’u tejkaluar, që në total përkthehet në shpërdorimin e rreth 500 viteve njerëzore çdo ditë, vetëm për të zgjidhur këto gjëegjëza.
Shtresëzimi i masave mbrojtëse rrezikon më tej ta bëjë internetin një përvojë më të rënduar, pasi çdo portë shton filtra shtesë sigurie.
“Thelbi i konceptit të CAPTCHA-s është, në fund, një betejë e humbur. Mund të ngjajë si një garë teknologjike, por ne si qenie njerëzore tashmë jemi mundur,” argumenton profesori Gene Tsudik nga Universiteti i Kalifornisë në Irvine.
Disa platforma po ndërmarrin veprime edhe më radikale, duke u kërkuar njerëzve të regjistrojnë llogari ose të identifikohen më dendur si provë e qenies së tyre njerëzore. Për shembull, Reddit shpalli këtë muaj se shikimi i postimeve të vjetra do të kërkojë hyrje të detyrueshme në llogari, me synimin për “të frenuar aksesin e skanerëve të automatizuar në platformë”.
Nuk ka sinjale se robotët do të veniten, e as që domosdoshmëria për mbrojtje ndaj tyre do të zvogëlohet.
“Pa bllokimin e bot-eve, gjendja do të përkeqësohej në mënyrë katastrofike, pasi një dallgë e pakontrollueshme e trafikut automatik do të rrëzonte serverët dhe do t’i merrte faqet jashtë funksionit,” përfundon Bryan Becker nga Cloudflare.
Njerëzit tanimë përbëjnë një pakicë në rrjetin global. Dhe vërtetimi se i përkisni këtij grupi do të shndërrohet në një provë gjithnjë e më sfiduese. /Telegraph – Syri.net
