Studentët po kërkojnë mënyra për t’u përshtatur me një treg pune që po transformohet me shpejtësi nga inteligjenca artificiale. Një numër i konsiderueshëm i tyre, përfshirë dikur kundërshtarë të flaktë të kësaj teknologjie, kanë zbuluar se njohja e saj u ka përmirësuar edhe aftësitë ndërpersonale, si mënyra se si komunikojnë me të tjerët.
Të lidhura
None found
Hadley Whytlaw e kishte cilësuar veten si armike të inteligjencës artificiale, por një lëndë universitare ia ndryshoi krejtësisht këndvështrimin.
Për një kohë të gjatë, studentja nga Universiteti i Krishterë i Teksasit i qëndroi larg ChatGPT-së. Ajo shikonte bashkëmoshatarët e saj që e përdornin atë për të kopjuar në provime dhe druhej se teknologjia po minonte procesin e të mësuarit.
Mirëpo, një program njësemestral kushtuar përdorimit të përgjegjshëm të inteligjencës artificiale e shtyu Whytlaw të rimendonte qëndrimin e saj. Ajo u njoh me një sërë platformash të ndryshme të kësaj fushe. Hulumtoi mbi paragjykimet gjinore dhe racore që fshihen brenda sistemeve të inteligjencës artificiale. Kuptoi se si ky mjet mund të merrte mendimet e saj të shpërndara dhe t’i shndërronte në një këndvështrim të unifikuar.
Arriti në përfundimin se teknologjia ishte e pashmangshme dhe se aftësia për të bashkëpunuar me të, në vend që ta kundërshtonte atë, do t’i sillte përfitime të mëdha në rrugëtimin e saj profesional.
Studentët në të gjithë vendin po mundohen të kuptojnë se si të pajisen për tregun e ardhshëm të punës, i cili po riorganizohet nga inteligjenca artificiale. Universitetet po u përgjigjen këtyre nevojave duke krijuar kurse dhe diploma të reja që fokusohen në mekanizmat e brendshëm të teknologjisë dhe aplikimin e saj në profesione të ndryshme. Në Teksasin e Veriut, institucione si Universiteti Metodist Jugor, Universiteti i Teksasit të Veriut dhe TCU pritet të inaugurojnë programe të reja këtë vjeshtë.
Nxitimi për të prezantuar këto opsione të reja vjen pavarësisht se ende mbetet e paqartë se në çfarë shkalle inteligjenca artificiale do të ndryshojë operacionet e bizneseve dhe vendet e punës.
Institucionet arsimore, të prirura për të dëshmuar rëndësinë e një diplome, janë të bindura se inteligjenca artificiale së shpejti do të jetë një njohuri bazë për studentë nga të gjitha drejtimet akademike. Vetë studentët parashikojnë se zotërimi i kësaj teknologjie do të jetë një kërkesë standarde në ambientet e punës.
Whytlaw tashmë i përfshin aftësitë e saj në inteligjencën artificiale në CV. Kur aplikoi për stazhe në fushën e qëndrueshmërisë vjeshtën e kaluar, ajo iu përgjigj pyetjeve mbi përdorimin e mundshëm të kësaj teknologjie në detyrë duke u nisur nga njohuritë e marra në kurs: si të japë udhëzime të sakta, si të identifikojë paragjykimet në algoritme dhe si të vërë në provë qëndrueshmërinë e përgjigjeve të një chatbot-i.
Më vonë, kujton ajo, rekrutuesit i konfirmuan se kompetencat e saj në inteligjencën artificiale e bënin një kandidate më të fortë.
“Inteligjenca artificiale nuk do t’ju marrë vendin e punës, por patjetër që do ta marrë dikush që e njeh atë”, deklaroi Reuben Burch, zv/rektor për kërkimin në TCU. “Nëse do ta pranojmë këtë realitet, atëherë duhet të sigurohemi që studentët tanë të jenë ata që do të punësohen.”
Efekti i inteligjencës artificiale në botën e punës
Administratorët dhe mësimdhënësit pranojnë se programet e reja janë një reagim ndaj parashikimeve se punëdhënësit do të favorizojnë çdo herë e më shumë kandidatët me njohuri mbi inteligjencën artificiale. TCU, një universitet privat në Fort Worth, shkon aq larg sa thotë se çdo student, pavarësisht disiplinës, duhet të eksperimentojë me teknologjinë gjatë viteve të studimit.
Nisma e kësaj shkolle, e cila mbështetet në një fond prej 10 milionë dollarësh dhe në bashkëpunimin me Dell Technologies, Microsoft dhe Amazon Web Services, përfshin si kërkime mbi teknologjitë e reja ashtu edhe integrimin e mjeteve të inteligjencës artificiale në metodat e mësimdhënies.
Duke filluar nga vjeshta, TCU do të ofrojë një certifikatë prej katër kursesh mbi përdorimin dhe etikën e inteligjencës artificiale, të cilën studentët mund ta bashkëngjisin në çdo diplomë. Objektivi i këtij kredenciali është i dyanshëm: t’i ekspozojë studentët ndaj larmisë së platformave dhe t’i aftësojë të reflektojnë në mënyrë kritike mbi ndryshimet e teknologjisë dhe të përdorimit të saj në vitet e ardhshme.
“Në thelb, po synojmë t’i përgatisim për atë që nuk e njohim ende”, shpjegoi Muriel Cormican, dekane e asociuar e ciklit të parë në Kolegjin e Arteve Liberale AddRan të TCU-së.
Një studim i ri i Bankës Federale të Rezervës në Dallas me mbi 300 firma tregoi se dy të tretat e tyre po aplikonin inteligjencën artificiale në njëfarë mënyre brenda ambienteve të tyre. Rreth 30% e atyre punëdhënësve thanë se parashikonin që kjo teknologji do të zvogëlonte nevojën për fuqi punëtore.
Ndërkohë, shkalla e papunësisë për të sapodiplomuarit u ngjit në 5.6% këtë vit, duke shënuar një nga përqindjet më të larta që nga periudha e pandemisë. Të dhënat kanë hapur debat nëse inteligjenca artificiale po zhduk pozicione të nivelit fillestar apo mundësitë e pakësuara janë pasojë e një “ekonomie me pak punësime dhe pak pushime nga puna”.
Disa analiza, si një raport i majit nga Fed-i i Dallasit, sugjerojnë se shqetësimet për humbjen e vendeve të punës mund të jenë të bazuara. Një shqyrtim i pagave zbuloi se profesionistët më të rinj në fusha me ekspozim të lartë ndaj inteligjencës artificiale, si shërbimet e klientit apo shitjet, po përballen me një rënie të lehtë të mundësive.
Megjithatë, punëdhënës të tjerë po shtojnë punësimin e të rinjve ndërsa integrojnë teknologjinë në strukturat e tyre. Një sondazh kombëtar me 1,500 punëdhënës nga Fondacioni i Arsimit Strada nxjerr në pah se gati trefishi i drejtuesve presin që inteligjenca artificiale të gjenerojë më shumë pozicione për fillestarët deri në vitin 2026, jo t’i pakësojë ato. Sipas tyre, rolet hyrëse do të ndërlikohen, duke u zhvendosur nga detyrat thjesht administrative.
“Kompanitë nuk janë gjithmonë të ndërgjegjshme për boshllëqet e tyre, por e dinë se kanë nevojë për inteligjencë artificiale”, u shpreh Shelly Heinrich, ndihmësdekane e lartë për pranimet pasuniversitare dhe Qendrën e Menaxhimit të Karrierës në Shkollën e Biznesit SMU Cox. “Ato po shikojnë nga kjo gjeneratë e re që po del në treg që t’i ndihmojë në ndërtimin e asaj strategjie.”
Mësimdhënësit pranojnë se sfida kryesore është të ecin në të njëjtin ritëm me zhvillimin marramendës të teknologjisë dhe po mbështeten më shumë se asnjëherë më parë në sugjerimet nga sektori privat dhe punëdhënësit.
“Gjërat ndryshojnë fjalë për fjalë nga një fundjavë në tjetrën,” vuri në dukje David Keathly, kryetar i asociuar për studimet universitare në departamentin e shkencave kompjuterike dhe inxhinierisë të UNT-së.
Eric Bergin, themelues i firmës konsulente për kapital privat 3E Management në Dallas, po e integron teknologjinë në të gjitha proceset e punës së organizatës së tij. Në tre vitet e fundit, një model i brendshëm i inteligjencës artificiale ka automatizuar detyrat më të lodhshme të analistëve të rinj, siç është nxjerrja e të dhënave nga dokumente PDF ose krijimi i modeleve financiare për një blerje.
“Mund të realizojmë më shumë punë me një ekip më të vogël,” pohoi ai.
Bergin pret që kandidatët e rinj të kenë tashmë mjete të inteligjencës artificiale në përdorimin e tyre të përditshëm. Ajo që i veçon ata është aftësia për të zgjedhur platformën e duhur për detyrën përkatëse – Claude për Excel, Gemini për kërkime, ChatGPT për shkrimin e email-eve – dhe kapaciteti për të verifikuar informacionin e prodhuar nga këto modele.
Gjatë procesit të rekrutimit, Bergin u kërkon aplikantëve të ndërtojnë një model marrëveshjeje shembull dhe të hartojnë një email. Ai i nxit të përdorin inteligjencën artificiale për këtë detyrë, por i vlerëson ata në bazë të hapit shtesë: redaktimi i modelit dhe i mesazhit.
“Dallohet menjëherë nëse një tekst është krijuar nga inteligjenca artificiale,” argumentoi ai. “Nëse do ta kopjonit fjalë për fjalë dhe nuk do të shpenzonit kohë për ta rilexuar apo personalizuar, kjo do të konsiderohej dështim.”
Teknologjia ka ndryshuar gjithashtu grupin e aftësive që ai vlerëson. Njohuritë në Excel nuk kanë më të njëjtën rëndësi si më parë. Tani ai po punëson më shumë njerëz me aftësi të forta komunikimi sesa thjesht teknike, pasi mjetet e inteligjencës artificiale mund të kompensojnë mungesën e tyre në këtë aspekt. Dhe aplikantët nuk mund t’i rezistojnë ndryshimit.
“Kërkoj zgjidhës problemesh dhe njerëz që mendojnë në mënyrë kritike,” tha ai. “Si t’i përdorim këto mjete sot, duke qenë të vetëdijshëm se gjashtë muaj më vonë ato mund të kenë ndryshuar, dhe kjo është krejtësisht në rregull?”
Çfarë përmban një program mbi inteligjencën artificiale për studentët?
Ofertat e reja në universitetet e Teksasit të Veriut ndryshojnë në shtrirje, llojin e kredencialit dhe përmbajtjen e kurseve. Disa prej tyre fokusohen në dijen teknike se si funksionon teknologjia, ndërsa të tjerat i japin përparësi mënyrës sesi përdoret ajo.
Në Shkollën e Biznesit SMU Cox, ku një specializim me tre kurse në inteligjencën artificiale për studentët e ciklit të parë do të nisë në vjeshtë, stafi akademik po thekson aplikimet konkrete të saj.
IA ka “demokratizuar kodimin”, theksoi Karthik Babu Nattamai Kannan, një profesor asistent vizitor që mëson lëndën “IA në Biznes”, e cila eksploron përdorimin e teknologjisë në operacione, marketing dhe financë.
Sipas Kannan, studentët janë shumë të motivuar për këtë formim. Frekuentimi në klasën e tij u rrit nga 17 studentë vjeshtën e kaluar në më shumë se 40 për këtë vjeshtë, dhe ka edhe një listë pritjeje.
Pearson Rice, student në vitin e fundit në SMU Cox, e shtoi këtë specializim në diplomën e tij të biznesit për ta kthyer inteligjencën artificiale në një pikë qendrore të aplikimeve të tij për punë. Rice dëshiron të punojë në rekrutimin e talenteve, një sektor që po pëson ndryshime të shpejta për shkak të automatizimit të pjesëve kyçe të punës nga IA.
Ai tregoi se profesorët e tij po përfshijnë gjithnjë e më shumë leksione rreth inteligjencës artificiale gjenerative, duke i ekspozuar ndaj një game të gjerë agjentësh dhe modelesh. Në orën e marketingut, një ushtrim përfshiu kërkime mbi platforma të ndryshme si Grok ose Gemini dhe një diskutim se cila do të ishte më e përshtatshme për një fushatë reklamimi apo analizimin e sasive të mëdha të të dhënave të pastrukturuara.
Ndërsa në TCU, ku certifikata me katër kurse do të fillojë gjithashtu në vjeshtë, administratorët synojnë të tërheqin studentë nga të gjitha degët, veçanërisht ata që nuk janë të përqendruar në shkencat kompjuterike.
Pjesëmarrësit në program do të kenë një lëndë të detyrueshme, të quajtur “Një e ardhme e inteligjencës artificiale e përqendruar te njeriu”, si dhe tre lëndë zgjedhore që përqendrohen ose në aplikimin praktik ose në perspektiva kritike mbi teknologjinë. Zgjedhoret janë kurse ekzistuese në TCU dhe vijnë nga fusha si shkenca kompjuterike, kultura digjitale dhe teologjia.
Sipas Cormican, kjo certifikatë shërben si “një sinjal i qartë për punëdhënësit. Po, ata diplomojnë në gjeografi. Por, nën atë sipërfaqe, kanë këto aftësi në inteligjencën artificiale që do të jenë me shumë vlerë për ju.”
Lënda “Një e ardhme e inteligjencës artificiale e përqendruar te njeriu” është ofruar dy herë si kurs më vete. Disa studentë, si Whytlaw, e ndoqën sepse ishin skeptikë. Të tjerë donin të ecnin përpara në fushën e inteligjencës artificiale.
“Në fund të ditës, kjo është një garë. Po garon për një ngritje, për një titull të ri pune,” u shpreh Stella Lenzie, një e diplomuar e fundit e TCU-së që ndoqi kursin e parë në 2025. “Nëse po mbetem prapa në fushën e inteligjencës artificiale, më duhet të filloj të bëj gati valixhet.”
Kursi përmbyllet me projekte kërkimore në grup mbi etikën e implementimit të teknologjisë në skenarë realë, si për shembull transformimi i luftës moderne nga inteligjenca artificiale apo propozime për rritjen e kontrollit shtetëror në përgjigje të mashtrimeve të krijuara nga “deepfakes”.
Në UNT, administratorët po tregojnë një përkushtim të plotë ndaj kësaj fushe. Këtë vjeshtë, Kolegji i Inxhinierisë do të hapë një program të ri universitar në inteligjencën artificiale, në të cilin studentët do të projektojnë, ndërtojnë dhe instalojnë softuerë e sisteme dhe do të analizojnë pasojat e tyre sociale e morale. Universiteti tashmë ofron një program masteri dhe disa certifikata që studentët mund t’i shtojnë diplomave.
Përfaqësuesit e universitetit theksojnë se ky program do t’i përgatisë studentët për një kërkesë në rritje në Teksasin e Veriut për specialistë të inteligjencës artificiale dhe të mësuarit automatik. Një studim i brendshëm gjeti se çdo muaj publikohen rreth 2,000 njoftime për vende pune të lidhura me këtë fushë në rajonin Dallas-Fort Worth.
Disa nga këto janë pozicione të reja në kompanitë e teknologjisë, financave dhe mbrojtjes, që përqendrohen në formulimin e strategjive afatgjata për inteligjencën artificiale, shpjegoi Keathly.
Sipas të dhënave të UNT-së, paga fillestare për dikë me një diplomë në inteligjencë artificiale është pak më shumë se 68,000 dollarë në vit, dhe arrin në 105,000 dollarë pas pesë vjetësh. Një student me këtë diplomë mund ta rikuperojë investimin në arsim brenda tri vitesh – dy herë më shpejt se një student tipik i universitetit.
Mbetet e pasigurt se si punëdhënësit do t’i vlerësojnë këto programe dhe është ende herët për të thënë nëse kredencialet e reja po u hapin rrugë studentëve drejt pozicioneve që ndryshe nuk do t’i siguronin.
Këtë verë, Rice po kryen një stazh në degën e Dallasit të Holmes Murphy, një firmë kombëtare sigurimesh. Gjatë intervistave për këtë vend, ai u kujdes të theksonte specializimin e tij në inteligjencën artificiale. Ai nuk është plotësisht i sigurt nëse kjo i siguroi punën, por beson se e ndihmoi të dallohej.
Rice ka ndërmend “pa asnjë dyshim” të përdorë mjetet e inteligjencës artificiale gjatë stazhit për ta bërë më të shpejtë punën e tij.
“Mendoj se kjo është një aftësi që po bëhet shumë shpejt aq e rëndësishme sa aftësitë e buta në botën e biznesit,” përfundoi ai. “Është diçka që më përmirëson cilësinë e punës. Më përmirëson edhe mënyrën se si ndërveproj me njerëzit rreth meje.”
