NASA ka bërë publik një projekt për ngritjen e një baze në Hënë me një kosto të vlerësuar rreth 20 miliardë dollarë, duke synuar që deri në vitin 2032 njerëzimi të vendosë një prani të përhershme në një tjetër trup qiellor.
Po si mund të paraqitet konkretisht ky “qytet” i planifikuar në sipërfaqen e Hënës?
Të lidhura
None found
Faza e ndërtimit deri në vitin 2032
Sipas strategjisë së NASA-s, zbatimi i projektit do të kalojë në disa faza të përcaktuara.
Deri në vitin 2029 parashikohen deri në 21 misione uljeje, të dedikuara për dërgimin e robotëve eksplorues dhe pajisjeve shkencore.
Në periudhën 2029–2032, pritet të mbërrijnë astronautët e parë, të cilët do të nisin ngritjen e infrastrukturës fillestare dhe sistemit të furnizimit me energji.
Pas vitit 2032, projekti do të hyjë në etapën e pranisë së përhershme, me ekuipazhe që do të ndërrohen periodikisht dhe me furnizime të vazhdueshme.
Robotë dhe dronë do të angazhohen në kërkimin e ujit në zonën e polit jugor të Hënës, si edhe në identifikimin e vendit më të përshtatshëm për ngritjen e vendbanimit.
Nga një kamp fillestar drejt një kompleksi më të gjerë
Në fillim, baza do të ketë përmasa të kufizuara dhe do të përbëhet nga një strukturë e thjeshtë, e palosshme, e transportuar nga Toka. Me zgjerimin e aktivitetit njerëzor, ajo pritet të shndërrohet gradualisht në një kompleks modular të shpërndarë.
Dr. Simeon Barber nga Open University e krahason këtë ide me stacionet kërkimore në Antarktidë. Sipas tij, edhe atje kushtet ekstreme imponojnë vetëqëndrueshmëri, ndërtim me materiale të sjella nga jashtë dhe mbrojtje të fortë ndaj mjedisit të ashpër.
Megjithatë, Hëna paraqet vështirësi shtesë, çka e bën këtë projekt edhe më të ndërlikuar. Pikërisht për këtë arsye, baza nuk pritet të jetë një strukturë e vetme, por një grup modulesh të parafabrikuara të vendosura në një zonë të gjerë.
Mjedis ekstrem
Një nga pengesat kryesore është klima e ashpër hënore. Temperaturat mund të lëvizin nga rreth 100°C gjatë ditës deri në –100°C gjatë natës, ndërsa mungesa e atmosferës bën që këto ndryshime të mos zbuten.
Përveç kësaj, rreziqet përfshijnë rrezatimin kozmik, mikrometeoritet dhe pluhurin hënor, i cili është jashtëzakonisht i imët dhe gërryes.
Sipas specialistëve, çdo strukturë e ngritur atje duhet të sigurojë ajër të frymëmarrjes, kontroll të temperaturës, mbrojtje nga rrezatimi dhe izolim nga pluhuri toksik hënor.
Jeta e përditshme në Hënë
Për astronautët do të nevojiten ambiente të posaçme për higjienë, ushtrime fizike dhe ruajtjen e shëndetit mendor. Për shkak të gravitetit të ulët, mund të ndodhë humbje e masës muskulore dhe të asaj kockore, ndaj aktiviteti fizik do të jetë thelbësor.
Njëkohësisht, do të duhen edhe hapësira për pushim dhe rikuperim psikologjik, pasi izolimi në ato kushte do të jetë i theksuar.
Ndërtim me module dhe materiale nga Toka
Opsioni më i mundshëm mbetet përdorimi i strukturave të parafabrikuara të transportuara nga Toka, të cilat mund të montohen në sipërfaqen hënore. Në raste të caktuara, mund të përdoren edhe module inflatable që hapen pasi të kenë zbritur.
Disa prej këtyre strukturave mund të mbulohen me regolit hënor, pra me dheun e sipërfaqes, për të ofruar mbrojtje shtesë ndaj rrezatimit dhe goditjeve nga meteorët.
Energjia dhe “industria” hënore
Një hap i rëndësishëm në këtë projekt pritet të jetë vendosja e një reaktori të vogël bërthamor rreth vitit 2029, i cili do të garantojë furnizim të pandërprerë me energji për bazën.
Falë një burimi të qëndrueshëm energjie, NASA synon të shfrytëzojë burimet e Hënës në vend, sipas konceptit “in situ”, përfshirë edhe përpunimin e tokës hënore në materiale ndërtimi.
Eksperimentet më të fundit kanë treguar se pluhuri hënor mund të shkrihet dhe të përpunohet me lazer për printim, duke krijuar struktura të forta dhe duke hapur rrugën për ndërtimin e objekteve të plota drejtpërdrejt në vend.
Si do të duket baza përfundimtare
Në dallim nga një stacion i përqendruar si ata të Antarktidës, baza në Hënë pritet të shtrihet në distanca të mëdha. Disa pjesë do të shërbejnë për banim, të tjera për kërkime shkencore, ndërsa reaktori dhe zonat industriale do të vendosen më larg për arsye sigurie.
Në fund, “qyteti” në Hënë nuk pritet të ketë ngjashmëri me ndonjë vend në Tokë. Ai do t’i ngjajë më shumë një rrjeti strukturash të shpërndara në një peizazh të zbrazët dhe ekstrem, sesa një qyteti tradicional. /GazetaExpress/
