Diskutimi për heqjen e ndërrimit sezonal të akrepave ka ngritur një tjetër çështje thelbësore: nëse ora nuk do të ndryshohej më, a do të duhej të zgjidhej ajo verore apo ajo dimërore?
Të lidhura
None found
Sipas ScienceAlert, një analizë e re nga Kanadaja e konsideron mbajtjen e përhershme të orës dimërore alternativën më të favorshme për shëndetin, pasi u mundëson njerëzve të marrin më herët dritën e mëngjesit.
Nëse ora verore do të zbatohej gjatë gjithë vitit, mbrëmjet do të kishin më shumë dritë, por në dimër dielli do të lindte një orë më vonë. Për ata që ngrihen herët për të shkuar në shkollë ose në punë, kjo do të nënkuptonte që një pjesë më e madhe e mëngjesit të kalonte në errësirë.
Për të krahasuar ndikimin shëndetësor të dy alternativave, psikiatri Raymond Lam, nga Universiteti i British Columbia, dhe bashkëpunëtorët e tij analizuan studime të mëparshme mbi gjumin, humorin, ritmet biologjike dhe pasojat ekonomike. Ata morën në shqyrtim edhe përvojën e shteteve që kanë vendosur tashmë të mbajnë të njëjtën orë përgjatë vitit.
Si ndikohet ritmi i brendshëm i trupit
Në tru ndodhet ora kryesore biologjike, e cila drejton ciklin e gjumit dhe të zgjimit, si edhe funksione të tjera të organizmit. Që të punojë siç duhet, ajo duhet të përshtatet çdo ditë me ciklin ditor. Ndriçimi në mëngjes e zhvendos këtë ritëm më herët, ndërsa ai i mbrëmjes e shtyn më vonë.
Ralph Mistlberger, nga Universiteti Simon Fraser, njëri prej autorëve të studimit, e krahasoi këtë proces me një orë dore që mbetet dhjetë minuta prapa çdo ditë dhe që, për këtë arsye, duhet çuar përpara çdo mëngjes.
Kur mëngjesi ofron më pak dritë, gjumi mund të zhvendoset drejt orëve më të vona, ndonëse puna dhe mësimi vazhdojnë të nisin në të njëjtat orare. Kështu, nevoja për t’u zgjuar në kohë shpesh shkurton kohëzgjatjen e gjumit. Ky hendek ndërmjet ritmit biologjik dhe detyrimeve shoqërore quhet “jetlag social” dhe është shoqëruar me gjendje më të dobët të shëndetit mendor e fizik.
Shembulli i Torontos e ilustron këtë ndryshim: në fillim të janarit, me orën dimërore, lindja e diellit ishte në 7:51 të mëngjesit, ndërsa me orën verore do të ishte në 8:51. Dikush që ngrihet në orën 7 të mëngjesit do ta niste ditën para agimit në të dyja rastet, por ora dimërore do t’ia sillte dritën një orë më shpejt.
Çfarë tregojnë të dhënat dhe përvojat
Në analizë u përfshinë edhe dallimet gjeografike. Sipas studimeve, banorët e skajit perëndimor të një zone kohore, ku agimi vjen më vonë, mesatarisht flenë më pak dhe shfaqin tregues më të dobët shëndetësorë e ekonomikë. Këto lidhje nuk dëshmojnë se ekziston një marrëdhënie e drejtpërdrejtë shkak-pasojë, por sugjerojnë se lindja e vonuar e diellit mund të ketë ndikim negativ.
Vëmendje iu kushtua edhe çrregullimit afektiv sezonal, një lloj depresioni që shfaqet shpesh gjatë dimrit. Një ndër shpjegimet kryesore lidhet me shtyrjen e orës biologjike për shkak të mbërritjes më vonë të dritës së mëngjesit. Trajtimi me dritë të fortë në mëngjes ndihmon në zhvendosjen përpara të këtij ritmi, ndërsa agimi i vonë vepron në drejtimin e kundërt.
Siç transmeton Klankosova.tv, veçanërisht të ndjeshëm mund të jenë adoleshentët dhe të rriturit e rinj, pasi në këto mosha ritmi biologjik priret natyrshëm të zhvendoset më vonë.
Megjithëse janë ngritur këto shqetësime, disa rajone tashmë kanë vendosur ta mbajnë përgjithmonë orën verore. Në Kanada, Kolumbia Britanike, Alberta dhe Territoret Veriperëndimore nuk do t’i ndryshojnë më akrepat në nëntor.
Edhe në SHBA është hedhur një hap në këtë drejtim: Dhoma e Përfaqësuesve miratoi në korrik një projektligj për zbatimin e përhershëm të orës verore. Nisma ende pret të votohet në Senat.
Megjithatë, përvojat e mëparshme dëshmojnë se zgjedhje të tilla mund të rishikohen. Në vitin 1974, SHBA-të vendosën orën verore gjatë gjithë vitit, por hoqën dorë prej saj brenda një viti, pas shqetësimeve për fëmijët që shkonin në këmbë në shkollë në errësirë. Rusia, e cila e kishte zbatuar këtë masë në vitin 2011, e braktisi në vitin 2014.
Qëndrimi dhe rekomandimi i autorëve
Studimi është botuar në Revistën e Shoqatës Mjekësore Kanadeze. Autorët pranojnë se mbajtja e përhershme e orës verore sjell muzg më të hershëm gjatë dimrit dhe se lindja shumë herët e diellit gjatë verës mund t’ua ndërpresë gjumin para kohe disa njerëzve. Sidoqoftë, sipas tyre, pjesa më e madhe e provave e mbështet orën standarde dimërore si alternativën më të shëndetshme.
Si rekomandim kryesor, ata propozojnë miratimin e orës verore të përhershme.
