Votimi i 3 nëntorit në Shtetet e Bashkuara mund të riformësojë ekuilibrin politik në Uashington dhe të ndikojë në dy vjetët që i kanë mbetur mandatit të Donald Trumpit.
Amerikanët do të zgjedhin nesër përbërjen e re të Kongresit. Emri i Trumpit nuk është në fletëvotim, por rezultati do të tregojë sa mbështetje ka presidenca e tij dhe çfarë mundësish do të ketë për të zbatuar agjendën politike.
Të lidhura
None found
Republikanët kërkojnë të mbajnë shumicën në të dyja dhomat, ndërsa demokratët synojnë të marrin kontrollin e të paktën njërës. Një fitore e tillë do t’u jepte demokratëve më shumë mjete për të penguar projektligjet e presidentit dhe për të mbikëqyrur administratën e tij.
Kostoja e jetesës, ecuria e ekonomisë dhe imigracioni janë ndër çështjet që shqetësojnë më shumë votuesit në prag të zgjedhjeve.
Në sondazhin e Reuters/Ipsos, të kryer nga 22 deri më 26 tetor, kandidatët demokratë mbështeten nga 53 për qind e votuesve që pritet të marrin pjesë, ndërsa kandidatët republikanë nga 44 për qind.
Kjo epërsi kombëtare, sidoqoftë, nuk siguron fitore: kontrolli i Kongresit do të vendoset nga rezultatet e secilës garë zgjedhore.
Pjesëmarrja në votimin e hershëm dëshmon gjithashtu interesimin për këto zgjedhje. Të dhënat e Universitetit të Floridës, të raportuara më 1 nëntor, tregojnë se mbi 54 milionë amerikanë kishin votuar përpara ditës së zgjedhjeve.
Çfarë zgjedhin votuesit amerikanë?
Zgjedhjet e mesmandatit organizohen çdo katër vjet, në mes të mandatit të presidentit të Shteteve të Bashkuara. Presidenti nuk zgjidhet në këtë votim. Qytetarët votojnë për anëtarët e Kongresit, i cili miraton ligjet, përcakton shpenzimet federale dhe kontrollon veprimtarinë e administratës.
Dy dhomat e Kongresit janë Dhoma e Përfaqësuesve dhe Senati. Të 435 vendet e Dhomës së Përfaqësuesve janë në garë, pasi anëtarët e saj zgjidhen çdo dy vjet. Senatorët kanë mandate gjashtëvjeçare dhe këtë vit votohet për 35 nga 100 vendet e Senatit. Nga këto, 33 i përkasin ciklit të rregullt zgjedhor, kurse dy vendet në Florida dhe Ohajo plotësohen përmes zgjedhjeve të posaçme, pas largimit të parakohshëm të senatorëve.
Në të njëjtën kohë, amerikanët zgjedhin guvernatorë në 36 shtete dhe tri territore amerikane, si edhe anëtarë të legjislaturave shtetërore e zyrtarë të tjerë vendorë.
Çfarë synojnë dy partitë?
Kontrolli aktual i republikanëve mbi të dyja dhomat i ka dhënë Trumpit mbështetje në përpjekjet për të çuar përpara programin e tij legjislativ.
Në Senat, republikanët mbajnë 53 vende dhe demokratët 45; dy senatorë të pavarur bashkëpunojnë me demokratët. Këta të fundit duhet të fitojnë të paktën katër vende neto shtesë për të siguruar shumicën. Në Dhomën e Përfaqësuesve, ku shumica kërkon 218 vende kur të gjitha vendet janë të plotësuara, avantazhi republikan është më i vogël. Garat në Maine, Miçigan, Karolinën e Veriut, Ohajo, Teksas dhe Alaskë mund të ndikojnë në atë se kush do ta kontrollojë Senatin. Demokratët shpresojnë të përfitojnë nga pakënaqësia me administratën Trump, ndërsa republikanët kërkojnë vota për të vazhduar politikat e presidentit.
Pse votimi është provë për Trumpin?
Zgjedhjet e mesmandatit u japin votuesve një mundësi për të vlerësuar politikat e presidentit dhe, tradicionalisht, konsiderohen test për të. Në të kaluarën, partia e presidentit ka humbur shpesh vende në Kongres në këto zgjedhje. Këtë vit, Trump ndikon në zgjedhjen e shumë votuesve: sipas një sondazhi të Qendrës Kërkimore Pew, 63 për qind e votuesve të regjistruar thonë se presidenti është faktor në votën e tyre për Kongresin.
Mes të gjithë votuesve të regjistruar të pyetur, 44 për qind thonë se do të votojnë kundër Trumpit dhe 19 për qind se vota e tyre është në mbështetje të tij.
Ekonomia mbetet çështja kryesore. Sondazhi i njëjtë, i realizuar nga 28 shtatori deri më 4 tetor, tregon se 84 për qind e votuesve të regjistruar e cilësojnë atë shumë të rëndësishme për vendimin e tyre. Debati zgjedhor është përqendruar edhe te kostoja e jetesës, përfshirë çmimet e ushqimeve, banimit, energjisë dhe kujdesit shëndetësor.
Partitë kanë qëndrime të ndryshme edhe për imigracionin. Republikanët përkrahin masat e ashpra të administratës Trump për kontrollin e kufijve; demokratët kundërshtojnë mënyrën e zbatimit të tyre dhe pasojat që sjellin për imigrantët. Në fushatë është përfshirë edhe lufta me Iranin, sidomos për shkak të shtrenjtimit të karburanteve dhe pakënaqësisë me menaxhimin e konfliktit nga administrata Trump.
Për Trumpin, votimi do të tregojë nivelin e mbështetjes për presidencën e tij. Ai mund të përcaktojë gjithashtu nëse zbatimi i politikave gjatë pjesës së mbetur të mandatit do të bëhet më i lehtë apo më i vështirë.
Çfarë ndodh po të fitojnë demokratët kontrollin e Kongresit?
Një shumicë demokrate në Dhomën e Përfaqësuesve do të mund të pengonte më shumë nisma legjislative të Trumpit dhe të rriste kontrollin mbi administratën. Demokratët do të drejtonin komisione parlamentare dhe do të mund të hapnin hetime, të kërkonin dokumente e të thërrisnin zyrtarë për dëshmi.
Dhoma e Përfaqësuesve mund të ngrejë edhe akuza ndaj presidentit përmes procedurës së njohur si ‘impeachment’. Vendimi për largimin e tij nga detyra i takon më pas Senatit dhe kërkon votën e dy të tretave të senatorëve të pranishëm. Nëse fitojnë shumicën në Senat, demokratët mund të pengojnë ose të shtyjnë konfirmimin e të emëruarve nga presidenti, mes tyre gjyqtarë federalë dhe zyrtarë të lartë të administratës.
Kur dy dhomat drejtohen nga parti të ndryshme, miratimi i ligjeve mund të vështirësohet dhe Shtëpisë së Bardhë mund t’i duhet të arrijë marrëveshje me opozitën. Humbja e kontrollit republikan mbi Kongresin nuk do ta largonte Trumpin nga presidenca dhe as nuk do t’ia hiqte kompetencat ekzekutive. Por ajo do t’i kufizonte mundësitë për të realizuar nismat që kanë nevojë për miratimin e ligjvënësve.
Çfarë rëndësie mund të ketë rezultati për Evropën dhe Kosovën?
Ndikimi i zgjedhjeve mund të shtrihet përtej Shteteve të Bashkuara, veçanërisht në marrëdhëniet me aleatët dhe në fushën e sigurisë. Kongresi miraton fonde për mbrojtjen dhe ndihmën e jashtme, ndaj ndryshimi i shumicës në njërën apo në të dyja dhomat mund të ndikojë në vendimet për ndihmën ndaj Ukrainës, rolin amerikan në NATO dhe raportet me Evropën. Presidenti, megjithatë, vazhdon të ketë kompetenca të gjera për politikën e jashtme dhe komandimin e forcave të armatosura.
Për Kosovën, këto zgjedhje kanë rëndësi kryesisht për angazhimin e Shteteve të Bashkuara ndaj sigurisë rajonale, përfshirë trupat amerikane në KFOR, dhe për mbështetjen diplomatike për Ballkanin Perëndimor. Kongresi mund të ndikojë përmes financimit, ligjeve dhe mbikëqyrjes së administratës. Ndërrimi i shumicës, megjithatë, nuk do të thotë domosdoshmërisht ndryshim i politikës amerikane ndaj Kosovës. Ndikimi i tij konkret do të përcaktohet nga përparësitë e administratës Trump dhe vendimet e Kongresit të ri, mandati i të cilit fillon më 3 janar 2027.
