Samiti i Bashkimit Evropian me Ballkanin Perëndimor, që do të mbahet në Bruksel më [data], pritet të sjellë një tjetër thirrje drejtuar Kosovës dhe Serbisë për zbatimin e marrëveshjeve të arritura në dialog, ndërsa BE-ja thekson se mungesa e normalizimit të raporteve mbetet pengesë në rrugën e tyre drejt integrimit evropian.
Brukseli vijon ta trajtojë dialogun si një proces thelbësor për të ardhmen evropiane të të dyja vendeve dhe kërkon përparim konkret në përmbushjen e detyrimeve të dakorduara.
Të lidhura
None found
Megjithatë, qasja e Bashkimit Evropian ndaj Kosovës dhe Serbisë vazhdon të kritikohet, veçanërisht për shkak të presionit që ushtrohet mbi Kosovën, ndërkohë që Serbia, sipas kritikëve, nuk është mbajtur sa duhet përgjegjëse për moszbatimin e marrëveshjeve dhe obligimeve të saj.
Në këtë kuadër, shtrohet pyetja nëse Brukseli po mban një qëndrim të barabartë ndaj të dyja palëve, sa po ndikon kjo qasje në procesin e dialogut dhe çfarë duhet të kërkojë Kosova në samitin e radhës.

Analisti politik Zejnullah Jakupi vlerëson se dialogu Kosovë–Serbi dhe procesi i integrimit evropian duhet të mbështeten te barazia, reciprociteti dhe përgjegjësia e ndërsjellë. Ai thekson se Kosova nuk duhet të përballet me presion të njëanshëm nga BE-ja, ndërsa Serbia duhet të mbahet përgjegjëse për marrëveshjet e pazbatuara.
Sipas tij, marrëdhënia ndërmjet Kosovës, Serbisë dhe Bashkimit Evropian duhet të ngrihet mbi parimin e barazisë, reciprocitetit dhe përgjegjësisë së përbashkët. Integrimi evropian nuk duhet të kthehet në instrument presioni ndaj Kosovës, por duhet të jetë një proces i bazuar në merita, ku secila palë vlerësohet për përmbushjen e detyrimeve të veta.
Jakupi shton se Kosova ka shfaqur gatishmëri për dialog dhe normalizim të marrëdhënieve, por dialogu nuk mund të jetë një proces ku kërkesat dhe detyrimet bien vetëm mbi njërën palë. Nëse Serbia nuk i përmbush marrëveshjet dhe nuk mban përgjegjësi për veprimet e saj, atëherë BE-ja duhet të kërkojë llogaridhënie konkrete dhe jo të vendosë presion të njëanshëm mbi Kosovën.
Ai nënvizon se Kosova duhet të kërkojë garanci të qarta nga Brukseli, me afate dhe mekanizma monitorimi për zbatimin e marrëveshjeve, si dhe se perspektiva evropiane e Kosovës nuk duhet të pengohet nga mosmarrëveshjet me Serbinë. Dialogu, sipas tij, duhet të mbështetet te barazia, pa standarde të dyfishta dhe pa lëshime të njëanshme.
Lidhur me garancitë nga Brukseli, Jakupi thotë se nevojitet një proces i qartë, transparent dhe i matshëm. Para se të marrë përsipër obligime të reja, Kosova duhet të kërkojë afate konkrete, mekanizma monitorimi dhe pasoja politike për palën që nuk i zbaton marrëveshjet, pasi nuk mund të ketë detyrime të reja pa u zbatuar ato ekzistuese.
Sipas tij, perspektiva evropiane e Kosovës duhet të mbetet e hapur dhe të mos bllokohet nga mosmarrëveshjet me Serbinë. Normalizimi i marrëdhënieve është pjesë e kushteve që BE-ja ua vendos të dyja palëve; raportet e Komisionit Evropian të vitit 2026 evidentojnë shkelje dhe zbatim të mangët nga të dyja palët, përfshirë mungesën e përgjegjësisë së Serbisë për sulmin në Banjskë.
Mesazhi kryesor i Jakupit është se Kosova nuk duhet ta kundërshtojë dialogun, por duhet të kundërshtojë standardet e dyfishta. Dialogu duhet të prodhojë normalizim, jo të shndërrohet në një varg lëshimesh të njëanshme; Bashkimi Evropian duhet të provojë se drejtësia, barazia dhe përgjegjësia vlejnë njësoj për Kosovën dhe Serbinë.
Ndërkaq, analisti Vesel Makolli vlerëson se Kosova duhet të jetë veçanërisht e kujdesshme në procesin e dialogut me Serbinë, pasi interesat gjeopolitike të fuqive të mëdha mund të mos përkojnë gjithmonë me interesat shtetërore të Kosovës.

Sipas tij, përpjekjet e Bashkimit Evropian për ta afruar Serbinë në sferën e vet të ndikimit dhe për ta shkëputur gradualisht nga ndikimi rus mund të ndikojnë në qasjen e Brukselit ndaj dialogut, duke krijuar rrezikun e favorizimit të palës serbe.
Makolli deklaron se me ardhjen e opozitës në pushtet në Serbi, përkatësisht me fitoren e Listës Studentore, pozita e Kosovës në tryezën e bisedimeve mund të bëhet edhe më e vështirë, sepse interesi i BE-së për ta afruar Serbinë dhe për ta shkëputur nga ndikimi rus mund ta shtyjë Brukselin që, në një formë apo një tjetër, ta favorizojë palën serbe.
Ai thekson se integrimi evropian mbetet interes strategjik për Kosovën, por nuk duhet të përdoret si mjet për ta detyruar vendin të bëjë kompromise të njëanshme. Prandaj, sipas tij, është i domosdoshëm uniteti kombëtar dhe bashkërendimi i ngushtë me aleatët ndërkombëtarë, veçanërisht me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Duke folur për qasjen e BE-së, Makolli ngre çështjen e zbatimit të standardeve të barabarta për të dyja palët. Ai thotë se ka argumente serioze për të pohuar se Bashkimi Evropian e ka përdorur perspektivën e integrimit evropian si instrument presioni ndaj Kosovës, ndërsa ndaj Serbisë nuk ka ushtruar presion të krahasueshëm me pasoja po aq konkrete.
Makolli bën dallimin se BE-ja nuk po e përdor integrimin vetëm si mjet presioni ndaj Kosovës, por e ka vendosur normalizimin e marrëdhënieve si kusht për rrugën evropiane të të dyja vendeve. Problemi, sipas tij, qëndron te mënyra se si ky kushtëzim është zbatuar në praktikë dhe nëse ka barazi.
Ai kujton se në qershor të vitit 2023 Bashkimi Evropian vendosi masa ndaj Kosovës pas tensioneve në veri, ndërsa pas sulmit të 24 shtatorit 2023 në Banjskë, ku u vra polici Afrim Bunjaku, Serbia nuk u përball me masa të krahasueshme. Masat ndaj Kosovës u hoqën këtë vit nga Komisioni Evropian, pas transferimit të qeverisjes lokale në veri të vendit.
Sipas Makollit, fakti që Serbia ende nuk ka ndërmarrë hapa të mjaftueshëm për t’i nxjerrë përgjegjësit para drejtësisë tregon se Brukseli duhet të ketë një qasje më të vendosur dhe më të barabartë ndaj të dyja palëve.
Ai konsideron se Kosova duhet të sigurojë garanci konkrete nga Brukseli për zbatimin e marrëveshjeve dhe për përgjegjësinë e Serbisë, përpara se të marrë përsipër obligime të reja, sepse nuk është e drejtë që perspektiva evropiane e Kosovës të kushtëzohet nga një proces në të cilin Serbia vazhdon t’u shmanget detyrimeve të veta.
Makolli paralajmëron gjithashtu se Kosova duhet të ketë parasysh se interesat e fuqive të mëdha nuk përkojnë gjithmonë me interesat e shteteve më të vogla, duke përmendur thënien e historianit antik Tukididi nga Dialogu i Melosit: “Të fortët bëjnë atë që munden, ndërsa të dobëtit vuajnë atë që duhet.”
Në përfundim, ai thekson se integrimi evropian i Kosovës duhet të mbetet një proces i mbështetur në drejtësi, barazi dhe standarde të njëjta për të dyja palët, e jo një instrument presioni që përdoret vetëm ndaj Prishtinës.







