Një dokument i inteligjencës amerikane, i shpërndarë brenda strukturave ushtarake gjatë pranverës, në periudhën më të tensionuar të luftës me Iranin, shkaktoi shqetësim të menjëhershëm në Uashington. Në raport thuhej se një anije kineze që ndodhej në Lindjen e Mesme transportonte pjesë të lidhura me një program armësh bërthamore.
Të lidhura
None found
Pas këtij informacioni, ushtria amerikane nisi përgatitjet për ta ndaluar anijen. Dy burime të informuara për ngjarjen deklaruan se trupa të armatosura po bëheshin gati të hipnin në bord, ndërsa avionë ushtarakë amerikanë ishin ngritur tashmë në fluturim.
Operacioni u ndal në momentet e fundit, pasi zyrtarët kryen një shqyrtim më të thelluar të raportit. Gjatë verifikimit u zbulua se dokumenti ishte hartuar me ndihmën e inteligjencës artificiale.
Chatboti i përdorur nga analisti kishte interpretuar gabimisht materialin që transportonte anija. Një prej burimeve e përshkroi raportin si “krejtësisht të pavërtetë”, duke theksuar se ai për pak sa nuk çoi në një konflikt mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës.
Një ndërhyrje ushtarake amerikane ndaj një anijeje kineze mund të kishte shkaktuar një përshkallëzim të rrezikshëm, me mundësinë e një përballjeje të drejtpërdrejtë mes dy fuqive.
Ngjarja demonstron rreziqet që mbart përdorimi i inteligjencës artificiale në misionet ushtarake, sidomos në rrethana kur vendimet duhet të merren brenda pak minutash dhe një pasaktësi mund të prodhojë pasoja serioze.
Për të analizuar të dhënat mbi ngarkesën e anijes, analisti kishte përdorur një chatbot. Sistemi bashkoi të dhëna të disponueshme për publikun me informacione sekrete të inteligjencës amerikane, por përfundimi i nxjerrë prej tij ishte i gabuar.
Pas kësaj, i njëjti analist përdori sërish AI-në për t’i paraqitur përfundimet në formatin standard të një raporti inteligjence. Dokumenti u qarkullua më tej dhe nga strukturat ushtarake u trajtua si një raport i zakonshëm.
Rasti është bërë publik në një periudhë kur ushtria amerikane dhe komuniteti i inteligjencës po zgjerojnë me shpejtësi përdorimin e AI-së në fusha të ndryshme. Këto përfshijnë analizimin e sasive të mëdha të të dhënave, identifikimin e objektivave ushtarake, logjistikën dhe administrimin e burimeve.
Në janar, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, prezantoi strategjinë e Pentagonit për përshpejtimin e përdorimit të inteligjencës artificiale në ushtri. Synimi i saj është që kjo teknologji të përdoret në një shkallë më të gjerë nga personeli ushtarak dhe civil.
Megjithatë, aplikimi i AI-së në institucionet amerikane nuk funksionon përmes një sistemi të centralizuar. Sipas burimeve, departamente të ndryshme përdorin programe të ndryshme, të cilat kanë standarde të ndryshme për sigurinë dhe verifikimin. Për këtë arsye, nuk ka një kriter unik për kontrollin e saktësisë së informacionit të prodhuar prej tyre.
Ekspertët kanë paralajmëruar prej vitesh për të ashtuquajturat “halucinacione” të inteligjencës artificiale. Ky fenomen ndodh kur një sistem gjeneron të dhëna të pasakta ose tërësisht të sajuara dhe i paraqet ato në një mënyrë bindëse.
Ngjarja me anijen kineze tregon se një pasaktësi e tillë mund të shkojë përtej një problemi teknik. Në kontekstin ushtarak, informacioni i gabuar mund të ndikojë drejtpërdrejt në vendimet operacionale dhe të sjellë pasoja konkrete.
Burime të njohura me politikat aktuale të ushtrisë amerikane thonë se përdorimi i AI-së për përcaktimin e objektivave ushtarake është në rritje. Ndërkohë, ende nuk ekzistojnë udhëzime të unifikuara dhe të qarta për mënyrën se si kontrolli njerëzor duhet të shmangë gabimet fatale, viktimat civile ose goditjen e paqëllimshme të forcave aleate.
Rasti ka forcuar edhe shqetësimet se përfshirja e shpejtë e AI-së në ushtri mund t’i nxisë analistët të përgatisin dhe të shpërndajnë informacion me ritëm më të lartë, duke shtuar mundësinë e gabimeve.
Veçanërisht, burime të cituara në raport kanë shprehur shqetësim për analistët më të rinj. Ata janë më të mësuar me këto teknologji dhe mund të jenë më të prirur t’u besojnë rezultateve të gjeneruara prej tyre pa kryer verifikime të mjaftueshme.
Ngjarja shërben si një paralajmërim për një prej rreziqeve më të afërta të përdorimit të AI-së në ushtri: kërcënimi nuk lidhet domosdoshmërisht me marrjen e kontrollit nga makineritë, por me faktin që njerëzit mund të marrin vendime kritike duke u mbështetur te informacioni i gabuar i prodhuar prej tyre.
