Në vend që faqja e kërkuar të hapet menjëherë, përdoruesit shpesh përballen me një provë bezdisëse përpara se të lejohen të vazhdojnë.
Të lidhura
None found
Në ekran mund të shfaqen shtatë imazhe të vogla dhe me cilësi të dobët të kafshëve, së bashku me kërkesën për të përcaktuar se cila prej tyre ushqehet njësoj si kafsha në fotografinë e tetë: një lopë përpara një sfondi të kuq.
Fotografitë e mjegullta kërkojnë vëmendje: a është ajo kafshë kalë apo luan dhe me çfarë ushqehet pelikani? Pas shqyrtimit, përzgjidhet më në fund imazhi i deles.
Kështu vërtetohet se përdoruesi është njeri, por procesi e lë atë më të acaruar. Në skenarin më të mirë humben vetëm disa sekonda, ndërsa një zgjedhje e pasaktë ose një çast shpërqendrimi mund ta rikthejë të gjithë provën nga fillimi.
Kontrollet “A jeni robot?”, të njohura me emrin CAPTCHA, e kanë shoqëruar internetin pothuajse që në fazat e tij të hershme. Altavista, motori i kërkimit që tashmë është mbyllur, solli në vitin 1997 një provë të thjeshtë për të bllokuar robotët.
Format e para të CAPTCHA-ve shërbenin edhe për një qëllim të dobishëm. Përdoruesit duhej të kopjonin një fjalë të skanuar nga një tekst i vjetër, duke kontribuar në këtë mënyrë në digjitalizimin e librave.
Situata ndryshoi me shtimin e robotëve që realizojnë sulme kibernetike dhe, së fundmi, me përhapjen e sistemeve të përparuara të inteligjencës artificiale. Përplasja mes sulmuesve dhe atyre që përpiqen t’i ndalojnë është intensifikuar, duke i bërë provat më të vështira dhe përdorimin e internetit më të ngadaltë e më acarues.
Të dhënat e kompanisë së sigurisë kibernetike Imperva tregojnë se, gjatë vitit 2024, trafiku online i prodhuar nga robotët e kaloi për herë të parë atë të gjeneruar nga njerëzit. Sipas kompanisë, në këtë rritje kanë ndikuar chatbot-et që grumbullojnë informacione në internet, si dhe inteligjenca artificiale që i ndihmon robotët të mos zbulohen.
BryanBecker, drejtor produkti në Cloudflare, kompani që krijon sisteme mbrojtëse ndaj robotëve, thotë: “Vëllimi i madh i agjentëve të IA-së që mbledhin të dhëna për të trajnuar modelet e mëdha gjuhësore ka ndryshuar plotësisht rregullat e lojës.”
Robotët, përgjithësisht, nuk janë të mirëpritur nga pronarët e faqeve. Ata mund të dërgojnë aq shumë trafik sa ta mbingarkojnë një platformë dhe ta nxjerrin atë jashtë funksionit. Konkurrentët i shfrytëzojnë shpesh për të grumbulluar informacione rreth çmimeve, ndërsa spekulantët i përdorin për blerjen e biletave ose rezervimin e vendeve në testet e patentës së drejtimit.
Po zgjerohet gjithashtu përdorimi i “agjentëve të IA-së”, të cilët përmbushin detyra në emër të përdoruesve. Në këto raste nuk ka një person që të shikojë reklamat apo të kryejë blerje spontane, ndërkohë që informacionet shpesh merren pa miratimin e pronarëve të tyre.
Për këtë arsye, CAPTCHA-t dhe kontrollet e tjera kundër robotëve gjenden tashmë pothuajse kudo. Cloudflare përdor edhe forma të tjera verifikimi, përfshirë kutitë “Verifiko që je njeri”, dhe deklaron se kryen aktualisht 7.7 miliardë kontrolle çdo ditë, krahasuar me 2.1 miliardë në vitin 2023.
Pavarësisht këtyre barrierave, robotët janë përmirësuar në kapërcimin e tyre. Dy vjet më parë, një grup studiuesish nga Universiteti i Cyrihut konstatoi se sistemet e të mësuarit automatik arrinin të zgjidhnin 100% të provave të reCaptcha-s, sistemit CAPTCHA të Google.
Bëhet fjalë për kontrollin me një rrjet prej 16 kutish, ku përdoruesit i kërkohet të klikojë të gjitha katrorët në të cilët shihen autobusë, ura ose hidrantë.
Përballë këtij zhvillimi, kompanitë kanë shtuar më tej kompleksitetin e testeve. ArkoseLabs, shërbim që përdoret nga shumë kompani teknologjike, u kërkon vizitorëve të identifikojnë çiftin e zareve që jep shumën shtatë ose të lëvizin një personazh vizatimor në pozicionin e duhur brenda avionit. Kompania i promovon këto prova si “rezistente ndaj IA-së”.
Ndërkohë, rivalja hCaptcha paraqet nëntë imazhe me ushqime dhe pije, prej të cilave përdoruesi duhet të përcaktojë se cilat përbëjnë një pjatë kryesore. “Mendoj se këto teste janë bërë për të penguar njerëzit, jo robotët,” shkroi një përdorues në internet.
Një zëdhënës i hCaptcha deklaroi se, sipas të dhënave të kompanisë, njerëzve nuk po u duhet më shumë kohë për t’i përfunduar këto prova, “por larmia e pyetjeve është rritur me kalimin e kohës, pasi edhe sulmet janë bërë më të sofistikuara”. Sipas kompanisë, testet duhet të përditësohen pa ndërprerje për t’iu kundërvënë automatizimit.
Pjesa më e madhe e njerëzve arrin t’i kalojë këto kontrolle pa vështirësi, por organizatat që përfaqësojnë personat me aftësi të kufizuara paralajmërojnë se ato shpesh përjashtojnë individët që kanë probleme me shikimin.
Edhe koha e shpenzuar për to është e konsiderueshme. Pesë vjet më parë, Cloudflare përllogariti se plotësimi i një CAPTCHA-je zgjat mesatarisht 32 sekonda. Në total, kjo nënkupton se njerëzimi shpenzon rreth 500 vite çdo ditë vetëm duke zgjidhur teste të tilla.
Rritja e ndërlikimit të masave mbrojtëse mund ta ngadalësojë gjithashtu internetin, sepse çdo faqe vendos shtresa të reja sigurie.
Profesori GeneTsudik nga Universiteti i Kalifornisë në Irvine shprehet: “I gjithë koncepti i CAPTCHA-së është, në fund të fundit, një betejë e humbur. Mund të duket si një garë armatimi, por ne, njerëzit, e kemi humbur tashmë.”
Disa platforma kanë zgjedhur hapa edhe më të fortë, duke kërkuar që vizitorët të hapin llogari ose të identifikohen më shpesh për të dëshmuar se janë njerëz. Reddit njoftoi këtë muaj se shikimi i postimeve të vjetra do të jetë i mundur vetëm për përdoruesit e identifikuar, me synimin “të kufizojë mënyrën se si sistemet e automatizuara kanë qasje te Reddit”.
Asgjë nuk tregon se robotët do të largohen ose se nevoja për mbrojtje ndaj tyre do të zvogëlohet.
BryanBecker nga Cloudflare paralajmëron: “Nëse nuk ndalojmë robotët, situata do të jetë edhe më e keqe, sepse një valë e pakontrolluar trafiku të automatizuar do t’i mbingarkojë serverët dhe do t’i nxjerrë faqet jashtë funksionit.”
Njerëzit tashmë përbëjnë pakicën në internet, ndërsa dëshmimi se i përket kësaj pakice pritet të bëhet gjithnjë e më i vështirë. /Telegraph – Syri.net
