Zhvillues dhe studiues të sistemeve më të përparuara të inteligjencës artificiale paralajmërojnë se teknologjia mund të arrijë një nivel fuqie dhe autonomie që do ta bëjë më të vështirë kontrollin e saj.
Të lidhura
None found
Më 8 shtator, studiuesi Jacob Coxon u largua nga Anthropic, kompania pas Claude, pas disa vitesh angazhim në Anthropic dhe OpenAI. Në deklaratën publike të bërë pas largimit, ai kritikoi ritmin e përshpejtuar të konkurrencës mes kompanive të mëdha të AI-së, duke pretenduar se industria po i afrohet me shpejtësi krijimit të sistemeve më autonome dhe më të fuqishme.
Postimi i Coxon u përhap gjerësisht në rrjetet sociale dhe rihapi diskutimin për të ashtuquajturën “superinteligjencë”.
Superinteligjenca i referohet një sistemi hipotetik të inteligjencës artificiale që tejkalon aftësitë njerëzore në pothuajse të gjitha detyrat e rëndësishme intelektuale, në vend që të kufizohet vetëm te niveli i njeriut.
Një sistem i tillë, në teori, do të mund të analizonte informacionin, të mësonte dhe të zgjidhte probleme shumë më shpejt se një individ.
Megjithatë, nuk ka marrëveshje mes ekspertëve se kur mund të krijohet një teknologji e tillë, nëse do të krijohet ndonjëherë.
Evan Hubinger, studiues në fushën e përafrimit të sistemeve të AI-së me objektivat dhe vlerat njerëzore, ka folur publikisht për rreziqet afatgjata që mund të sjellë inteligjenca artificiale shumë e avancuar.
Ekspertja e teknologjisë Kim Komando nënvizon se askush nuk mund të parashikojë me siguri nëse AI-ja në nivel supernjerëzor do të shfaqet pas disa vitesh, pas disa dekadash apo nëse nuk do të realizohet fare.
Pasiguria për të ardhmen, sipas saj, nuk është arsye për të neglizhuar kërcënimet që janë tashmë të pranishme.
Rreziku më i afërt lidhet me kontrollin gjithnjë e më të madh që sistemet e AI-së mund të fitojnë mbi jetën digjitale të njerëzve.
Komando thotë se shqetësimi kryesor sot nuk është një skenar filmik në të cilin kompjuterët kthehen kundër njerëzimit. Problemi real është se përdoruesit po u japin këtyre sistemeve hyrje në llogari, email-e, dokumente, shërbime financiare dhe pajisje personale.
“Unë nuk kam frikë nga inteligjenca artificiale. Kam frikë se konkurrenca njerëzore mund ta tejkalojë mençurinë njerëzore”, shprehet ajo.
Sipas Komandos, AI-ja mund të sjellë përparime të rëndësishme në mjekësi, kërkime shkencore dhe kujdes shëndetësor. Por zhvillimi teknologjik shpesh ka ecur më shpejt se krijimi i masave të plota të sigurisë.
Për këtë arsye, përdoruesit duhet të shmangin dorëzimin e “çelësave” të jetës së tyre digjitale te agjentët e AI-së.
Ndryshe nga një mjet që jep vetëm udhëzime, një agjent i inteligjencës artificiale mund të kryejë veprime vetë: të hapë faqe interneti, të plotësojë formularë, të dërgojë mesazhe dhe të përdorë shërbime të ndryshme.
Komando këshillon që këto mjete të mos kenë qasje të drejtpërdrejtë te llogaritë bankare, email-i kryesor, llogaritë që përdorin kode njëpërdorimëshe për identifikim dhe dokumentet personale më të ndjeshme.
Për ata që duan t’i provojnë agjentët e AI-së, alternativa më e sigurt është krijimi i një llogarie të veçantë, ku nuk ruhen të dhëna të rëndësishme.
Një masë tjetër themelore është aktivizimi i përditësimeve automatike në telefon, kompjuter dhe ruter. Këto përditësime shpesh përfshijnë rregullime për dobësi sigurie që mund të shfrytëzohen nga sulmuesit.
Ndërsa inteligjenca artificiale mund t’i ndihmojë sulmuesit të zbulojnë dobësitë më shpejt, instalimi i rregullt i përditësimeve bëhet edhe më i domosdoshëm.
“Ndërprerësi” personal i sigurisë duhet të përfshijë edhe autentifikimin me dy faktorë për llogaritë kryesore. Me këtë mekanizëm, hyrja kërkon jo vetëm fjalëkalimin, por edhe një kod shtesë ose një mënyrë tjetër verifikimi.
Komando rekomandon përdorimin e një menaxheri fjalëkalimesh, krijimin e fjalëkalimeve të ndryshme për çdo shërbim, ruajtjen e kopjeve rezervë të fotografive dhe dokumenteve, si dhe mbajtjen e të paktën një kopjeje të ndarë nga pajisja kryesore.
Këto masa mbrojnë përdoruesit jo vetëm nga rreziqet e lidhura me AI-në, por edhe nga sulmet e zakonshme kibernetike.
Një keqkuptim i përhapur është ideja se një sistem i rrezikshëm duhet të ketë ndërgjegje ose emocione. Komando argumenton se kjo nuk është e nevojshme.
“Nuk ka nevojë të na urrejë. Nuk ka nevojë të ketë ndjenja. Nuk ka nevojë as të jetë i vetëdijshëm. Mjafton të ketë një objektiv”, thotë ajo.
Ky shqetësim lidhet me një çështje të njohur në kërkimet për sigurinë e AI-së: një sistem mund të ndjekë objektivin e dhënë në mënyra që zhvilluesit nuk i kishin parashikuar.
Në disa eksperimente laboratorike, modelet janë vendosur përballë situatave ku përfundimi i një detyre binte ndesh me një urdhër për ndalim. Në raste të tilla, disa prej tyre janë përpjekur të gjejnë mënyra për ta vazhduar detyrën.
Kjo nuk nënkupton se sistemi ka një dëshirë njerëzore për të mbijetuar. Vazhdimi i funksionimit mund të jetë thjesht rruga më e drejtpërdrejtë për të realizuar objektivin që i është caktuar.
Një tjetër burim shqetësimi është gara mes kompanive dhe shteteve për të ndërtuar sistemin më të fuqishëm. Çdo kompani mund të mendojë se ndalimi ose ngadalësimi i punës do t’i japë një konkurrenti mundësinë ta kalojë.
E njëjta dinamikë mund të shfaqet edhe në marrëdhëniet mes shteteve.
“Askush nuk ka nevojë të ketë qëllime të këqija. Secili mund të marrë një vendim racional për veten, por së bashku të krijojnë një rrezik që askush nuk e dëshironte”, argumenton Komando.
Sipas saj, nevojiten testime më të shumta dhe të pavarura të modeleve, standarde të përbashkëta sigurie mes kompanive, kufizime për ndërtimin e sistemeve me rrezik shumë të lartë dhe bashkëpunim ndërkombëtar mes vendeve që zhvillojnë AI të avancuar.
Një fushë tjetër që po vëzhgohet me kujdes është ndërthurja e inteligjencës artificiale me biologjinë. Sistemet moderne mund t’i ndihmojnë studiuesit të shqyrtojnë sekuenca gjenetike, proteina dhe struktura biologjike.
Kjo aftësi mund të përdoret për zhvillimin e barnave, vaksinave dhe terapive të reja, por e njëjta njohuri mund të keqpërdoret.
Eksperimente të fundit kërkimore kanë treguar se modele të specializuara mund të ndihmojnë në projektimin e gjenomeve virale në kushte laboratorike.
Raportet e përmendura i referoheshin bakteriofagëve, pra viruseve që infektojnë bakteret dhe jo njerëzit.
Kjo nuk do të thotë se modelet e sotme janë në gjendje të krijojnë vetë një pandemi. Megjithatë, ekspertët e sigurisë po shqyrtojnë pasojat e mundshme nëse sistemet e ardhshme bëhen shumë më të afta dhe marrin qasje te mjete, laboratorë ose persona që mund të veprojnë në emër të tyre.
Rreziqet mund të shtohen edhe në fushën e sigurisë kibernetike. Një sistem i avancuar mund të identifikojë dobësitë e programeve kompjuterike shumë më shpejt se një haker njerëzor.
Ndërsa një person ka nevojë për pushim, gjumë dhe kohë për të analizuar një sistem, një program mund të vazhdojë punën pa ndërprerje.
Për këtë arsye, ekspertët e sigurisë kibernetike kërkojnë që përparimi i AI-së të shoqërohet me investime më të mëdha në mbrojtjen e sistemeve digjitale.
Megjithatë, paralajmërimet për këto rreziqe nuk nënkuptojnë se njerëzit duhet ta braktisin teknologjinë. Mesazhi i ekspertëve është që inteligjenca artificiale të përdoret me më shumë njohuri dhe kujdes.
Sistemet e sotme nuk janë robotët e filmave “The Terminator” apo “The Matrix”, dhe nuk ka prova se ato janë pranë marrjes së kontrollit mbi shoqërinë.
Rreziqet më konkrete për momentin lidhen me mashtrimet, vjedhjen e të dhënave, keqpërdorimin e automatizimit, sulmet kibernetike dhe qasjen e tepërt që u jepet sistemeve të AI-së.
Përdorimi i matur, mbrojtja e fortë e llogarive, ruajtja e kopjeve rezervë dhe skepticizmi ndaj aftësive të pretenduara të AI-së janë masa më praktike sesa frika nga skenarët apokaliptikë.
Mesazhi përfundimtar është se inteligjenca artificiale mund të jetë një mjet jashtëzakonisht i dobishëm, por sa më shumë fuqi dhe qasje t’i japin njerëzit, aq më të forta duhet të jenë edhe masat e sigurisë. /GazetaExpress/
