Shoqata për Emancipim, Solidaritet dhe Barazi të Grave raportoi sot në një konferencë për shtyp me gazetarët në ESE se në kujdesin shëndetësor vazhdojnë të jenë të pranishme forma të ndryshme korrupsioni, si para dhe dhurata para marrjes së një shërbimi, kuponë, orientim drejt termineve private, pagesa për shërbime që duhet të jenë falas, si dhe rekomandime për barna, laboratorë apo farmaci të caktuara. Në hulumtimin e realizuar prej tyre morën pjesë 410 punonjës të kujdesit shëndetësor dhe 21 drejtorë të institucioneve publike të kujdesit shëndetësor. Sipas rezultateve, gati 84 përqind e të punësuarve në shëndetësi vlerësojnë se korrupsioni është pjesërisht ose shumë i përhapur në sektorin ku ushtrojnë detyrën, ndërsa vetëm 14 përqind deklarojnë se kanë qenë vetë të përfshirë ose kanë parë nga afër një akt korruptiv në institucionin ku punojnë, raporton Portalb.mk, transmeton Zhurnal.
Të lidhura
None found
Edhe pse janë të vetëdijshëm se korrupsioni ekziston, shumica e punonjësve shëndetësor e trajtojnë atë si një dukuri të normalizuar dhe nuk e denoncojnë.
Borjan Pavlovski, koordinator për shëndetin publik dhe shëndetin e grave në ESE, tha se mbi 74 përqind e të anketuarve që kanë pasur përvojë me korrupsionin e kanë identifikuar marrjen e drejtpërdrejtë të parave nga pacientët ose familjarët e tyre si formën më të zakonshme. Sipas tij, pas kësaj vijnë pranimi i dhuratave, dërgimi për kontroll privat, rekomandimi për blerjen e një bari të caktuar dhe vendosja e pagesës për një shërbim që në kujdesin shëndetësor publik duhet të ofrohet pa pagesë. Ai theksoi gjithashtu se korrupsioni kërkohet ose ofrohet më shpesh për të siguruar termin më të shpejtë te specialisti apo për një shërbim të caktuar mjekësor, për pranim te një mjek i caktuar, si dhe për sigurimin e një shtrati spitalor ose ndërhyrjeje kirurgjikale pa pritur me muaj. Pavlovski nënvizoi se hulumtimi tregon qartë se korrupsioni në shëndetësi nuk duhet parë thjesht si një rast i izoluar ryshfeti, por si një problem i gjerë sistemik që ndërlidhet me qasjen në shërbimet shëndetësore, raportet e pushtetit brenda institucioneve, sigurinë e pacientëve dhe të punonjësve shëndetësor, si dhe me besimin në sistem.
Sipas gjetjeve të studimit, veçanërisht alarmante është prania e pagesave joformale në shërbimet gjinekologjike dhe obstetrike. Ryshfeti përdoret më së shpeshti për të “blerë” një prerje cezariane pa indikacion mjekësor, por edhe për të zgjedhur një gjinekolog apo një ekip të caktuar për lindje.
Në konferencën informuese, drejtoresha ekzekutive e Shoqatës ESE, Jasminka Frishçiq, deklaroi se në shërbimet gjinekologjike dhe obstetrike si grupe veçanërisht të ekspozuara punonjësit shëndetësor përmendin të miturat shtatzëna nën 18 vjeç, gratë pa sigurim shëndetësor, gratë rome, gratë nga zonat rurale, gratë me aftësi të kufizuara, migrantet dhe refugjatët. Sipas saj, kjo tregon se rreziku nga korrupsioni nuk shpërndahet njësoj te të gjithë pacientët, por është më i lartë kur pacientja ka më pak fuqi, më pak informacion, mundësi të kufizuara zgjedhjeje dhe varësi më të madhe nga sistemi.
Hulumtimi evidentoi gjithashtu edhe raste të kërkimit ose pritjes së favoreve intime në këmbim të shërbimeve shëndetësore, dokumenteve ose avancimit profesional.
Në konferencën informuese u tha se çdo i pesti punonjës i kujdesit shëndetësor ka dëgjuar ose ka mësuar se një koleg ka kërkuar ose ka pritur favore seksuale nga pacientët. Po ashtu, abuzimi seksual është i pranishëm edhe brenda vetë institucioneve shëndetësore, pasi 6.3 përqind e punonjësve të shëndetësisë kanë qenë të ekspozuar ndaj presionit, komenteve të papërshtatshme ose kërkesave me natyrë seksuale nga një koleg apo epror. Një nga përfundimet kryesore të hulumtimit, siç u theksua aty, është se në institucionet e kujdesit shëndetësor ekziston një kulturë anti-korrupsion e shprehur qartë. Vetëm shtatë përqind e atyre që kishin informacion për korrupsionin e raportuan rastin, ndërsa të tjerët ose e injoruan, ose e refuzuan pa e denoncuar. Arsyet kryesore për këtë qasje mbeten sistemike dhe të qëndrueshme: mosbesimi se diçka do të ndryshojë (55%), frika nga pasojat ose nga prishja e marrëdhënieve kolegjiale (56%), mungesa e provave (36%) dhe perceptimi se rasti nuk është mjaftueshëm serioz.
Nga të dhënat rezulton edhe mungesa e përgatitjes së punonjësve shëndetësor për të njohur dhe vepruar në rastet e korrupsionit dhe abuzimit seksual. Saktësisht 77.6 përqind nuk kanë marrë asnjëherë trajnim për këtë çështje, ndërsa në kujdesin shëndetësor terciar kjo shifër arrin në 82 përqind.
Pjesëmarrësit në anketë theksuan se përballja me korrupsionin kërkon masa sistemike, mes tyre mbrojtjen e sinjalizuesve, sanksione dhe kontrolle më të forta, më shumë transparencë, si dhe paga dhe kushte më të mira pune.
Kujtojmë se edhe hulumtimi për përvojat, perceptimet dhe qëndrimet e qytetarëve lidhur me praktikat korruptive në sistemin shëndetësor kishte nxjerrë në pah se korrupsioni në shëndetësi është bërë një dukuri e normalizuar, që pacientët shpesh nuk e identifikojnë dhe pothuajse askush nuk e raporton. Edhe pse shumica e të anketuarve e konsiderojnë atë një problem serioz, vetëm një numër i vogël ka konfirmuar se është përballur me korrupsion në praktikë. përcjell Zhurnal.mk.
