Individët që shmangin marrjen e përgjegjësisë shpesh e shndërrojnë një diskutim në një lojë pushteti dhe akuza.
Të lidhura
None found
Në një raport të shëndetshëm, duhet të përjetoni siguri, përkrahje dhe respekt. Mirëpo, kur dikush nuk është i ndërgjegjshëm për sjelljen e tij, një debat me të mund të kthehet me shpejtësi në një përvojë rraskapitëse, të ngatërruar dhe emocionalisht të rënduar.
Personat me ndërgjegje të ulët për veten shpesh hasin vështirësi në pranimin e përgjegjësisë, në dëgjimin e tjetrit dhe në shikimin e situatës nga një perspektivë më e gjerë. Në vend që të synojnë ta kuptojnë çështjen, ata ndryshojnë temën, mbrohen me çdo kusht ose e bëjnë tjetrin të ndihet fajtor.
Fillimisht, këta persona mund të shfaqen të qetë, racionalë apo edhe bindës. Megjithatë, sapo fillon një debat, shfaqet qartë vështirësia për të pasur një bisedë të ndershme dhe të barazpeshuar.
Më poshtë po paraqesim disa nga sjelljet tipike që shfaqin gjatë një përplasjeje individët me vetëdije të ulët për veten, sipas Telegrafit.
1. Nuk e pranojnë kurrë gabimin
Personat me mungesë vetëdijeje e kanë tejet të vështirë të shqiptojnë fjalët: “E kisha gabim” ose “Më fal që të lëndova”. Edhe përballë fakteve të dukshme, ata ia hedhin fajin dikujt tjetër. Nëse gabojnë, pohojnë se u provokuan. Nëse ju plagosin, këmbëngulin se i keqkuptuat. Nëse veprojnë padrejtësisht, pretendojnë se kishin një arsye të fortë. Kështu, përgjegjësia nuk bie kurrë mbi ta. Fajtor është përherë dikush tjetër: ju, rrethanat, stresi, e shkuara apo “mënyra se si e thatë”. Në një raport të shëndetshëm, pranimi i gabimit është pjesë e rritjes. Por për ata që nuk arrijnë ta shohin veten me ndershmëri, çdo gabim perceptohet si sulm ndaj egos.
2. Projektojnë te ju problemet e tyre
Gjatë debateve më të ashpra, këta persona shpesh ju akuzojnë pikërisht për ato sjellje që i shfaqin vetë. Nëse janë të ashpër, mund t’ju thonë se jeni agresivë. Nëse po manipulojnë, mund t’ju akuzojnë për manipulim. Nëse nuk po dëgjojnë, mund të pretendojnë se ju nuk po i kuptoni. Kjo quhet projektim: kur dikush ia atribuon tjetrit ndjenjat, frikën ose sjelljet që nuk dëshiron t’i pranojë te vetja. Debatimi me një person që projekton vazhdimisht është shumë i lodhshëm, sepse ju detyroheni të mbroheni nga akuza që nuk janë tuajat. Në vend që të diskutohet problemi real, biseda kthehet në një luftë për të provuar se nuk jeni “i çmendur”, “i padrejtë” apo “fajtori”.
3. Ndryshojnë humorin shumë shpejt
Një individ që nuk ka vetëdije për sjelljen e vet mund të kalojë me shpejtësi nga qetësia në sulm personal gjatë një debati. Në një çast mund të duket i arsyeshëm, e në tjetrin bëhet i ashpër, fyes ose akuzues. Mund të kërkojë falje e pastaj menjëherë të kthehet te sulmi. Mund t’ju flasë butë për pak sekonda dhe më pas ta përdorë të njëjtën bisedë për t’ju fajësuar. Kjo ndodh sepse personi nuk po përpiqet ta zgjidhë problemin, por të kontrollojë mënyrën se si tregohet ngjarja. Ai synon të dalë mirë në fund të debatit, edhe nëse kjo kërkon shtrembërimin e fakteve ose ndryshimin e qëndrimit nga një moment në tjetrin.
4. Flasin me përçmim dhe ju bëjnë të ndiheni më poshtë
Një tjetër sjellje e shpeshtë është përdorimi i një toni përçmues. Këta njerëz shpesh përpiqen të ruajnë një pamje të qetë dhe të kontrolluar, por e shfrytëzojnë atë qetësi për t’ju folur nga lart. Ata mund të përdorin shprehje si: “Ti nuk e kupton”, “Po e dramatizon”, “Je shumë i/e ndjeshëm/e” ose “Nuk ia vlen të flas me ty kur je kështu”. Këto thënie nuk e zgjidhin konfliktin; përkundrazi, e bëjnë palën tjetër të ndihet e pavlerësuar dhe e poshtëruar. Në vend që debati të jetë një përpjekje për mirëkuptim, ai shndërrohet në garë për epërsi. Kur dikush ju flet me përçmim, qëllimi shpesh nuk është të kuptojë çfarë ndodhi, por ta vendosë veten në pozitën “më të arsyeshme” dhe juve në atë “më problematike”.
5. Luajnë rolin e viktimës, edhe kur nuk janë në pozitë të tillë
Një nga shenjat më rraskapitëse është kur personi e paraqet vazhdimisht veten si viktimë, edhe pse situata nuk e justifikon këtë. Në vend që të dëgjojë përvojën tuaj, ai përpiqet ta kthejë bisedën drejt vetes. Për shembull, mund të minimizojë dhimbjen, mundimin ose përvojën tuaj duke thënë se edhe ai “e di shumë mirë si është”, edhe kur realiteti është krejt tjetër. Në këtë mënyrë, jo vetëm që nuk ju dëgjon, por edhe e merr hapësirën emocionale të bisedës për vete. Në vend që të pranojë: “E kuptoj që kjo të ka lënduar”, ai mund të thotë: “Po edhe unë kam vuajtur”, duke e zhvendosur vëmendjen nga problemi kryesor.
Jo çdo individ që sillet keq gjatë një debati është domosdoshmërisht manipulues ose i pandreqshëm. Të gjithë ne kemi çaste kur mbrohemi tepër, flasim pa mend ose nuk e pranojmë menjëherë fajin. Megjithatë, nëse këto sjellje përsëriten në mënyrë të vazhdueshme, nëse pas çdo debati ndiheni të rraskapitur, të hutuari dhe me barrën e fajit për gjithçka, atëherë është thelbësore të vendosni kufij. Në një debat të shëndetshëm, të dyja palët duhet të kenë hapësirë për të folur, për t’u dëgjuar dhe për të pranuar pjesën e tyre të përgjegjësisë. Kur një person nuk e bën këtë asnjëherë, problemi nuk qëndron vetëm te debati – por te mënyra se si ai e percepton veten, ju dhe marrëdhënien. Së fundi, mos harroni: nuk keni pse ta fitoni çdo debat. Shpesh, gjëja më e shëndetshme është të mos hyni në lojën e dikujt që nuk kërkon mirëkuptim, por vetëm kontroll mbi versionin e tij të së vërtetës.
