Pavarësia e institucioneve të drejtësisë, reformat në këtë sektor dhe rezultatet konkrete në goditjen e korrupsionit mbeten elemente përcaktuese për anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Në një intervistë dhënë për Euronews Albania, Michael McGrath, komisioneri i BE-së për demokracinë, drejtësinë dhe shtetin e së drejtës, vlerësoi hapat e ndërmarrë që nga viti 2016, por nënvizoi se fokusi kryesor tani duhet të jetë forcimi i institucioneve dhe sigurimi i pavarësisë së tyre të plotë.
Të lidhura
None found
“Faza e fundit shpesh rezulton më e ndërlikuara dhe padyshim që do të shfaqen pengesa e vështirësi, por duke pasur parasysh nivelin e përkushtimit që kemi parë deri tani nga ana e autoriteteve shqiptare, besoj se mund të jemi optimistë që objektivi final është pranë. Prandaj, le të bashkëpunojmë. Natyrisht, reforma në drejtësi ka qenë vendimtare për avancimin e deritanishëm, megjithatë mbetet ende punë për të bërë”, deklaroi ai.
Komisioneri McGrath i kushtoi rëndësi të posaçme edhe SPAK-ut, duke theksuar se ky institucion luan një rol thelbësor në përballjen me korrupsionin e lartë dhe krimin e organizuar. Ai apeloi për mbështetje nga klasa politike dhe organet shtetërore, si dhe për sigurimin e fondeve të mjaftueshme për këtë strukturë.
“Është thelbësore që ata të disponojnë burimet e nevojshme, kompetencat e duhura dhe aftësinë për t’u përballur me individët e përfshirë në korrupsion të nivelit të lartë dhe krim të organizuar, të cilat dëmtojnë rëndë qytetarët e thjeshtë”, shtoi ai.
Lidhur me çështjen e pagave të magjistratëve, komisioneri nënvizoi se ekzekutimi i vendimeve gjyqësore është i detyrueshëm dhe se një sistem i pavarur drejtësie përbën parakusht për zhvillimin ekonomik të vendit.
“Fillimisht, është kompetencë e autoriteteve shqiptare të përcaktojnë nivelin e shpërblimit për magjistratët. Sidoqoftë, kur ekziston një vendim gjykate, siç është rasti i Gjykatës Kushtetuese, ai duhet të zbatohet dhe ne e mirëpresim faktin që magjistratët janë paguar”, u shpreh McGrath.
Gjatë qëndrimit të tij në Shqipëri, komisioneri evropian Michael McGrath zhvilloi takime me udhëheqësit më të lartë të shtetit dhe të sistemit të drejtësisë për të diskutuar mbi ecurinë e procesit të integrimit evropian të vendit.
Intervista e plotë:
Gazetari: Z. Komisioner, fillimisht ju falënderoj që keni pranuar këtë intervistë për Euronews Albania.
Komisioneri: Ju falënderoj për ftesën!
Gazetari: Reforma në drejtësi në Shqipëri po shënon vitin e dhjetë të zbatimit. Cili është vlerësimi juaj për rezultatet deri më sot, duke marrë parasysh se gjatë ditës së sotme u takuat me shumicën e drejtuesve shqiptarë, përfshirë kryeministrin, ministrin e Drejtësisë dhe zyrtarë të tjerë të lartë?
Komisioneri: Së pari, jam i kënaqur që po vizitoj Shqipërinë dhe po shoh nga afër progresin e arritur në rrugën drejt anëtarësimit gjatë viteve të fundit. Një shtysë kyçe e këtij progresi ka qenë reforma në drejtësi, e cila ka vijuar që prej vitit 2016, procesi i vetingut, krijimi i SPAK-ut, si dhe reforma të tjera të rëndësishme. Ne e njohim avancimin që Shqipëria ka vijuar të bëjë kohët e fundit.
Shqipëria tashmë është një vend që kryeson në aspektin e rrugës drejt anëtarësimit. Mesazhi im kryesor gjatë kësaj vizite është se jam këtu për të mbështetur dhe ndihmuar. Komisioni Evropian dëshiron t’i ofrojë Shqipërisë çdo ndihmë të mundshme në hapat e mbetur të këtij rrugëtimi.
Tani është thelbësore që të gjithë të punojmë së bashku për të mbështetur përpjekjet dhe për të shfrytëzuar vrullin e krijuar, duke u mbështetur në arritjet ekzistuese. Sepse ndonjëherë kilometri i fundit është më i vështiri dhe padyshim që do të ketë sfida e vështirësi. Por me nivelin e përkushtimit që kemi parë deri tani nga autoritetet shqiptare, mendoj se mund të jemi të sigurt që qëllimi final është afër. Ndaj le të punojmë bashkë. Sigurisht që reforma në drejtësi ka qenë thelbësore për progresin e bërë deri tani, por ka ende punë për t’u kryer.
Gazetari: Sot u takuat edhe me z. Braho, kreun e SPAK-ut. Si e vlerësoni deri tani punën e SPAK-ut në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar gjatë këtyre 10 viteve, jo vetëm gjatë periudhës që z. Braho është në krye?
Komisioneri: Ne e njohim rolin thelbësor që SPAK-u po luan në luftën kundër korrupsionit të nivelit të lartë dhe krimit të organizuar në Shqipëri. Ata kanë një punë të vështirë dhe pikërisht për këtë arsye mbështetja e plotë nga i gjithë sistemi politik dhe nga të gjitha organet publike është kaq e rëndësishme për punën që ata kryejnë, së bashku me mbështetjen e publikut të gjerë.
Pra, është shumë e rëndësishme që ata të kenë nivelin e burimeve që u nevojiten, kompetencat e duhura dhe aftësinë për t’u përballur me njerëzit e përfshirë në korrupsion të nivelit të lartë dhe krim të organizuar, të cilat rëndojnë ndjeshëm mbi qytetarët e zakonshëm.
Nuk duhet harruar asnjëherë realiteti se korrupsioni nuk është një krim pa viktima. Ai shpesh nënkupton përdorimin e burimeve të pakta publike që njerëzit do të preferonin t’i shihnin të investuara për përmirësimin e cilësisë së shërbimeve publike në vend.
Kështu që u ndjeva i kënaqur që pata mundësinë të shpreh mbështetjen e plotë të Komisionit Evropian për punën e SPAK-ut. Është e rëndësishme që edhe të gjithë aktorët politikë të shprehen publikisht në mbështetje të SPAK-ut dhe punës së tij, pasi kjo mbështetje është e domosdoshme. Është thelbësore që qytetarët të dëgjojnë se ekziston një mbështetje politike e nivelit më të lartë.
Ne presim me interes të shohim përparim të mëtejshëm në forcimin e rezultateve të arritura në hetim, ndjekje penale dhe dhënie dënimesh, si për korrupsionin e nivelit të lartë ashtu edhe për krimin e organizuar.
Por e vërteta është se korrupsioni duhet luftuar në çdo nivel. Dhe kjo është arsyeja pse roli i shërbimeve të tjera prokuroriale në Shqipëri është gjithashtu i rëndësishëm.
Po ashtu, është e nevojshme të trajtohen shkaqet rrënjësore të korrupsionit ndërsa ai ndodh dhe të vendosen masa mbrojtëse të përshtatshme në të gjitha nivelet.
Të kesh një sektor mediatik të lirë dhe të pavarur është shumë i rëndësishëm. Të kesh një shoqëri civile gjithëpërfshirëse dhe dinamike është gjithashtu një themel i rëndësishëm i një shoqërie të hapur demokratike ku korrupsioni është çrrënjosur. Po ashtu, çështje të tilla si lobimi, praktika e dyerve rrotulluese e të ngjashme, janë çështje në të cilat Komisioni Evropian është përqendruar në gjithë Bashkimin Evropian, por edhe në vendet kandidate.
Gazetari: Deri në çfarë mase i ka përmbushur Shqipëria kriteret e sundimit të ligjit dhe antikorrupsionit si pjesë e procesit të integrimit në BE? Ku nevojitet ende më shumë progres?
Komisioneri: Mendoj se është e rëndësishme të njihet progresi shumë i mirë i arritur deri tani, ngritja e institucioneve të reja dhe reformat e zbatuara. Ajo që ka më shumë rëndësi tani është që ato të japin rezultate konkrete në praktikë.
Ne po shohim një periudhë konsolidimi, ku këtyre institucioneve u sigurohet niveli i pavarësisë dhe burimet e nevojshme për të kryer detyrat thelbësore që kanë në sistemin e drejtësisë këtu në Shqipëri. Për mua kjo është çështja kryesore, të sigurohemi që ato të kenë mbështetjen politike dhe financiare për të bërë punën e tyre, si dhe që kjo aftësi të garantohet në aspektin e qasjes ndaj punës së këtyre autoriteteve.
Komisioni Evropian është i gatshëm të vazhdojë t’i mbështesë përpjekjet e Shqipërisë në këtë drejtim, si dhe të garantojë që këto autoritete janë plotësisht të përshtatshme për qëllimin e caktuar, po përmbushin detyrat e ngarkuara dhe që ka respekt të plotë për pavarësinë e aktorëve kyç të sistemit të drejtësisë, qofshin magjistratë, gjyqtarë apo prokurorë. Pavarësia e tyre është absolutisht thelbësore në çdo sistem demokratik të hapur dhe është gjithashtu një standard evropian që e di se Shqipëria e pranon plotësisht.
Gazetari: A duhet t’i jepet pavarësi financiare sistemit të drejtësisë, lidhur me debatin mbi pagat e magjistratëve që ka qenë një çështje e nxehtë muajt e fundit këtu në Shqipëri?
Komisioneri: Ne i kemi ndjekur zhvillimet e vazhdueshme në këtë drejtim. Së pari, u takon autoriteteve shqiptare të vendosin për nivelin e shpërblimit për magjistratët. Megjithatë, kur ka një vendim gjykate, si në rastin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese, është e rëndësishme që ai të zbatohet dhe ne e mirëpresim faktin që magjistratët janë paguar.
Ne e kuptojmë se ka një apel të mëtejshëm lidhur me çështje të caktuara që lidhen me këtë. Dhe do të theksoja idenë e përgjithshme se ne duam që të bëhesh magjistrat të jetë një aspiratë dhe ambicie për njerëzit që kanë arsimin dhe përvojën e kërkuar. Sepse ne duam që drejtësinë në Shqipëri ta administrojnë njerëzit më të mirë. Dhe për këtë arsye është e rëndësishme që shpërblimi dhe niveli i burimeve në përgjithësi për të mbështetur punën e tyre të jenë të përshtatshme dhe të pasqyrojnë rëndësinë e rolit brenda sistemit të drejtësisë.
Të kesh një sistem drejtësie vërtet të pavarur, me njerëz të aftë që ushtrojnë funksionet e tyre, është një themel i domosdoshëm jo vetëm i një shoqërie demokratike, por edhe i një ekonomie të suksesshme.
Sepse të kesh besim dhe siguri te sistemi i drejtësisë dhe te sistemi gjyqësor është absolutisht jetike për të garantuar që investitorët, bizneset dhe konsumatorët të kenë besimin e nevojshëm për të luajtur një rol të plotë në zhvillimin e ekonomisë së Shqipërisë.
Gazetari: Rasti që përfshin ish-Shefen e Shërbimit Informativ të Shtetit ka ngritur pyetje lidhur me mbikëqyrjen dhe llogaridhënien e institucioneve të sigurisë. Çfarë prisni nga autoritetet shqiptare në raste të tilla?
Komisioneri: Ne nuk komentojmë për asnjë rast individual, por riafirmojmë parimin që e di se është shpërndarë më parë këtu në Shqipëri, se askush nuk është mbi ligjin dhe se të gjithë duhet të mbajnë përgjegjësi për çdo keqbërje për të cilën mund të jenë fajtorë. Sigurisht, ata kanë të drejtë për një proces të rregullt ligjor dhe procedura të drejta, si dhe të drejtën për të qenë pjesë e një sistemi efikas të drejtësisë.
Por u takon autoriteteve të ndjekin provat dhe të ngrenë çështje kur i konsiderojnë të përshtatshme, dhe së fundi të sjellin prova në gjykatat e pavarura, të cilat më pas do të gjykojnë bazuar në provat e paraqitura në gjykatë.
Kështu duhet të funksionojë sistemi ynë. Pra, të gjithëve duhet t’u jepet një proces i drejtë para ligjit në Shqipëri, si dhe në gjithë Bashkimin Evropian. Por po ashtu, të drejtat e tyre duhet të mbrohen. Megjithatë, është e rëndësishme që provat të ndiqen në të gjitha çështjet dhe aty ku identifikohet korrupsion, të sillet para gjykatave, ndërsa gjykatat do të vendosin më pas për veprimet e duhura.
Gazetari: Një pyetje e fundit. A ka aktualisht ndonjë çështje që mund ta ngadalësojë përparimin e Shqipërisë me kapitujt e drejtësisë dhe sundimit të ligjit?
Komisioneri: Ne e mbështesim fuqimisht ambicien që ka vendosur Shqipëria për të mbyllur të gjithë kapitujt deri në fund të vitit të ardhshëm. Duhet ta theksojmë përsëri se ne ndjekim atë që njihet si parimi “Themeloret në radhë të parë”. Me fjalë të tjera, grupi i kapitujve që përfshijnë, për shembull, sundimin e ligjit dhe drejtësinë, luftën kundër korrupsionit dhe të drejtat themelore, është vendi ku fillon gjithçka dhe është po ashtu vendi ku mbaron gjithçka.
Ajo çka është e rëndësishme është që të ketë një angazhim të qëndrueshëm për reforma dhe për të mbështetur institucionet që u japin jetë aspiratave për të pasur një sistem drejtësie vërtet të pavarur dhe efikas, një mjedis të shëndoshë të sundimit të ligjit dhe një vend ku korrupsioni nuk tolerohet në asnjë nivel.
Duhet parë progresi i vazhdueshëm i institucioneve që janë ngritur, duhet parë mbështetja politike që u ofrohet këtyre institucioneve, përfshirë mbështetjen financiare, pasi është e rëndësishme që ato të kenë burimet e nevojshme për të kryer detyrat e tyre. Dhe unë, si Komisioner, shoh se progresi këtu në Shqipëri ka qenë mbresëlënës.
Ne duam që kjo të vijojë. Ne do të jemi partnerë për pjesën e mbetur të rrugëtimit, siç kemi qenë që nga fillimi, sepse e shohim Shqipërinë shumë si pjesë të familjes evropiane. Ne e dimë që niveli i mbështetjes publike për anëtarësimin në BE është jashtëzakonisht i lartë këtu në Shqipëri dhe duam ta mirëpresim Shqipërinë në Bashkimin Evropian sa më shpejt të jetë e mundur.
Por që ne të mund ta bëjmë këtë, është e rëndësishme që të vazhdojmë të punojmë së bashku dhe të qëndrojmë vërtet të përqendruar e të përkushtuar ndaj zbatimit të reformave. Dhe në zemër të gjithë kësaj qëndron rëndësia e sistemeve të pavarura të drejtësisë, të cilat respektohen në çdo kuptim të kësaj pavarësie.
Komisioni Evropian do të jetë një partner i gatshëm për të mbështetur përpjekjet e autoriteteve shqiptare për përmbushjen e të gjitha standardeve përmbyllëse, në mënyrë që të gjithë kapitujt të mbyllen sa më shpejt të jetë e mundur dhe të mund të kalojmë në fazat e ardhshme më përfundimtare të procesit të anëtarësimit.
Gazetari: Shumë faleminderit për kohën tuaj!
Komisioneri: Ju falënderoj shumë!
