Shtetet e Bashkuara kanë ndërmarrë një hap të ri në përshkallëzimin e tensioneve tregtare me fqinjin verior, teksa presidenti Donald Trump shpalli të hënën një valë të re tarifash ndaj Kanadasë. Kjo lëvizje shënon një përkeqësim të ndjeshëm në marrëdhëniet me një nga partnerët më të ngushtë ekonomikë të Uashingtonit.
Të lidhura
None found
Masa e re përfshin një taksë prej 50% mbi një gamë të gjerë produktesh kanadeze, ku spikasin pajisjet elektrike dhe makineritë. Kjo normë është ndër më agresivet e vendosura ndonjëherë nga administrata Trump kundrejt një aleati tregtar.
Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë sqaruan se këto tarifa nuk kanë asnjë lidhje me kërcënimet e mëparshme të Trump-it, të cilat ishin përmendur si reagim ndaj ndotjes nga zjarret që kishin prekur rajonet veriore të SHBA-së. Ato përbëjnë një veprim të pavarur tregtar.
Sipas njoftimit zyrtar, tarifat do të aktivizohen brenda një muaji dhe do të mbulojnë importe kanadeze me një vlerë totale rreth 20 miliardë dollarë.
Nga ana e tij, kryeministri i Kanadasë, Mark Carney, ritheksoi angazhimin e vendit të tij për një sistem tregtar të hapur dhe të balancuar. “Pavarësisht rrethanave, Kanadaja do të vijojë të marrë çdo hap të domosdoshëm për të konsoliduar ekonominë tonë dhe për të mbrojtur punonjësit, bujqit, bizneset dhe familjet kanadeze,” u shpreh ai.
Ndërkohë, Doug Ford, kryeministri i provincës së Ontarios, kërkoi një reagim të shpejtë dhe proporcional. Ai deklaroi në rrjetin X se nëse këto tarifa nuk hiqen, Kanadaja do të detyrohet të përgjigjet me të njëjtën monedhë, duke vendosur taksa të barabarta ndaj produkteve amerikane.
Baza ligjore e përdorur nga Trump është Seksioni 338 i Aktit të Tarifave të vitit 1930, një instrument që autorizon presidentin të aplikojë tarifa deri në 50% ndaj kombeve që diskriminojnë mallrat amerikane. Veçantia e kësaj lëvizjeje qëndron në faktin se ky seksion nuk ishte shfrytëzuar kurrë më parë në këtë formë.
Pavarësisht ashpërsisë së masave, disa produkte strategjike kanadeze mbeten jashtë kësaj tarife. Bëhet fjalë për lëndët energjetike, mineralet kritike, peshkun dhe artikuj të tjerë që tashmë mbulohen nga tarifa sektoriale, si automjetet dhe metalet.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është se produktet e përfshira në Marrëveshjen SHBA-Meksikë-Kanada (USMCA), e cila po rinegociohet aktualisht, nuk do të gëzojnë më përjashtim nga këto tarifa, ndryshe nga veprimet e mëparshme.
Sipas analizave të firmës Capital Economics, impakti i drejtpërdrejtë i tarifave të reja do të jetë relativisht i kufizuar, duke prekur vetëm rreth 5% të importeve nga Kanadaja, ose afërsisht 0.6% të totalit të importeve amerikane.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se nëse përdorimi i Seksionit 338 merr dritën jeshile nga sistemi gjyqësor, ai mund të kthehet në një armë të fuqishme për administratën Trump në bisedimet e ardhshme tregtare ndërkombëtare.
Tarifat mbeten një shtyllë qendrore e strategjisë ekonomike të Trump, të cilën ai e ka përdorur vazhdimisht si mjet presioni ndaj partnerëve kryesorë tregtarë globalë të Amerikës.
Kjo lëvizje vjen pas një pengese ligjore në shkurt, kur Gjykata e Lartë bllokoi përpjekjen e presidentit për të vendosur tarifa universale përmes Aktit Ndërkombëtar të Fuqive Ekonomike të Emergjencës (IEEPA). Ky vendim rrëzoi planet për taksimin e të gjitha importeve globale dhe për tarifa shtesë ndaj Kinës, Kanadasë dhe Meksikës.
Si alternativë, Trump aplikoi tarifa të përkohshme prej 10% duke u mbështetur në Seksionin 122 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974, të cilat pritet të skadojnë në ditët në vijim.
Gjithashtu, javën e kaluar, SHBA vendosi tarifa 25% mbi një sërë produktesh braziliane, duke aktivizuar Seksionin 301 të Aktit të Tregtisë, pas një hetimi mbi praktikat tregtare të Brazilit.
Administrata amerikane ka sinjalizuar se masa të tjera ndëshkuese po përgatiten edhe për Kinën, rivalin kryesor ekonomik të SHBA-së, e cila tashmë përballet me barriera më të ashpra se shumë vende të tjera. Pavarësisht se çështja e tarifave nuk u diskutua në samitin e majit mes Trump dhe presidentit kinez Xi Jinping, ky i fundit planifikon një vizitë në SHBA gjatë shtatorit.
Në deklaratën e saj, Shtëpia e Bardhë nënvizoi se Kanadaja ishte një nga dy vendet që zgjodhi rrugën e hakmarrjes me tarifa, në vend të negociatave, ndaj veprimeve amerikane. Vendi tjetër që ndoqi të njëjtën linjë ishte Kina.
