Falë zhvillimeve teknologjike, ideja e “rinisë së përjetshme” po largohet nga bota e filmave dhe romaneve, duke hyrë në fushën e asaj që mund të arrihet shkencërisht.
Për herë të parë, një njeri i është nënshtruar një trajtimi të krijuar për të kthyer pas procesin e plakjes në nivel qelizor. Terapia është zhvilluar nga një kompani amerikane bioteknologjie me bazë në Boston, e cila synon të rikthejë në funksion qelizat e plakura ose të dëmtuara te njerëzit.
Të lidhura
None found
Objektivi fillestar i kësaj metode është më i kufizuar dhe lidhet me trajtimin e dy sëmundjeve të rënda të nervit optik: glaukomën dhe neuropatinë optike ishemike anteriore jo-arteritike.
Si vepron kjo terapi
Terapia, e quajtur ER-100 (AAV2-OSK), mbështetet te të ashtuquajturit faktorë OSK, tri proteina – Oct4, Sox2 dhe Klf4 – të cilat përdoren për të riprogramuar pjesërisht qelizat, për t’u “fshirë” moshën dhe për t’u rikthyer funksionin. Pasi u provua te brejtësit dhe disa gjitarë, kompania bëri të ditur se trajtimi tashmë i është administruar personit të parë.
“Ky është kandidati i parë për restaurim epigjenetik i miratuar për prova klinike, dhe nëse është i suksesshëm, trajtimi ER-100 do të përfaqësonte rastin e parë të ripërtëritjes qelizore tek njerëzit”, thuhet në një njoftim për shtyp të kompanisë.
David Sinclair, bashkëthemelues i Life Biosciences dhe profesor i gjenetikës në Shkollën Mjekësore të Harvardit, shpjegoi se “Hulumtimi ynë ka sugjeruar që plakja është kryesisht e nxitur nga humbja e informacionit epigjenetik, jo nga dëmtimi i pakthyeshëm”.
Ai shtoi gjithashtu se “Ky studim klinik përfaqëson mundësinë e parë për të testuar nëse rivendosja e këtij informacioni mund të përmirësojë rrjedhën e sëmundjeve njerëzore”.
Tri proteinat e përdorura në terapinë gjenetike OSK funksionojnë si një lloj butoni rivendosjeje për qelizat, duke i kthyer ato në një gjendje më rinore. Edhe pse sekuenca e ADN-së së një personi mbetet në thelb e qëndrueshme gjatë gjithë jetës, kodi epigjenetik – që përcakton cilat gjene aktivizohen dhe cilat çaktivizohen – ndryshon me kalimin e viteve.
Këto ndryshime mund të ndikohen nga faktorë të stilit të jetesës, si pirja e duhanit ose konsumimi i alkoolit, por edhe nga plakja, sëmundjet dhe lëndimet. Pasojat e tyre mund të jenë të dëmshme dhe të përfshijnë edhe kancerin apo çrregullimet neurologjike.
Qasja e Life Biosciences synon pikërisht këto ndryshime, duke dërguar drejtpërdrejt një grup udhëzimesh gjenetike. Në këtë proces, tri proteinat OSK shërbejnë si një çelës “ndezës” për qelizat e synuara dhe rikthejnë dëmtimet e grumbulluara me kalimin e kohës.
Kjo metodë është përdorur edhe më herët në biologji për të shndërruar qelizat e zakonshme në qeliza burimore, një arritje që u solli Sir John B. Gurdon dhe Shinya Yamanaka Çmimin Nobel për Fiziologji ose Mjekësi në vitin 2012.
