Rezultati i zgjedhjeve të 25 tetorit 2025 në Serbi, ku fitoi Lista e Studentëve, mund të sjellë ndryshime të rëndësishme politike dhe të dobësojë ndikimin nacionalist, sipas profesorit Enver Bytyqi. Në prononcimin e tij për gazetën, ai e përshkruan votimin si një ndëshkim të politikës së trashëguar nga koha e Sllobodan Millosheviqit dhe si shenjë se pritjet e qytetarëve serbë po ndryshojnë.
Bytyqi veçon si zhvillim domethënës daljen jashtë parlamentit të Partisë Socialiste të Serbisë, të drejtuar nga Ivica Daçiq, ish-zëdhënësi i Millosheviqit. Sipas tij, ky rezultat tregon se nacionalizmi i skajshëm po humbet terren.
Të lidhura
None found
“Fitorja e Listës së Studentëve të Serbisë në zgjedhjet e datës 25 tetor 2025 është e veçantë. Sepse i jep fund qeverisjes së klasës politike të kontaminuar nga politikat e Millosheviqit dhe e sjell vendin më pranë Perëndimit”, deklaron Bytyqi.
Ai pret që drejtimi i ri politik të sjellë një frymë tjetër në qeverisje dhe e konsideron atë më të arsimuar e më të kulturuar se politikanët e deritanishëm, mes tyre Aleksandar Vuçiqi dhe Ivica Daçiqi.
“Qeverisja që do të ketë Serbia nga dita e diel do të jetë qeverisje e frymës studentore dhe e njerëzve që kanë shkollim e kulturë më të lartë sesa politikanët si Vuçiq dhe Daçiq, të cilët tashmë i përkasin së kaluarës”, shprehet ai.
Profesori e cilëson humbjen e Partisë Socialiste dhe largimin e saj nga parlamenti si arritje të rëndësishme politike, që pasqyron ndryshimin e opinionit publik në Serbi.
“Fitorja ishte një risi pozitive. Por akoma më pozitive e quaj faktin se partia e Millosheviqit, e drejtuar nga ish-zëdhënësi i tij, Ivica Daçiq, doli jashtë dyerve të parlamentit të Serbisë. Është vërtet ky një sukses i padiskutueshëm për atmosferën e opinionit serb. Unë e shoh këtë si ndëshkim të politikës ultranacionaliste të kohës së Millosheviqit dhe të pasuesit të tij, Daçiqit”, thotë Bytyqi.
Sipas tij, zgjedhjet dëshmojnë rënien e nacionalizmit të ashpër që lidhet me politikën e Vojisllav Sheshelit dhe trashëgiminë e Millosheviqit. Ai vëren se Partia Përparimtare Serbe e Vuçiqit ka marrë mbështetje nga serbët në Republikën Srpska të Bosnjë-Hercegovinës, në Kosovë dhe në Maqedoninë e Veriut, por nuk ka siguruar të njëjtën mbështetje brenda Serbisë.
“Shoh një ndryshim të opinionit në Serbi. Jo se Lista e Studentëve ka një projekt diametralisht të kundërt në pikëpamje dhe qëndrim me SPS-në, por se ata në fushatë nuk ishin agresivë dhe i përmbahen parimeve demokratike që vullneti të shprehet përmes referendumeve”, thekson ai.
Qeveria e re dhe qasja ndaj Kosovës
Sa i përket raporteve mes Kosovës dhe Serbisë, Bytyqi mendon se ndryshimi i pushtetit në Beograd mund të sjellë një qëndrim më të butë e më fleksibël ndaj Kosovës. Megjithatë, ai paralajmëron se rrethanat ndërkombëtare mund të ndikojnë në vendimet e qeverisë së re.
“Duke qenë se shoh një qasje më të butë ndaj Kosovës, dua të besoj se qeveria e re e Beogradit do të jetë më fleksibile lidhur me vendimet që ajo do të detyrohet të marrë lidhur me Kosovën”, deklaron Bytyqi.
Nëse nuk ndodhin ndryshime të mëdha gjeopolitike, sipas profesorit Serbia mund të afrohet me Perëndimin, ndërsa përpiqet të ruajë një raport të veçantë me Rusinë.
“Sigurisht, ne nuk e dimë çfarë do të ndodhë nesër me këtë qeveri, sepse edhe rrethanat ndërkombëtare dhe gjeopolitike mund të ndryshojnë. Por, nëse nuk do të ketë zhvillime të reja gjeopolitike, atëherë është për të besuar se Serbia po shkon me hapa të kujdesshëm drejt aleancave të plota me Perëndimin”, shprehet ai.
Bytyqi thotë se autoritetet e reja mund të synojnë të mbajnë lidhje miqësore dhe të posaçme me Moskën, por do të përballen edhe me kërkesën për të hequr dorë nga pretendimet ndaj Kosovës.
“Jam i sigurt se në këtë rrugëtim qeveria e re do të kërkojë të lejohet që të ketë një marrëdhënie specifike e miqësore me Rusinë. Por do t’i duhet të heqë dorë nga Kosova”, thotë Bytyqi.
Ai argumenton se pozita gjeografike e Serbisë e vështirëson izolimin, pasi vendi kufizohet nga shtete që janë anëtare të Bashkimit Evropian dhe NATO-s.
“Serbia gjeografikisht është e rrethuar nga shtete anëtare të BE-së dhe të NATO-s. Nëse do të ekzistojnë dhe, akoma më mirë, do të forcohen NATO-ja dhe BE-ja, Beogradi është i detyruar të integrohet në këto dy organizata”, thekson profesori.
Si paralajmërim kundër izolimit, Bytyqi sjell përvojën e Shqipërisë nën regjimin e Enver Hoxhës.
“Ka provuar Shqipëria e Enver Hoxhës të izolohet nga bota e Perëndimit dhe dihet se si ka përfunduar. Përfundoi me gjashtë ditë bukë të garantuar për popullatën dhe me dy milionë dollarë amerikanë në thesarin e shtetit. Ndaj edhe në Serbi duhet të ketë mendje aq të mençura që të mos ndjekin modelin e izolimit”, deklaron ai.
Profesori beson se një brez i ri në politikë mund ta shohë të ardhmen e Serbisë ndryshe dhe të largohet gradualisht nga tabutë e mitet nacionaliste.
“Gjenerata e re që erdhi në pushtet do ta shohë të ardhmen në një optikë tjetër, së paku pak më larg tabuve dhe miteve nacionaliste të rreme të kultivuara me aq zell nga politika në popullin serb”, thotë Bytyqi.
Dialogu Kosovë-Serbi, sfida e radhës
Ndryshimi i pushtetit në Beograd, sipas Bytyqit, mund të krijojë mundësi që dialogu Kosovë-Serbi të rifillojë dhe të zhvillohet më shpejt. Ai thotë se çështja është rikthyer në diskursin amerikan dhe përmend thirrjen për dialog të përfaqësueses së SHBA-së në Këshillin e Sigurimit.
“Pikërisht për këtë arsye besoj se do të ndryshojnë qasjet për dialogun me Kosovën. Ka shumë mundësi që dialogu të imponohet me më shumë ritëm pas rënies së Aleksandar Vuçiqit”, shprehet Bytyqi.
Sipas tij, kërkesa e përfaqësueses amerikane mund të tregojë se SHBA-ja i ka parashikuar ndryshimet politike në Serbi dhe po e rikthen vëmendjen te negociatat mes Kosovës dhe Serbisë.
“Në Këshillin e Sigurimit këtë gjë e kërkoi me ngulm përfaqësuesja e SHBA-së, çka më bën të kuptoj se Amerika ka parashikuar ndryshimin e pushtetit dhe tashmë po i rikthehet kërkesës për dialog midis Kosovës dhe Serbisë”, deklaron ai.
Bytyqi kujton se dialogu ishte zhdukur nga diskursi amerikan. Ai përmend letrën që presidenti Donald Trump i dërgoi presidentes Vjosa Osmani më 17 shkurt 2026, ku, sipas profesorit, dialogu nuk ishte përmendur.
Ai pret që qeveria e re serbe të ketë interes për rifillimin e negociatave, për t’i treguar Bashkimit Evropian dhe SHBA-së se përfaqëson një politikë të ndryshme nga qeverisja e mëparshme.
“Edhe qeveria e re e Serbisë do të kërkojë që dialogu të ripërtërihet, sepse ajo do të dëshirojë të kapë mesazh në BE dhe SHBA se është ndryshe nga qeveria e mëparshme. Pra, se është fleksibile, demokratike dhe e moderuar”, thotë Bytyqi.
Profesori e lidh këtë qasje me frymën e lëvizjes studentore, e cila, siç thotë ai, është shtrirë gjatë dy viteve të fundit nga Novi Sadi deri në Nish. Në këtë rrethanë, dialogu mund të bëhet sfidë e re për qeverinë e Kosovës të udhëhequr nga Albin Kurti.
“Pra, se është fleksibile, demokratike dhe e moderuar. Në fund të fundit, me këto karakteristika është zhvilluar prej dy vitesh edhe lëvizja studentore nga Novi Sadi e deri në Nish. Kjo do të thotë se dialogu mund të kthehet në një sfidë të radhës për qeverinë e zotit Kurti”, shprehet ai.
Bytyqi thotë se krijimi i institucioneve në Kosovë pak para zgjedhjeve në Serbi nuk ishte i rastësishëm. Sipas tij, aktorët ndërkombëtarë nuk duan që krizat politike të vazhdojnë në asnjërin vend.
“Aktorëve ndërkombëtarë nuk u intereson kriza as në Kosovë, as në Serbi. Do të duan zgjidhje. Pa zgjidhje nuk mund të bëjnë hapa drejt BE-së as Serbia e as Kosova. Kështu që do të ketë një presion shtesë”, thekson profesori.
Zgjidhja mund të marrë vite
Bytyqi nuk pret që dialogu i vetëm ta zgjidhë shpejt konfliktin mes Kosovës dhe Serbisë. Ai vlerëson se procesi do të kërkojë kohë dhe përgatitje, pasi asnjëra qeveri nuk do të pranojë lehtë një marrëveshje përfundimtare.
“Megjithatë, nuk pres që konflikti midis Kosovës dhe Serbisë të zgjidhet thjesht nga dialogu dhe as që ky konflikt të zgjidhet aq shpejt. Procesi do ta marrë kohën e vet. Sepse shoh që as qeveria e re e Serbisë dhe as qeveria e Kosovës nuk do të pajtohen aq lehtë për zgjidhje”, deklaron Bytyqi.
Fillimisht, sipas tij, do të zhvillohet një periudhë përgatitore, e ndjekur nga intensifikimi i dialogut; bisedimet e mirëfillta mund të kërkojnë disa vite për t’u arritur.
“Kësisoj do të ketë një periudhë përgatitjesh. Pastaj do të ketë një kohë nxehjeje për dialog. Dhe derisa të vijmë te dialogu i përnjëmendtë do të duhen vite”, shprehet ai.
Profesori e vendos mundësinë e zgjidhjes nga fundi i mandateve aktuale të qeverive në të dyja vendet deri në fillim të mandateve pasuese. Ai mendon se asnjëra palë nuk do të marrë vendime me rrezik politik kur zgjedhjet të afrohen.
“Megjithatë, e shoh fundin e zgjidhjes nga fundi i mandatit të të dy qeverive në të dy vendet. Ndoshta në fillimin e mandatit tjetër, sepse secila palë nuk do të rrezikonte në momentin kur afrohen zgjedhjet, pas afërsisht katër vitesh”, thotë Bytyqi.
Rusia dhe mundësia e njohjes së Kosovës
Në përfundim, Bytyqi flet për ndikimin e Rusisë në çështjen e Kosovës dhe ngre mundësinë që Moska ta njohë Kosovën përpara Serbisë.
Sipas tij, kjo mund të ndodhë në rast se Rusia arrin marrëveshje me Perëndimin për njohjen e sovranitetit të saj mbi Krimenë dhe Donbasin.
“Ka shumë njerëz që besojnë se Rusia nuk e lejon Serbinë ta njohë Kosovën. Por ka edhe një mundësi tjetër që Rusia ta njohë Kosovën para Serbisë dhe atëherë Beogradi, me ose pa dialog, do ta njohë atë”, deklaron Bytyqi.
Profesori shpjegon se këtë skenar e lidh me kërkesën e Moskës që Perëndimi të njohë sovranitetin rus në Krime dhe Donbas.
“Kur them se Rusia mund ta njohë Kosovën, kam parasysh kërkesat e saj që Perëndimi të njohë sovranitetin rus në Krime dhe Donbas. Nëse ndodh kjo, e sigurt është se bëhet këmbimi me Kosovën”, përfundon Bytyqi.
