Forcat Huthi të Jemenit, të mbështetura nga Irani, kanë nisur një ofensivë të re kundër Arabisë Saudite, ndërsa po konsolidojnë pozicionet e tyre në bregun perëndimor të vendit, përgjatë Detit të Kuq.
Të lidhura
None found
Sipas zyrtarëve jemenas, avancimi i shpejtë i Huthëve ka nxitur takime urgjente në Riad lidhur me mënyrën e reagimit. Paralelisht, vendet arabe të Gjirit kanë shtyrë bisedimet e parashikuara me Iranin, duke thelluar shqetësimet se konflikti rajonal mund të zgjerohet dhe të ndikojë furnizimet globale me naftë.
Të hënën, grupi Huthi njoftoi se kishte lëshuar dhjetëra raketa dhe mjete fluturuese pa pilot (dronë) kundër një baze ajrore ushtarake në Khamis Mushait, në pjesën jugore të Arabisë Saudite.
Sulmi kishte në shënjestër hangarët e avionëve, sistemet radarike, pistat dhe depot e municioneve, dhe u paraqit si një akt hakmarrjeje për bombardimet ajrore saudite në territorin jemenas.
Në anën tjetër, autoritetet saudite vunë në funksion sistemet e emergjencës në Khamis Mushait dhe në tre qendra të tjera urbane jugore; koalicioni ushtarak i drejtuar nga Riad-i raportoi se 13 civilë mbetën të plagosur nga këto goditje.
Përparimet e mëtejshme të Huthëve gjatë ditëve të fundit, përfshirë marrjen e ishullit Perim në hyrje të Detit të Kuq, po shtojnë trysninë mbi eksportet saudite të naftës. Gjendja u përkeqësua më tej pas një sulmi ajror të enjten që dëmtoi një segment jetik të tubacionit saudit që lidh bregun e Gjirit Persik me brigjet e Detit të Kuq; Riad-i fajësoi për këtë goditje milici të mbështetura nga Irani në Irak.
Ky tubacion, rreth 1,200 kilometra i gjatë, u ndërtua nga Arabia Saudite në vitet 1980 për të siguruar një rrugë alternative të transportit të naftës dhe për t’i shpëtuar varësisë nga Ngushtica e Hormuzit në rast kërcënimi.
Ekspertët e tregut paralajmërojnë se një ndërprerje e zgjatur e këtij tubacioni mund të prekë deri në 4 për qind të furnizimit botëror me naftë, në një kontekst ku kalimi nëpër Ngushticën e Hormuzit është thuajse i paralizuar. Riad-i ende nuk ka dhënë një datë për rikthimin në funksionim normal.
Si përgjigje ndaj ofensivës Huthi, forcat ajrore saudite dhe ato të ekzekutivit jemenas të njohur ndërkombëtarisht kanë intensifikuar bombardimet mbi pozicionet e grupit rebel, duke përfshirë zonat rreth portit historik të Mocha-s në bregun e Detit të Kuq.
Megjithatë, sipas burimeve zyrtare të qeverisë legjitime jemenase, Huthët vijojnë të ushtrojnë kontroll efektiv mbi pothuajse tërë vijën bregdetare perëndimore të Jemenit përgjatë Detit të Kuq.
Një zyrtar jemenas e përmblodhi situatën duke thënë se Huthët ndodhen nën një presion të konsiderueshëm, por në të njëjtën kohë po e kthejnë këtë presion mbi sauditët duke përshkallëzuar fushatën e tyre me raketa dhe dronë.
Përshkallëzimi i konfliktit në Jemen përbën një sfidë shtesë për administratën e presidentit amerikan Donald Trump. Burime pranë Uashingtonit bëjnë të ditur se Shtëpia e Bardhë ka hedhur poshtë deri tani kërkesat saudite për një angazhim të drejtpërdrejtë ushtarak, duke ofruar vetëm mbështetje në sektorin e inteligjencës.
Gjatë fundjavës, Trump deklaroi se kishte zhvilluar një bisedë me princin e kurorës saudite dhe se edhe vetë Huthët kishin kontaktuar Uashingtonin për të kërkuar që Shtetet e Bashkuara të mos përfshiheshin në konflikt.
Ndërkohë, mediat zyrtare saudite raportuan se princi i kurorës Mohammed bin Salman u takua të hënën në Xhedë me admiralin amerikan Brad Cooper, komandant i forcave amerikane për rajonin.
Arabia Saudite drejton një koalicion ushtarak kundër Huthëve që nga viti 2015. Pas një periudhe qetësimi të ndjeshëm falë një armëpushimi, luftimet janë rindezur gjatë këtij muaji.
Edhe fronti diplomatik po ndjen peshën e përshkallëzimit ushtarak. Omani ishte parashikuar të organizonte të hënën një takim mes përfaqësuesve të Iranit dhe shteteve të Gjirit, me qëllim diskutimin e negociatave për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, por ky takim u shty.
Teherani bëri të ditur se shtyrja ishte kërkuar nga pala saudite. Ngushtica e Hormuzit mbetet një prej arterieve më jetike të energjisë në botë; përpara shpërthimit të luftës, rreth 20 për qind e eksporteve globale të naftës transitin përmes saj.
Të hënën, presidenti Trump ripërsëriti bindjen e tij se Irani synon një marrëveshje të shpejtë. Megjithatë, Mohsen Rezaei, sekretar i Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare iraniane, e hodhi poshtë këtë mesazh, duke theksuar se çdo negociatë do të varet nga plotësimi i parakushteve të vendosura nga Irani.
Si pasojë e këtyre zhvillimeve, çmimet e naftës së papërpunuar shënuan një rritje mbi 4 për qind gjatë së hënës, përpara se të stabilizoheshin në një nivel rreth 1 për qind më të lartë se më parë.
Në fushën detare, situata mbetet e turbullt. Forcat e Gardës Revolucionare të Iranit pretenduan se një cisternë nafte me flamur panamez, e quajtur El Gaia, u godit nga mina detare ndërsa po lundronte në një zonë të ndaluar në jug të Ngushticës së Hormuzit.
Por Komanda Qendrore e ushtrisë amerikane e mohoi menjëherë këtë variant, duke deklaruar se anija ishte goditur nga një raketë iraniane muajin e kaluar dhe kishte mbetur jashtë funksionit. Organizata Ndërkombëtare Detare, nën ombrellën e OKB-së, konfirmoi dëmtimin e El Gaia-s të shtunën, por nuk përcaktoi shkakun, ndërsa bëri të ditur se dy pjesëtarë të ekuipazhit rezultojnë të zhdukur.
Ngushtica e Hormuzit, një kalim thelbësor për tregtinë botërore të energjisë, ka mbetur praktikisht e mbyllur që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt.
Irani ka paralajmëruar anijet që tentojnë të kalojnë pa autorizimin e tij. Në një deklaratë të prerë, Marina e Gardës Revolucionare theksoi se Ngushtica e Hormuzit është e mbyllur dhe ndodhet nën kontrollin e tyre të plotë.
Përshkallëzimi në Jemen, tensionet ndërmjet Iranit dhe vendeve të Gjirit dhe pasiguria në Ngushticën e Hormuzit po krijojnë një panoramë gjithnjë e më të rrezikshme për tregjet globale të energjisë, ndërsa frika kryesore është se ky konflikt mund të përhapet edhe më tej në rajonin e Lindjes së Mesme.
