Tentoni të aksesoni një faqe dhe në vend që ajo të shfaqet menjëherë, përballeni me një sfidë bezdisëse.
Të lidhura
None found
Provë ju paraqet shtatë imazhe miniaturë, të paqarta, të kafshëve dhe ju sfidon të identifikoni atë që ndan të njëjtat preferenca ushqimore me një fotografi referuese: një lopë e vendosur mbi një sfond të kuq.
Vështroni me vëmendje figurat e turbullta, duke u pyetur: “Ky është kalë apo luan? Po pelikani, me se ushqehet?” Pas hezitimesh, vendosni të zgjidhni delen.
Keni kaluar testin që vërteton se nuk jeni robot, por tashmë ndiheni disi më të acaruar. Skenari më optimist ju kushtoi vetëm pak sekonda. Në rastin më pesimist, një gabim i vogël ose një çast pavëmendjeje ju rikthen në pikën zero, duke ju detyruar të përsërisni të gjithë procedurën.
Ndërsa robotët që kryejnë sulme kibernetike dhe, vitet e fundit, inteligjenca artificiale e avancuar janë shtuar, gara mes sulmuesve dhe mbrojtësve është përshpejtuar ndjeshëm. Pasoja është e dukshme: këto kontrolle janë bërë gjithnjë e më të komplikuara, duke e kthyer përvojën në internet në diçka më të ngadaltë dhe më frustruese për çdo përdorues.
Këto prova “A je robot?”, të njohura botërisht si CAPTCHA, shoqërojnë internetin thuajse që në agimin e tij. Përpjekja e parë e dokumentuar për të penguar automatizimet i përket motorit të kërkimit Altavista, i cili në 1997 prezantoi një verifikim të thjeshtë. Në fillimet e veta, CAPTCHA-t kishin një funksion dytësor fisnik: përdoruesve u kërkohej të deshifronin fjalë të skanuara nga dorëshkrime antike, duke kontribuar kështu në dixhitalizimin e librave të vjetër.
Sipas të dhënave nga kompania e sigurisë kibernetike Imperva, viti 2024 shënoi një moment historik shqetësues: për herë të parë, trafiku i internetit i krijuar nga robotët e kaloi atë të gjeneruar nga qeniet njerëzore. Ky ndryshim cilësohet si pasojë e drejtpërdrejtë e chatbot-eve që thithin informacion dhe e inteligjencës artificiale që i ndihmon këta robotë t’i shpëtojnë mekanizmave të zbulimit.
Bryan Becker, drejtor produkti në kompaninë Cloudflare që zhvillon mbrojtje kundër robotëve, shpjegon: “Fluksi masiv i agjentëve të IA-së që grumbullojnë të dhëna për të ushqyer modele të mëdha gjuhësore i ka transformuar tërësisht rregullat e lojës.”
Pronarët e faqeve të internetit, në shumicë, nuk i dëshirojnë këta vizitorë të automatizuar. Robotët mund të përmbysin një platformë duke e mbingarkuar me kërkesa, duke e bërë atë të paarritshme. Shpesh, ata përdoren nga rivalët e biznesit për të monitoruar çmimet, ose nga spekulatorët për të blerë bileta në masë dhe për të rezervuar vende në provimet e patentës së drejtimit.
Rritet ndjeshëm edhe përdorimi i “agjentëve të IA-së”, programe që veprojnë në emër të njerëzve. Kjo nënkupton mungesën e një personi fizik që sheh reklamat apo kryen blerje spontane, ndërkohë që të dhënat vidhen shpesh pa dijeninë dhe miratimin e pronarëve.
Për pasojë, CAPTCHA-t dhe barrierat e tjera kundër robotëve janë bërë të kudogjendura. Cloudflare, e cila aplikon edhe metoda alternative si klikimi në kutinë “Vërteto që s’je robot”, raporton se tani kryen 7.7 miliardë verifikime çdo ditë, një shifër kjo shumë më e lartë se 2.1 miliardë kontrollet ditore të vitit 2023.
Sado të ndërlikuara të jenë, robotët po përmirësojnë aftësinë e tyre për të kapërcyer pengesat. Dy vjet më parë, kërkues të Universitetit të Cyrihut demonstruan se sistemet e të mësuarit automatik mund të zgjidhnin 100% të sfidave reCaptcha të Google. Ky është ai testi që kërkon identifikimin e autobusëve, urave ose hidrantëve brenda një tabele me 16 katrorë.
Reagimi i kompanive ka qenë ashpërsimi i mëtejshëm i provave. Arkose Labs, një zgjidhje e adoptuar nga shumë gjigantë teknologjikë, ua paraqet vizitorëve enigma të llojit: gjeni çiftin e zareve që mbledhja e tyre jep shtatë, ose zhvendosni personazhin vizatimor në karrigen e duhur brenda aeroplanit. Firma i cilëson këto teste si “imune ndaj IA-së”.
Konkurentja e saj, hCaptcha, shfaq nëntë imazhe me ushqime dhe pije, duke i udhëzuar përdoruesit të dallojnë se cilat prej tyre formojnë një pjatë kryesore. Një reagim tipik në rrjetet sociale është: “Kam përshtypjen se këto prova janë krijuar për të ngatërruar njerëzit, jo për të ndalur robotët.”
Një përfaqësues i hCaptcha kundërshton se statistikat e brendshme nuk tregojnë një zgjatje të kohës së nevojshme për të kompletuar testet, por pranon se “shumëllojshmëria e pyetjeve ka ardhur duke u rritur, si pasojë e sofistikimit në rritje të sulmeve.” Kompania shton se përditësimi i vazhdueshëm i tyre është jetik për t’i bërë ballë automatizimit.
Edhe pse shumica e njerëzve nuk hasin probleme të mëdha në zgjidhjen e këtyre enigmave, organizatat e të drejtave të personave me aftësi të kufizuara theksojnë se ato shpesh herë përjashtojnë individët me shikim të dëmtuar. Për më tepër, koha e shpenzuar nuk është aspak e papërfillshme. Para pesë vitesh, Cloudflare llogariti se një CAPTCHA merr mesatarisht 32 sekonda për t’u përmbushur. Në total, njerëzimi sakrifikon rreth 500 vite çdo ditë vetëm për të tejkaluar këto teste.
Mbrojtja me shtresa të reja sigurie kërcënon ta bëjë shfletimin edhe më të rënduar, pasi çdo sajt shton filtra gjithnjë e më të dendur. Disa platforma po marrin masa edhe më ekstreme, duke i vënë përdoruesit para detyrimit të regjistrimit ose të identifikimit të shpeshtë për të provuar humanitetin e tyre. Këtë muaj, Reddit deklaroi se leximi i postimeve të vjetra do të jetë i aksesueshëm vetëm për të identifikuarit, me synimin “të kufizojë aksesin e sistemeve të automatizuara.”
Profesor Gene Tsudik, nga Universiteti i Kalifornisë në Irvine, e konsideron krejt idenë e CAPTCHA-ve një betejë të humbur tashmë. Ai thekson: “Në fund të fundit, është një garë armatimi e humbur. Ndonëse duket si një garë armatimi, ne si specie e kemi humbur atë.”
Asgjë nuk sugjeron se robotët do të tërhiqen ose se mbrojtja prej tyre do të bëhet më pak urgjente. Përkundrazi, Bryan Becker nga Cloudflare paralajmëron: “Pa i ndaluar robotët, katastrofa do të ishte më e madhe. Një valë e pakontrolluar trafiku automatik do të mbingarkonte serverat dhe do të përmbyste faqet e internetit.”
Qeniet njerëzore tashmë janë pakicë në rrjet. Dhe detyra për të provuar se bëni pjesë në këtë pakicë vetëm sa do të vështirësohet më tej.
