Një analizë e re mbi përmasat e tregtisë së paligjshme të cigareve në Bashkimin Evropian tregon se gjatë vitit 2025 konsumi i cigareve nga tregu i zi është rritur me mbi 7% krahasuar me një vit më parë, duke arritur nivelin më të lartë të dekadës së fundit dhe duke forcuar peshën e këtij fenomeni në shtetet anëtare.
Sipas studimit të përgatitur nga KPMG LLP për llogari të Philip Morris Products S.A., për herë të parë që nga viti 2014, më shumë se një në dhjetë cigare të konsumuara në BE i përkasin tregut ilegal. Gjatë vitit 2025, ky volum ka shkuar në 41.8 miliardë cigare, ose 10.3% e konsumit total, ndërsa humbjet e vlerësuara në të ardhurat tatimore arrijnë në 16.7 miliardë euro. Ky është rikthimi i parë mbi pragun 10% që prej vitit 2014.
Të lidhura
None found
Të njëjtat të dhëna tregojnë se në shkallë evropiane prirja është në rritje. Në 38 shtete të përfshira në studim, konsumi ilegal u llogarit në 55.3 miliardë cigare, me humbje të vlerësuara për buxhetet shtetërore në 22.4 miliardë euro. Raporti thekson se pjesën kryesore të këtij tregu e zënë cigaret e falsifikuara, të cilat arrijnë në 18.3 miliardë copë, ose 44% të konsumit total ilegal në BE. Krahasuar me vitin 2024, sasia e cigareve dhe produkteve të duhanit të falsifikuara është rritur me më shumë se 20%.
Sipas vlerësimeve të ekspertëve, nivelet e larta të taksimit dhe rregullat kufizuese mund t’i shtyjnë konsumatorët drejt tregut të paligjshëm. Në një konferencë për tregtinë ilegale të duhanit të zhvilluar në Bruksel, zëvendëskomandanti i policisë kufitare të Lituanisë, Donatas Shkarnulis, tha se nevojitet përafrim më i mirë i ligjeve dhe i metodave administrative për ta goditur më me efikasitet këtë veprimtari.
„Po bëjmë shumë. Megjithatë, siç tregohet në prezantime, prodhimi i falsifikimeve vazhdon të rritet me kalimin e kohës. Përpjekjet tona për të reduktuar këtë fenomen nuk janë gjithmonë të mjaftueshme. Nevojitet një harmonizim më i mirë i ligjeve dhe metodave administrative për të ruajtur aftësinë tonë për t’u përballur me këtë problem“, deklaroi Shkarnulis.
Edhe Hristos Harpantidis, drejtor i përgjithshëm për çështje korporative në „Philip Morris“, nënvizoi se lufta kundër tregtisë ilegale kërkon veprim të përbashkët, me zbatim më të fortë të ligjit, bashkëpunim mes sektorit publik dhe atij privat, si dhe rregullore të balancuara, të mbështetura në prova dhe të zbatueshme në praktikë.
Raporti veçon Francën, Belgjikën dhe Holandën si disa nga vendet e BE-së ku konsumi ilegal është rritur nën ndikimin e politikave rregullatore më të ashpra. Franca mbetet tregu më i madh ilegal i cigareve në Evropë, ku 41.4% e konsumit total është ilegal. Në Belgjikë, kjo përqindje është 24.8%, ndërsa në Holandë arrin në 22.1%.
Në krahun tjetër, raporti evidenton edhe raste ku tregtia ilegale është ulur falë politikave të balancuara, që kombinojnë qasje fiskale të parashikueshme, rregullore proporcionale dhe zbatim të qëndrueshëm. Greqia, për shembull, regjistron 14.1% pjesëmarrje të tregtisë ilegale, nga mbi 20% që kishte në vitet e kaluara. Po ashtu, Ukraina ka shënuar rezultate pozitive, duke e ulur tregtinë ilegale me pothuajse 1 miliard cigare, pavarësisht situatës së vështirë të sigurisë.
Në Maqedoni, niveli i konsumit të cigareve ilegale mbetet relativisht i ulët krahasuar me shumë tregje të BE-së, por shqetësues mbetet zgjerimi i qartë i pjesës së tij në treg.
Të dhënat tregojnë se cigaret ilegale përbëjnë rreth 3.6% të konsumit të përgjithshëm, ndërsa krahasuar me vitin e kaluar kjo peshë është rritur me afërsisht 1.3 pikë përqindjeje. Kjo tregon se tregu nuk po qëndron i qëndrueshëm, por është në zgjerim.
Kjo rritje shihet si një sinjal i hershëm i ndryshimeve në sistem. Ajo sugjeron se cigaret ilegale po bëhen më të arritshme ose më tërheqëse për konsumatorët. Edhe pse niveli mbetet i moderuar, rritja tregon se presioni ndaj tregut legal po shtohet dhe se furnizimi ilegal po intensifikohet.
Po ashtu, theksohet se kjo analizë nuk përfshin duhanin ilegal të dredhur me dorë, i cili përbën një sfidë më vete dhe shpesh edhe më të madhe në Maqedoninë e Veriut, me rreth 13% në total.
Sipas vlerësimit të paraqitur, një rritje e tillë rrallë lidhet vetëm me ndryshime lokale të konsumit. Në kuadër të analizës së KPMG-së, rritjet zakonisht shoqërohen me dinamikë më të fortë të furnizimit, çka nënkupton se produktet po hyjnë më lehtë dhe në sasi më të mëdha në treg përmes rrjedhave më të gjera rajonale. Kjo tregon se vendi po kalon gradualisht nga një treg kryesisht destinacion në një hallkë të lëvizjes dhe rishpërndarjes së produkteve ilegale në rajon.
