Protestat e nisura nga studentët kanë hyrë në ditën e katërt dhe janë shtrirë edhe në qytete të tjera të Shqipërisë. Në Tiranë, rrugët janë mbushur me gurë dhe kontejnerë të djegur, ndërsa zjarri ka dëmtuar ndërtesa publike. Janë thyer xhama dhe janë plaçkitur dyqane.
Sipas autoriteteve, përplasjet e policisë me grupe protestuesish, kryesisht të maskuar, kanë shkaktuar dhjetëra të lënduar, shumica prej tyre policë. Për shpërndarjen e turmës, policia ka përdorur gaz lotsjellës dhe topa uji.
Të lidhura
None found
Studentët kundërshtojnë kostot e larta të arsimit dhe korrupsionin qeveritar. Kërkesa e tyre kryesore është dorëheqja e Qeverisë së drejtuar nga Edi Rama. Në protesta janë përfshirë edhe nxënës të shkollave të mesme, ndërsa mësimi është bojkotuar në universitetet e Tiranës dhe të disa qyteteve të tjera, si dhe në disa gjimnaze të kryeqytetit.
Pas katër ditësh demonstratash dhe përplasjesh, studentët vijojnë të dalin në rrugët e Tiranës. Autoritetet thonë se vetëm mbrëmjen e 15 tetorit u ndaluan 160 protestues. Studentët, megjithatë, shprehen të vendosur të mos ndalen.
Blerta, studente në fakultetin Ekonomik në Tiranë, i tha Radio Evropës së Lirë se studentëve nuk u është lënë zgjidhje tjetër. Sipas saj, edhe ata që punojnë e kanë të vështirë të mbulojnë shpenzimet e shkollimit dhe të jetesës, ndërsa kërkesat e tyre nuk dëgjohen. Ajo thotë se diploma zhvlerësohet nga mungesa e meritokracisë dhe se vendet e punës u shkojnë fëmijëve të politikanëve, punonjësve të administratës dhe oligarkëve.
Studentëve në rrugë u janë bashkuar edhe profesorë. Lush Susaj, profesor në Universitetin Bujqësor të Tiranës, thotë se proteston si për studentët e tij, ashtu edhe për njerëzit që janë detyruar të largohen nga vendi. Ai i tregoi REL-it rastin e një studenteje që përfundoi masterin shkencor me rezultate të shkëlqyera, por sot përgatit byrekë në një biznes të një lagjeje të Tiranës. Për profesorin, ky është një realitet i dhimbshëm.
Susaj ia lidh këtë gjendje politizimit të shkollave dhe universiteteve, si edhe mungesës së meritokracisë në punësim. Sipas tij, pa mbështetjen e partisë në pushtet nuk mund të punësohesh në këto institucione: edhe kur një student ka rezultate të shkëlqyera, vendin mund ta marrë një patronazhist i partisë, pa aftësitë e nevojshme dhe pa shkollim përkatës. Ai e sheh shpërthimin e protestës si pasojë të keqqeverisjes, korrupsionit dhe nepotizmit, jo si faj të studentëve.
Në protestë marrin pjesë edhe pensionistë. Njëri prej tyre, Syrja Xhani, ka punuar në trupën e Cirkut Kombëtar dhe ishte ndër organizatorët e protestave kundër shembjes së Teatrit Kombëtar në vitin 2020. Ai thotë se po proteston kundër Qeverisë Rama prej 140 ditësh.
Pakënaqësitë ndaj qeverisë kanë nxjerrë qytetarë në rrugë prej muajsh. Fillimisht, protestat u nxitën nga një projekt turistik i diskutueshëm në Zvërnec të Vlorës, i lidhur me Jared Kushner. Protestuesit e konsiderojnë atë, njësoj si projekte të tjera, dëshmi se politika u jep përparësi interesave të veta kundrejt atyre të qytetarëve dhe shpërfill interesin publik.
Xhani i tha REL-it se pushtetarët grumbullojnë pasuri të mëdha, ndërsa qytetarët përpiqen të sigurojnë jetesën. Pas viteve të punës, ai thotë se pensioni e vë përpara zgjedhjes mes blerjes së ilaçeve dhe ushqimit. Ai mendon se protesta duhej të kishte nisur më herët.
Një pensionist tjetër pranë tij, i cili nuk pranoi të identifikohej, thotë se brezi i vet ka një pjesë të përgjegjësisë për gjendjen e sotme, sepse nuk arriti ta çrrënjoste komunizmin. Ai beson se, pavarësisht pasojave, pensionistët duhet të qëndrojnë çdo ditë në shesh përkrah studentëve dhe për fëmijët e tyre, pa u tërhequr.
Të dhënat socio-ekonomike për Shqipërinë tregojnë se paga mesatare mujore bruto në tremujorin e dytë të vitit 2026 ishte 92.150 lekë, ose rreth 1.000 euro, përpara tatimit dhe kontributeve. Papunësia e të rinjve 15–24 vjeç, në të gjitha nivelet arsimore, ishte 21,5% më 2025, kundrejt 8,4% në nivel vendi. Po më 2025, 19% e popullsisë ishte në rrezik varfërie, me të ardhura të disponueshme nën pragun relativ të varfërisë, ndërsa 31,2% përjetonte privim të rëndë material dhe social, duke mos përballuar të paktën 7 nga 13 nevoja materiale dhe sociale.
Studentët dhe qytetarët e tjerë në protestë thonë se përshkallëzimi ishte mënyra e vetme që u kishte mbetur për t’u dëgjuar. Aurel Kujtimi, aktivist i kauzave studentore, ia atribuon atë arrogancës së qeverisë. Ai i tha REL-it se qytetarët, në vend që të dëgjoheshin, u përçmuan dhe u tallën, ndërsa dhuna që, sipas tij, policia po ushtron ndaj të rinjve ua shton zemërimin.
Kujtimi shpreh keqardhje për bizneset e vogla të dëmtuara gjatë protestës, por jo për bizneset e mëdha që ai i konsideron të lidhura me pushtetin dhe përfituese nga taksat e qytetarëve. Të premten, në rrjetet sociale u shpërndanë fotografi të bizneseve që kishin vendosur në hyrje fletë të bardha me një mesazh mbështetës për studentët dhe me kërkesën që të mos dëmtoheshin.
Në një video të publikuar të premten në Facebook, kryeministri Rama deklaroi se protestat nuk burojnë nga shqetësimet dhe aspiratat legjitime të qytetarëve për një jetë më të mirë. Pa i identifikuar, ai akuzoi “duar të huaja” se po nxisin trazirat për të penguar përparimin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Një ditë më parë, Rama i kishte thënë agjencisë Reuters se nuk do të jepte dorëheqje.
Edhe Susaj mendon se mënyra si është menaxhuar protesta ka ndikuar në përshkallëzimin e saj. Ai akuzon policinë për dhunë ndaj protestuesve dhe rrëfen se, ditën e parë të përshkallëzimit, ndodhej para Ministrisë së Arsimit. Pas përdorimit të gazit lotsjellës, ai hyri me studentët e tij në një rrugicë për t’i ndihmuar. Sipas profesorit, policët erdhën për t’i goditur studentët edhe pse ata ishin shtrirë në tokë, por u larguan pasi e njohën. Ai e cilëson sjelljen e policisë gjatë këtyre ditëve joprofesionale dhe thotë se dhuna ndaj të rinjve rëndon më tej zemërimin e tyre ndaj qeverisë.
Delegacioni i BE-së në Shqipëri dënoi përshkallëzimin e dhunës dhe dëmtimin e pronës publike e private. Ai u bëri thirrje protestuesve për vetëpërmbajtje, kërkoi përdorim proporcional të forcës nga policia dhe hetim me përparësi të pretendimeve për forcë të tepruar ndaj protestuesve dhe gazetarëve. Policia ka paralajmëruar përgjegjësi për çdo tejkalim kompetencash, ndërsa Avokati i Popullit ka nisur të shqyrtojë nëse forca e përdorur ndaj protestuesve ka qenë proporcionale.
Përplasjet kanë sjellë shqetësim edhe për sigurinë e fëmijëve që ndjekin shkollat pranë zonave të protestës. Elona Gjylmi, gazetare me mbi 20 vjet përvojë dhe nënë e një fëmije që mëson pranë Ministrisë së Arsimit, mbështet protestat dhe e kupton zemërimin e të rinjve, por druhet nga ekspozimi i nxënësve ndaj gazit lotsjellës.
Ajo i tha REL-it se shkolla e fëmijës së saj ndodhet rreth 100 metra larg Ministrisë së Arsimit. Sipas Gjylmit, atë ditë në mësim ishin vetëm gjashtë fëmijë dhe prindërit i morën përpara përfundimit të tij. Ajo mendon se Ministria e Arsimit duhet të pezullojë mësimin në shkollat pranë institucioneve që sulmohen gjatë protestës, për të shmangur ekspozimin e fëmijëve ndaj sasive të mëdha të gazit dhe kimikateve.
Sipas protestuesve, dalja nga kriza politike kërkon dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, formimin e një qeverie teknike dhe mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme. Ata kërkojnë gjithashtu nisjen e dialogut politik.
