Axios ka zbuluar hollësi të reja nga prapaskenat e marrëveshjes mes Donald Trump dhe Vladimir Putin, e cila synon rritjen e eksporteve ruse të naftës drejt Shteteve të Bashkuara dhe tregjeve të tjera globale.
Të lidhura
None found
Sipas raportimit, vendimi i presidentit amerikan është pasojë e drejtpërdrejtë e qëndrimit të Volodymyr Zelenskyt, i cili nuk pranoi të ndërpresë sulmet ukrainase kundër rafinerive të naftës në Rusi.
Një zyrtar amerikan me njohuri të drejtpërdrejta mbi bisedimet tha se Trump vendosi të avanconte me marrëveshjen pasi Kievi injoroi rreth gjashtë kërkesa të Uashingtonit për të ndalur goditjet ndaj objekteve ruse të përpunimit të naftës.
Vetë Trump e bëri publike marrëveshjen, e cila përfshin dërgimin e më shumë se 300 mijë tonëve naftë ruse dhe zbutjen e disa sanksioneve amerikane mbi eksportet energjetike të Moskës. Njoftimi u prit me kritika të forta nga Zelensky, i cili e quajti atë “të padrejtë” dhe “të pandershme”, duke theksuar se i jep Rusisë hapësirë ekonomike për të vazhduar luftën.
Sipas zyrtarit amerikan që foli për Axios, insistimi i Ukrainës për të goditur rafineritë ruse ka krijuar pakënaqësi në Shtëpinë e Bardhë. Ai shtoi se Zelensky “po e lexon gabim situatën”, pasi vazhdimi i sulmeve po dëmton marrëdhënien që ai kishte ndërtuar me Trump gjatë muajve të fundit.
Sulmet ukrainase ndaj infrastrukturës energjetike ruse kanë qenë veçanërisht efektive, duke reduktuar kapacitetet përpunuese të naftës në Rusi dhe duke shkaktuar tensione në tregun e brendshëm të karburanteve. Moska iu përgjigj duke kufizuar eksportet e naftës, çka shtoi presion mbi tregun ndërkombëtar, i cili tashmë po përballet me vështirësi për shkak të konfliktit në Iran.
Ndikimi i këtyre zhvillimeve në çmimet e karburanteve në SHBA duket se ka qenë një faktor kyç në vendimin e Trump. Axios raporton se presidenti amerikan i kishte kërkuar Kievit që në mënyrë të njëanshme të ndalte sulmet ndaj rafinerive ruse, sepse besonte se ato po kontribuonin në rritjen e çmimeve për konsumatorët amerikanë.
Zelensky kishte paraqitur një propozim për Trumpin dhe të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner, duke ofruar një marrëveshje reciproke për infrastrukturën energjetike. Sipas këtij propozimi, Ukraina do të ndalte sulmet ndaj rafinerive ruse nëse Rusia ndërpriste goditjet ndaj centraleve elektrike ukrainase.
Megjithatë, Trump nuk e pranoi këtë ofertë. Zyrtari amerikan shpjegoi se presidenti i SHBA-së nuk i shihte si të barasvlershme dy kategoritë e sulmeve dhe kërkonte që Kievi t’i ndalte goditjet pa i lidhur ato me ndonjë angazhim të ngjashëm nga Moska.
Tensionet arritën pikën më të lartë gjatë bisedimeve të së premtes në Miami. Në takimin që zgjati rreth tetë orë, Witkoff dhe Kushner njoftuan delegacionin ukrainas se Donald Trump do të zhvillonte një bisedë me Vladimir Putinin dhe se kishte ndërmend të lehtësonte sanksionet ndaj eksporteve ruse të naftës dizel.
Axios shkruan se negociatorët amerikanë u shpjeguan përfaqësuesve ukrainas se vendimi ishte marrë pasi Kievi nuk iu përgjigj thirrjeve të përsëritura të Uashingtonit për t’i dhënë fund sulmeve ndaj rafinerive.
Një zyrtar ukrainas pretendoi se gjatë diskutimeve ishte paralajmëruar mundësia që Trump të ndërpriste shkëmbimin e informacionit të inteligjencës me Ukrainën, nëse taktikat nuk ndryshonin. Megjithatë, pala amerikane e mohoi se ishte bërë një kërcënim i tillë.
Sipas zyrtarit amerikan, Witkoff dhe Kushner i kujtuan Kievit se SHBA-ja i siguron Ukrainës armë dhe informacione të inteligjencës. Ata argumentuan se, në kuadër të këtij bashkëpunimi, Ukraina nuk duhet të ndërmarrë veprime që rëndojnë barrën mbi konsumatorët amerikanë. Siç u shpreh i njëjti burim, sulmet ndaj rafinerive “i shkaktojnë dhimbje Rusisë, por i shkaktojnë dhimbje edhe SHBA-së”.
Mosmarrëveshja për naftën u shfaq në një moment kur të dërguarit amerikanë kishin nisur një raund të ri bisedimesh me zyrtarë ukrainas dhe evropianë për një marrëveshje të mundshme për t’i dhënë fund luftës. Në qendër të diskutimeve në Miami ishin garancitë e sigurisë që SHBA-ja, Evropa dhe NATO-ja mund t’i ofrojnë Ukrainës në kuadër të një marrëveshjeje të ardhshme.
Palët diskutuan gjithashtu propozime të reja për çështjet territoriale dhe një plan më të gjerë për periudhën pas luftës, përfshirë financimin e rindërtimit, rimëkëmbjen e Forcave të Armatosura ukrainase dhe mënyrat për të përballuar deficitin buxhetor të shkaktuar nga lufta.
Në tryezë ishin edhe një udhërrëfyes për anëtarësimin e Ukrainës në Bashkimin Evropian, marrëdhënia e saj e ardhshme me NATO-n dhe mundësia e krijimit të një kuadri të ri sigurie mes Evropës dhe Rusisë. Witkoff dhe Kushner paraqitën gjithashtu marrëveshje të mundshme energjetike me Rusinë, të cilat Uashingtoni beson se mund të ndihmojnë në uljen e çmimeve ndërkombëtare të energjisë dhe të shërbejnë si nxitje që Moska të bëjë lëshime në negociatat e paqes.
Pavarësisht marrëveshjes për naftën dizel, Vladimir Putin nuk u angazhua për rifillimin e menjëhershëm të negociatave me Ukrainën. Gjatë një bisede telefonike rreth 90-minutëshe me Trumpin, presidenti rus shmangu dhënien e një përgjigjeje konkrete lidhur me rikthimin në tryezën e bisedimeve.
Këshilltari i tij për politikën e jashtme, Yuri Ushakov, argumentoi se sulmet e fundit ukrainase në Moskë dhe qytete të tjera ruse, gjatë zgjedhjeve parlamentare në Rusi, “minuan mundësinë e rifillimit të menjëhershëm të procesit të negociatave”. Sipas Ushakovit, Putini deklaroi se Moska “do ta mendojë se kur mund të rifillojnë negociatat”.
Pavarësisht tensioneve të reja mes Uashingtonit dhe Kievit, Witkoff dhe Kushner po shqyrtojnë mundësinë e udhëtimit drejt Moskës dhe Kievit javën e ardhshme, për të vijuar kontaktet mbi planin e ri amerikan. Megjithatë, marrëveshja për naftën ruse hap një front të ri në negociatat tashmë të vështira. Ukraina beson se lehtësimi i sanksioneve energjetike e forcon ekonomikisht Rusinë, ndërsa administrata Trump i jep përparësi frenimit të çmimeve të karburanteve në SHBA dhe përpiqet të përdorë marrëveshjet energjetike si instrument negociues ndaj Moskës.
