Një votim i kryer para më shumë se një dekade po sjell sot pasoja të dukshme. Sipas avokatit Tomë Gashi, propozimi i Partisë Demokratike të Kosovës për të ndryshuar Ligjin për Dhomat e Specializuara nuk ka asnjë vlerë praktike, edhe sikur të marrë dritën jeshile në Kuvend, për shkak se procesi gjyqësor në Hagë tashmë ka hyrë në një fazë të avancuar. Ai vlerëson se kjo lëvizje peshon më shumë në rrafshin politik sesa në atë ligjor.
Të lidhura
None found
Gashi argumenton se përtej llogaritjeve politike, nisma nuk mund të sjellë pasoja konkrete në sistemin e drejtësisë. Arsyetimi i tij është se çdo ndryshim në ligjin për Gjykatën Speciale do të kërkonte më parë një ndërhyrje në tekstin e Kushtetutës, çka e bën të pamundur realizimin e saj në këto momente.
Një tjetër pikë që avokati vë në dukje lidhet me qëndrimin kontradiktor të vetë PDK-së. Ai tërheq vëmendjen se e njëjta parti që sot i kërkon Kuvendit të miratojë një ligj të ri, e ka kontestuar më herët legjitimitetin e këtij institucioni, duke e cilësuar si të pakonstituuar dhe duke e dërguar çështjen për shqyrtim në Gjykatën Kushtetuese.
Në lidhje me përmbajtjen e vetë propozimit, Gashi shprehet se ai është juridikisht i pazbatueshëm në këtë stad. Ai kujton se ligji fillestar për Dhomat e Specializuara u miratua më 3 gusht 2015, vetëm pasi u kryen disa ndryshime kushtetuese. Për pasojë, sipas tij, është e kotë të mendohet se mund të luhet qoftë edhe një presje e atij ligji pa prekur më parë Kushtetutën.
Lidhur me pretendimin se Gjykata Speciale ka tejkaluar mandatin e saj, avokati e quan këtë një qasje të gabuar. Ai rikujton se propozimi i PDK-së synon ta përqendrojë punën e gjykatës pikërisht tek akuzat për trafikim të organeve njerëzore, të përmendura në raportin e senatorit zviceran Dick Marty në Këshillin e Evropës. Mirëpo, thekson Gashi, një trup hetues i posaçëm i përbërë nga prokurorë amerikanë hetoi për katër vjet pa gjetur as edhe një provë të vetme për këto pretendime. Ai shton me bindje se asnjë pjesëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës nuk do të përballet kurrë me një akuzë të tillë, jo thjesht për mungesë provash, por sepse një gjë e tillë nuk ka ndodhur kurrë.
Avokati hedh poshtë edhe mundësinë që përmes ndryshimit të ligjit të hapen hetime për çështje që tashmë janë mbyllur me vendim gjyqësor. Ai i referohet faktit se Gjykata Speciale, pas një hetimi gjashtëvjeçar dhe një procesi gjyqësor që zgjati rreth tre vjet e gjysmë, ka nxjerrë aktgjykim lirues për akuzat për krime kundër njerëzimit. Për Gashin, është një paradoks të kërkosh hetimin e një çështjeje për të cilën ekziston tashmë një vendim i tillë, dhe këto ai i sheh thjesht si hipoteza politike që nuk do të sjellin asnjë efekt real.
Duke e lidhur iniciativën me klimën aktuale politike në Kosovë, Gashi vlerëson se ajo mund të arrijë të polarizojë edhe më tej një situatë tashmë të brishtë. Ai kujton se shumica e atyre që sot janë në PDK e kanë votuar pikërisht ligjin për Gjykatën Speciale në vitin 2015 dhe duhej të reflektonin që atëherë për pasojat e atij veprimi, jo të përpiqen ta ndryshojnë atë më shumë se 11 vjet më vonë, kur gjërat janë të pakthyeshme.
Për sa i përket mbylljes së mundshme të Dhomave të Specializuara, Gashi shpjegon se ndërprerja e punës së gjykatës nuk varet nga vullneti i Prishtinës, por nga një trup i posaçëm brenda Këshillit të Evropës ose Bashkimit Evropian, i cili do të vendosë nëse ajo e ka përmbushur qëllimin për të cilin u krijua. Më pas, fondet do të ndërpriten dhe do të jepej një afat kohor për përmbylljen e veprimtarisë.
Një element tjetër i rëndësishëm, sipas tij, është edhe marrëveshja ndërkombëtare me Holandën si shtet nikoqir. Gashi nënvizon se Gjykata Speciale ka karakterin e një gjykate ndërkombëtare dhe kontrata me Holandën nuk mund të prishet në mënyrë të njëanshme. Nëse Holanda do të synonte t’i jepte fund marrëveshjes, do të duhej të formohej një arbitrazh i posaçëm për të vlerësuar pasojat e këtij veprimi.
Në përfundim, Gashi e sheh gjithë këtë nismë si një episod të luftës politike të brendshme, e cila pavarësisht angazhimit, do të japë një rezultat gati zero. Ai e konsideron të vonuar dhe të pamundur çdo përpjekje për të ndryshuar ligjin, pavarësisht se sa e dhimbshme dhe e padrejtë mund të duket gjykata. Sipas tij, deputetët që e votuan atë ligj në vitin 2015 duhej të kishin qenë më të kujdesshëm dhe jo të reagojnë tani, të udhëhequr nga pakënaqësia publike ndaj aktgjykimit të fundit ndaj ish-krerëve të UÇK-së, të cilin ai e quan të bazuar në prova të Serbisë.
Avokati ngre edhe pyetjen se përse PDK-ja nuk ka reaguar ndaj vendimeve të mëparshme të Dhomave të Specializuara, si ato për Pjetër Shalën, Hysni Gucatin e Nasim Haradinajn. Sipas tij, reagimi i tanishëm është thjesht politik, ndërkohë që kërkesa i drejtohet një parlamenti që vetë partia e konteston si të pakonstituuar, duke e cilësuar këtë si një kontradiktë të pastër.
Partia Demokratike e Kosovës depozitoi sot në Kuvend Projektligjin për plotësimin dhe ndryshimin e aktit normativ që rregullon Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Kryetari Bedri Hamza bëri të ditur se nisma nuk synon mbylljen e gjykatës, por që akuzat ndaj katër ish-udhëheqësve të UÇK-së – Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi – të lidhen ngushtë me arsyet për të cilat u themelua ajo gjykatë dhe jo me interpretime të zgjeruara. Kjo nismë vjen si pasojë e kundërshtimit publik të PDK-së ndaj dënimit që Dhomat e Specializuara u dhanë këtyre figurave, një vendim që partia e ka quajtur të padrejtë dhe të papranueshëm.
