Vrasja e Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës ka tronditur publikun dhe ka vënë sërish në qendër të vëmendjes detyrimin e institucioneve për të mbrojtur qytetarët. Pesë ditë pas ngjarjes, dorëheqja e drejtorit të përgjithshëm të Policisë së Kosovës, Gazmend Hoxha, dhe pezullimi i disa zyrtarëve të policisë e prokurorisë kanë nxitur thirrje për hetim të plotë dhe llogaridhënie.
Dyshimet rreth trajtimit të kërkesave për mbrojtje janë shtuar pas publikimit të audioincizimeve, ku Arlinda kërkonte ndihmë. Regjistrimet kanë ngritur pyetje nëse institucionet e trajtuan siç duhej rastin dhe nëse ndërhynë me të gjitha masat e nevojshme për të shmangur tragjedinë.
Të lidhura
None found
Përveç dorëheqjeve dhe pezullimeve, hetuesit duhet të përcaktojnë nëse ka pasur veprime të pakryera apo neglizhencë nga zyrtarët përgjegjës, si dhe nëse përgjegjësia mund të përfshijë nivelet drejtuese. Rasti ka rihapur diskutimin mbi mënyrën si Policia, Prokuroria dhe sistemi i drejtësisë i trajtojnë rastet e dhunës në familje.
Një pikë kyçe mbetet nëse ngjarja do të sjellë ndryshime konkrete dhe mjete më efikase për mbrojtjen e viktimave. Institucionet, sipas kritikëve, duhet të ndërhyjnë përpara se situatat të përshkallëzohen, e jo vetëm të reagojnë pas tragjedive.
Për “Bota sot”, ish-hetuesi Agim Rexhepi dhe juristi Blerim Burjani kanë komentuar përgjegjësinë institucionale dhe nevojën për llogaridhënie, si dhe ndryshimet që duhen bërë në sistemin e sigurisë dhe drejtësisë.
Rexhepi: Hetimi të mos politizohet, përgjegjësia të arrijë te drejtuesit nëse provohet dështimi
Agim Rexhepi tha se vrasja e Arlinda Zekajt dhe mënyra si u trajtuan kërkesat e saj për mbrojtje kërkojnë hetim serioz e të paanshëm.
Sipas ish-hetuesit, përgjegjësia duhet të përcaktohet duke u mbështetur në prova dhe në ligj, pa e shndërruar rastin në instrument të përplasjeve politike.
“Vrasja tragjike e Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës duhet të prekë ndërgjegjen e secilit. Në radhë të parë, kjo është humbja e një jete dhe një goditje e rëndë për familjen e saj. Rasti kërkon seriozitet, përgjegjësi nga institucionet dhe drejtësi, jo politizim apo përfitime të çastit.
Duhet të shqyrtohet deri në fund se si u trajtuan kërkesat e Arlindës për mbrojtje. Nëse vërtetohet se zyrtarë të policisë ose prokurorisë kanë lënë pas dore detyrat, ata duhet të përgjigjen para ligjit, pavarësisht pozitës, funksionit apo ndikimit të tyre.
Njëkohësisht, duhet shmangur përdorimi i këtij rasti për të ndërtuar një narrativë politike kundër udhëheqësve të Qeverisë Kurti. Dhuna në familje, vrasjet dhe dështimet institucionale në mbrojtjen e viktimave nuk kanë nisur sot. Ato janë shfaqur ndër vite, nën qeveri të ndryshme, dhe jo gjithmonë është kërkuar llogari në nivelin e duhur.
Kjo nuk nënkupton se gabimet e mëparshme mund të shërbejnë si arsyetim për ato të sotmet. Përkundrazi, duhet të zbatohet i njëjti standard për të gjithë: kush nuk i ka përmbushur detyrimet ligjore, duhet të mbajë përgjegjësi”, deklaroi Rexhepi.
Në prononcimin për “Bota sot”, Rexhepi u ndal edhe te përgjegjësia mbikëqyrëse, duke thënë se hetimet duhet të shqyrtojnë si veprimet e zyrtarëve që e trajtuan rastin, ashtu edhe mënyrën e mbikëqyrjes së tyre.
Ai vuri në dukje se drejtuesit politikë nuk mund të fajësohen automatikisht për çdo krim, por përgjegjësia institucionale nuk mund të përjashtohet nëse mbështetet nga faktet.
“Duhet pasur parasysh se Policia dhe Prokuroria janë institucione profesionale, me përgjegjësi dhe zinxhirë komandues të përcaktuar. Përgjegjësia duhet të nisë te personat që kishin detyrimin konkret për të vepruar, por të përfshijë edhe drejtuesit nëse hetimet tregojnë se e dinin rrezikun dhe nuk morën masat e duhura.
Nuk mund t’u kërkohet udhëheqësve të Qeverisë automatikisht përgjegjësi politike për çdo krim që ndodh në vend; po ashtu, përgjegjësia institucionale nuk mund të mohohet kur provohet me fakte. Janë çështje të ndara dhe duhen vlerësuar me objektivitet.
Është mirë që pas rastit janë marrë masa ndaj zyrtarëve policorë dhe prokurorialë, si dhe janë vënë në lëvizje mekanizma hetimorë e parlamentarë. Por pezullimi nuk është ndëshkim dhe as fundi i hetimit. Procesi i drejtësisë duhet të vazhdojë deri në përcaktimin e atyre që vepruan, nuk vepruan apo kishin përgjegjësi mbikëqyrëse”, u shpreh ai.
Rexhepi tha se rasti duhet të shërbejë për forcimin e mbrojtjes dhe përmirësimin e bashkërendimit mes institucioneve përgjegjëse. Sipas tij, drejtësia duhet të zbatohet njësoj për të gjithë dhe tragjeditë njerëzore nuk duhet të kthehen në mjete për interesa partiake apo për shmangien e përgjegjësisë.
“Jeta e qytetarëve nuk duhet të lidhet me ngjyrime politike dhe përgjegjësia nuk duhet të varet nga përkatësia partiake.
Arlinda Zekaj dhe të gjitha viktimat e dhunës në familje kanë të drejtë për drejtësi. Familjet kanë nevojë për të vërtetën, ndërsa qytetarët meritojnë institucione që reagojnë me kohë dhe i mbrojnë.
Nuk duhet të presim një tragjedi tjetër për t’i kujtuar detyrimet tona. Ky rast duhet të ndihmojë në përmirësimin e masave mbrojtëse, në koordinimin e Policisë, Prokurorisë dhe Gjykatave, si dhe në krijimin e një kulture të vërtetë llogaridhënieje.
Drejtësia duhet të jetë e paanshme, përgjegjësia jo partiake, ndërsa mbrojtja e jetës së qytetarëve duhet të mbetet detyrim i vazhdueshëm i shtetit!”, theksoi Rexhepi.
Burjani: Dështimet sistematike vazhdojnë prej vitesh, kërkohen ndryshime në polici, prokurori dhe gjykata
Juristi Blerim Burjani tha për “Bota sot” se rasti i Arlinda Zekajt nuk duhet parë si një dështim i veçuar. Ai vlerësoi se ngjarja duhet të nxisë shqyrtimin e mënyrës si funksionojnë mekanizmat e rendit dhe të drejtësisë në Kosovë.
Sipas Burjanit, institucionet duhet të sigurojnë trajtimin e duhur të rasteve të dhunës, vlerësimin e rrezikut dhe ndërhyrjen në kohë për mbrojtjen e viktimave. Ai kërkoi riorganizim dhe reforma për të parandaluar përsëritjen e dështimeve.
“Kjo është çështje e rendit dhe ligjit, ku dështimet kanë qenë sistematike prej vitesh. Nevojiten riorganizim dhe reforma në MPB, KPK dhe KGJK. Roli i politikës mund të jetë vetëm ofrimi i shërbimeve dhe kujdesit përmes qendrave sociale; çështja lidhet posaçërisht me policinë lokale, prokurorinë dhe sistemin gjyqësor”, deklaroi Burjani.
Duke folur për mënyrat e parandalimit të rasteve të ngjashme, ai nënvizoi nevojën për një mekanizëm mbrojtës funksional dhe për vendosjen e parandalimit në krye të prioriteteve të institucioneve përgjegjëse.
“Duhet krijuar një mekanizëm efektiv për mbrojtjen. Parandalimi duhet të jetë udhërrëfyesi kryesor për organet e rendit e të drejtësisë, si dhe për qendrat për punë sociale”, përfundoi Burjani për “Bota sot”.
