Politika e Shteteve të Bashkuara ndaj Ballkanit Perëndimor duhet të mbështetet në tri shtylla: mundësitë ekonomike, stabilitetin dhe institucionet demokratike. Kështu deklaroi të premten në Tiranë senatorja amerikane Jeanne Shaheen.
Të lidhura
None found
Shaheen është anëtarja e rangut më të lartë e pakicës në Komitetin për Marrëdhënie me Jashtë të Senatit. Ajo drejton një delegacion të Kongresit amerikan në një vizitë disaditore në Ballkanin Perëndimor. Pas Bosnje e Hercegovinës, senatorja po qëndron në Shqipëri; të hënën do të udhëtojë në Kosovë, ndërsa në program ka edhe Malin e Zi dhe Kroacinë.
Në Tiranë, ajo u takua me liderë të rinj për të diskutuar rolin e brezit të ardhshëm në formësimin e së ardhmes së Shqipërisë. Shaheen vuri theksin te angazhimi ekonomik i SHBA-së: ulja e pengesave tregtare, zgjerimi i qasjes në tregje dhe përkrahja e bizneseve amerikane e sipërmarrësve shqiptarë.
Duke folur për administratën Trump, senatorja tha se asaj i duhen njohur meritat për vëmendjen më të madhe ndaj angazhimit ekonomik amerikan, të cilin e vlerësoi si të dobishëm për rajonin. Megjithatë, sipas saj, diplomacia e SHBA-së duhet t’u krijojë mundësi bizneseve amerikane, pa përzgjedhur se cilat prej tyre do t’i shfrytëzojnë ato.
Muajin e kaluar, Argent LNG, zhvillues amerikan i projekteve të gazit të lëngshëm natyror (LNG), nënshkroi një memorandum mirëkuptimi me Qeverinë e Shqipërisë. Dokumenti parashikon vlerësimin e ndërtimit të një terminali tokësor për ruajtjen dhe rigazifikimin e LNG-së, me kapacitet deri në 5 milionë tonë në vit.
Shqipëria, Kroacia dhe Bosnje e Hercegovina janë ndër vendet e Ballkanit Perëndimor që kanë lidhur marrëveshje me kompani amerikane dhe me SHBA-në për zgjerimin e rrjetit të gazit. Në Kosovë, kryeministri Albin Kurti tha në korrik se vendi po shqyrtonte përdorimin e gazit amerikan në të ardhmen, ndërkohë që vazhdojnë thirrjet për t’iu bashkuar projektit të aleatit të tij më të madh për furnizim me LNG.
Kur trajtoi çështjen e stabilitetit, Shaheen iu referua Bosnje e Hercegovinës, ku qëndroi përpara se të mbërrinte në Shqipëri dhe ku mori titullin “Qytetare Nderi e Sarajevës”. Ajo tha se, edhe më shumë se 30 vjet pas luftës, udhëheqës politikë vazhdojnë të shfrytëzojnë përçarjet etnike dhe të vënë në pikëpyetje sovranitetin e integritetin territorial të vendit.
Sipas senatores, Shqipëria e di se pasojat e paqëndrueshmërisë i kalojnë kufijtë: zhvillimet në Bosnjë dhe në Kosovë kanë rëndësi edhe për të. Për këtë arsye, ajo kërkoi që politika amerikane të fuqizojë institucionet dhe marrëveshjet që kanë ndihmuar në ruajtjen e stabilitetit rajonal. Gjatë vizitës në Sarajevë, Shaheen i bëri thirrje Bosnjës të vijojë orientimin drejt Bashkimit Evropian dhe NATO-s, duke u larguar nga Rusia.
Demokracia dhe sundimi i ligjit përbëjnë fushën e tretë të përmendur prej saj. Shaheen argumentoi se këto janë të pandashme nga siguria dhe zhvillimi ekonomik: bizneset investojnë kur kontratat respektohen dhe gjykatat veprojnë në mënyrë të pavarur, ndërsa sipërmarrësve u duhen kushte të barabarta konkurrimi.
Senatorja përsëriti mbështetjen për një rrugë të besueshme drejt anëtarësimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian. Sipas saj, integrimi evropian forcon sundimin e ligjit, institucionet demokratike dhe qeverisjen ekonomike; reforma të tilla kanë rëndësi si për rajonin, ashtu edhe për Shtetet e Bashkuara.
Ajo paralajmëroi, megjithatë, se perspektiva e anëtarësimit nuk duhet të mbetet një premtim pa fund. Vendet që përmbushin detyrimet e tyre, tha Shaheen, duhet të kenë një rrugë të qartë përpara.
Shqipëria dhe Mali i Zi konsiderohen vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në procesin e anëtarësimit në BE. Të dyja synojnë të hyjnë në bllok deri më 2030. Kosova, ndryshe nga vendet e tjera të rajonit, ende nuk ka statusin e vendit kandidat: ajo aplikoi në fund të vitit 2022, por kërkesa e saj nuk është shqyrtuar ende.
Serbia ka hapur 22 nga 35 kapitujt e negociatave me BE-në, por procesi i saj mbetet i bllokuar që prej vitit 2021. Bosnje e Hercegovina mori miratimin për hapjen e negociatave në mars 2024, ndërsa ende pret miratimin e kornizës negociuese dhe fillimin e tyre zyrtar.
Kjo është vizita më e fundit e Shaheenit në Ballkanin Perëndimor me një delegacion të Kongresit, në cilësinë e anëtares së rangut më të lartë të pakicës në Komitetin për Marrëdhënie me Jashtë të Senatit.
