Shkrirja e përshpejtuar e akullnajave dhe destabilizimi i terrenit malor, të nxitura nga ndryshimet klimatike, po e ekspozojnë rajonin e Himalajeve ndaj një rreziku serioz për përmbytje nga liqenet akullnajore. Paralajmërimi është bërë nga një zyrtare e lartë e Kombeve të Bashkuara.
Të lidhura
None found
Vërejtjet vijnë pas përmbytjeve katastrofike të javës së kaluar në Nepal, të shkaktuara nga shembja e një akullnajeje, ku numri i viktimave raportohet të ketë kaluar 1,000.
Kani Vignaraya, ndihmëssekretare e përgjithshme e OKB-së dhe drejtoreshë rajonale për Azinë dhe Paqësorin në Programin e Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP), deklaroi për Reuters se rreziku ndaj komuniteteve që jetojnë përgjatë lumenjve Himalayanë po shtohet.
“Popullsia në rrezik shkon në miliona”, tha Vignaraya, duke iu referuar të dhënave të përditësuara të mbledhura nga UNDP dhe organizatat partnere në qershor.
Sipas saj, kërcënimi nuk kufizohet vetëm te prodhimi i energjisë hidroelektrike. Miliona banorë që jetojnë në zona përgjatë brigjeve të lumenjve mund të përballen me kushte që i bëjnë ato praktikisht të pabanueshme.
“Teknologjia nuk mund të evoluojë aq shpejt sa të parandalojë humbjet përgjatë këtyre sistemeve të mëdha lumore, të cilat përballojnë përmbytjet e shkaktuara nga liqenet akullnajore”, u shpreh ajo.
Në vitin 2020, studiuesit kishin evidentuar 47 liqene akullnajore me potencial rrezikshmërie në Nepal, Kinë dhe Indi. Që prej asaj kohe, ekspertët mendojnë se numri real i tyre është rritur ndjeshëm.
Përmbytja e fundit në Nepal u shkaktua nga shembja e një pjese të akullnajës pranë majës Langtang Lirung. Akulli dhe dheu u rrëshqitën drejt luginës, duke formuar një valë të fuqishme që përfshiu lumin Trishuli.
Ky lloj përmbytjeje nuk është i njëjtë me atë që shkaktohet nga çarja e liqeneve akullnajore, të njohura me akronimin GLOF.
Përmbytjet GLOF krijohen kur uji i ardhur nga shkrirja e akullnajave mblidhet pas një dige natyrore. Ndërsa presioni rritet, diga mund të çahet ose të tejmbushet, duke lëshuar papritur një sasi të madhe uji dhe duke shkaktuar dëme shkatërruese përgjatë rrjedhës së lumit.
Zyrtarët e OKB-së thonë se të dyja këto kërcënime janë në rritje, pasi ndryshimet klimatike po përshpejtojnë shkrirjen e akullnajave në rajon. Ky proces shton ujin në liqenet akullnajore, destabilizon shpatet dhe shkëmbinjtë, si dhe rrit trysninë mbi digat natyrore.
Liqene akullnajore potencialisht të rrezikshme janë identifikuar në hapësira të mëdha të rajonit Hindu Kush-Himalaje.
Megjithatë, Vignaraya theksoi se asnjë vend tjetër në rajon nuk mbështetet te akullnajat në të njëjtën masë si Nepali, si për furnizimin me ujë, ashtu edhe për ekonominë dhe të ardhurat.
“Ne përballemi me disa zgjedhje shumë, shumë të vështira”, tha ajo.
Për miliona njerëz që banojnë pranë lumenjve, largimi drejt zonave më të larta mund të mos jetë një zgjidhje ekonomikisht e qëndrueshme.
Rreziku prek edhe infrastrukturën thelbësore. Sipas UNDP-së, përmbytjet e fundit në Nepal shkatërruan 15 hidrocentrale të mëdha që ndodheshin ende në fazën e ndërtimit, krahas dëmeve të shkaktuara në impiantet që tashmë ishin në funksion.
Vignaraya tha se rrjetet energjetike dhe hidrocentralet mund të forcohen ndaj përmbytjeve përmes teknologjive të reja dhe masave më efikase mbrojtëse.
Megjithatë, ajo nënvizoi se episode ekstreme si vala e baltës dhe akullit e krijuar nga katastrofa e javës së kaluar mund të kapërcejnë edhe sistemet më të avancuara të mbrojtjes.
“Nuk ka asnjë strukturë që do të mund ta kishte ndaluar atë”, tha zyrtarja e OKB-së.
