Mohammad Javad Vafaei Sani, boksieri iranian që ndodhet në burg në Iran dhe është dënuar tri herë me vdekje, është vlerësuar me çmimin prestigjioz Magnitsky për veprimtarinë e tij në mbrojtje të të drejtave të njeriut.
Çmimi iu dha kampionit të boksit dhe trajnerit gjatë një ceremonie të mbajtur të enjten në Londër. Sipas organizatave të të drejtave të njeriut, ai është një nga shtatë sportistët iranianë që rrezikojnë të ekzekutohen.
Të lidhura
None found
Në një mesazh të dërguar nga burgu Vakilabad, në verilindje të Iranit, 31-vjeçari tha se nuk do t’i nënshtrohet represionit. Ai ia kushtoi çmimin atyre që po paguajnë me jetën e tyre për lirinë, si edhe të gjithë personave të burgosur, torturuar, kërcënuar ose dënuar me vdekje për shkak se dëshirojnë një Iran të lirë.
Ai u shpreh se regjimi u kërkon të pendohen, të bëjnë rrëfime të detyruara përpara kamerave dhe të dorëzohen. Përgjigjja e tyre, theksoi ai, është se nuk do të dorëzohen kurrë dhe nuk do ta pranojnë poshtërimin.
Vafaei Sani u arrestua në vitin 2020, pas pjesëmarrjes në protestat mbarëkombëtare të vitit 2019 për ndryshime demokratike. Autoritetet e Iranit e akuzuan se mbështeste organizatën opozitare Muxhahedinët e Popullit të Iranit (MEK).
Pasi u shpall fajtor për “korrupsion në tokë”, ai mori dënimin e tretë me vdekje në shtator 2024. Amnesty International e ka përshkruar gjykimin e tij si thellësisht të padrejtë. Më 4 tetor 2025, Gjykata Supreme la në fuqi dënimin me vdekje. Gjatë burgimit, sipas raportimeve, ai është torturuar dhe ka kaluar periudha të gjata në izolim.
Rasti i tij ka nxitur reagime jashtë Iranit. Sportistë, organizata të të drejtave të njeriut dhe ekspertë ligjorë kanë kërkuar që ai të lirohet menjëherë dhe që dënimi me vdekje të anulohet.
Çmimi Magnitsky është emërtuar sipas avokatit rus Sergei Magnitsky, i cili vdiq në paraburgimin e policisë ruse pasi denoncoi korrupsionin qeveritar. Të krijuara në vitin 2015, çmimet nderojnë gazetarë, politikanë dhe aktivistë të angazhuar për mbrojtjen e të drejtave të njeriut.
William Browder, drejtues i Fondacionit Magnitsky Justice dhe kryetar i komitetit të çmimeve, tha se çështja e boksierit pasqyron fatin e shumë iranianëve që rrezikojnë ekzekutimin për kundërshtimin e regjimit. Sipas tij, fakti më i rëndësishëm është që Mohammad Javad është ende gjallë: vëmendja ndërkombëtare ndaj rastit të tij e bën më të vështirë që ai të vritet në heshtje.
Organizata Hengaw për të Drejtat e Njeriut thotë se, që nga fillimi i vitit 2026, në Iran janë ekzekutuar të paktën 710 persona, përfshirë 79 të burgosur politikë dhe fetarë.
Hengaw ka dokumentuar gjithashtu të paktën 106 dënime me vdekje për persona të arrestuar gjatë protestave të janarit; 35 prej tyre janë ekzekutuar. Në burgun Vakilabad, ku mbahet Vafaei Sani, pesë persona janë ekzekutuar në lidhje me protestat, ndërsa 15 të tjerë rrezikojnë dënimin kapital.
Në mesazhin e tij, boksieri përshkroi ëndrrën për një Iran të lirë e demokratik, ku qytetarët votojnë pa pengesa, gratë dhe burrat gëzojnë barazi dhe askush nuk burgoset apo ekzekutohet për bindjet politike. Ai tha se do t’i qëndrojë betimit të tij dhe nuk do t’i nënshtrohet shtypjes derisa populli i Iranit të jetë i lirë.
