Konfindustria i ka paraqitur Kuvendit të Shqipërisë vërejtjet, kërkesat dhe propozimet për projektpaketën fiskale të vitit 2027. Në dokument, organizata paralajmëron se perspektiva ekonomike për atë vit është pesimiste dhe se rënia e prodhimit vendas, krahas pakësimit të pritshëm të të ardhurave informale, mund të vërë në rrezik qëndrueshmërinë e lekut.
Një nga treguesit që Konfindustria veçon është deficiti tregtar: për vitin 2026 ai parashikohet të kalojë 5.8 miliardë euro, niveli më i lartë negativ historik, duke u përkeqësuar me mbi 200 milionë euro kundrejt vitit 2025. Sipas organizatës, kjo ecuri tregon dobësimin e kapaciteteve prodhuese vendase dhe varësinë e lartë nga importet.
Të lidhura
None found
Parashikimet për prodhimin mbeten gjithashtu në rënie. Industria pritet të shënojë vitin e pestë radhazi me ecuri negative, ndërsa prodhimi bujqësor vitin e katërt radhazi. Konfindustria i sheh këto zhvillime si shenja të humbjes së konkurrueshmërisë së ekonomisë shqiptare përballë vendeve të rajonit.
Organizata ngre shqetësim edhe për ndërtimin, sektor që ndër vite ka përbërë afërsisht 18% të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Sipas saj, mbështetja e lartë te financimi informal dhe goditjet e SPAK ndaj aktiviteteve të paligjshme mund të ndikojnë seriozisht në ecurinë e këtij sektori. Ndërkohë, turizmi, sipas vlerësimit të saj, po humbet me shpejtësi konkurrueshmëri ndaj shteteve të rajonit.
Konfindustria paralajmëron se tkurrja e pritshme e burimeve informale, së bashku me rënien e fortë të prodhimit vendas, rrezikon stabilitetin e lekut. Ajo vlerëson se pasojat mund të shtrihen në ekonomi, qëndrueshmërinë financiare e shoqërore dhe rendin kushtetues. Ky është paralajmërim i organizatës, jo një vlerësim i konfirmuar se një krizë monetare është e afërt.
Në dokument përmenden si pengesa tregjet e mbyllura, me tipare karteli, oligopoli ose monopoli, sidomos në sektorët strategjikë; korrupsioni i lartë dhe dobësia e institucioneve ekzekutive. Konfindustria rendit gjithashtu politikat tregtare të tipit dumping të shteteve konkurruese dhe mungesën e kundërpërgjigjes nga institucionet vendase, si edhe konkurrencën në rritje fiskale, financiare e institucionale nga vendet e rajonit dhe më gjerë për të tërhequr investime.
Një pjesë e propozimeve lidhet me karburantet. Projektpaketa parashikon heqjen e taksës së qarkullimit prej 27 lekësh për litër, masë që Konfindustria e mirëpret, por për të cilën kërkon garanci se përfitimi do të arrijë te qytetarët dhe bizneset. Sipas saj, mungesa e konkurrencës në infrastrukturën portuale, depozitimin dhe tregtinë me shumicë e pakicë krijon rrezikun që lehtësimi të kthehet, pjesërisht ose plotësisht, në fitim shtesë për tregtarët.
Organizata thotë se dokumentet e projektpaketës nuk shpjegojnë si do të sigurohet pasqyrimi i heqjes së taksës në çmimin përfundimtar të naftës dhe benzinës. Ajo kundërshton edhe propozimin për të mbuluar të ardhurat që do t’i mungojnë buxhetit përmes rritjes së taksave vjetore të automjeteve: sipas saj, kjo vetëm do ta zhvendoste barrën fiskale nga karburanti te pronësia e mjetit, pa ulur koston e përgjithshme të transportit për qytetarët dhe bizneset. Kostot më të larta ndaj vendeve të rajonit, vlerëson Konfindustria, do të vijonin të dëmtonin konkurrueshmërinë e industrisë, bujqësisë dhe shërbimeve vendase.
Nëse ulja e taksës nuk reflektohet në çmimin e karburantit, konsumatorët mund të paguajnë njëkohësisht taksa vjetore më të larta për automjetet dhe një çmim që nuk përmban lehtësimin e premtuar. Konfindustria përllogarit se, në varësi të shkallës së mosreflektimit të heqjes së taksës, kostoja shtesë mund të kalojë 200 milionë euro në vit krahasuar me regjimin aktual. Sipas saj, vetëm rritja e TVSH-së nga 20% në 21% mund ta shtrenjtojë karburantin me rreth 2 lekë për litër.
Për taksat vjetore të mjeteve motorike, Konfindustria kërkon që niveli në Shqipëri të mos jetë më i lartë se mesatarja e taksës përkatëse në Kosovë, Mal të Zi dhe Maqedoninë e Veriut. Ajo propozon po ashtu që çmimet përfundimtare të karburanteve të kenë si tavan ligjor reference një vlerë jo më të lartë se mesatarja e çmimeve të krahasueshme në këto tri vende.
Një tjetër propozim është krijimi i Entit Kombëtar të Karburanteve në varësi të Kuvendit të Shqipërisë. Ky institucion, sipas Konfindustrisë, duhet të kontrollojë në mënyrë të përhershme tavanin e çmimeve, cilësinë, volumet e tregtuara dhe rezervat strategjike.
Organizata kërkon gjithashtu rirregullimin e taksave të tjera mbi karburantet, përfshirë ato të lidhura me shërbime koncesionare, si dhe masa të shpejta ligjore për mbrojtjen e standardeve të cilësisë. Ajo propozon verifikimin dhe ndëshkimin e abuzimeve me sasitë e shitura në pikat e furnizimit, përfshirë koncesionarët përgjegjës për këtë shërbim, dhe luftimin e kontrabandës, e cila, sipas saj, dëmton buxhetin, qytetarët dhe bizneset. Konfindustria kërkon edhe reformë të plotë të regjistrimit dhe taksimit të automjeteve, të shoqëruar me amnisti të plotë e më pas me rregulla më të forta për nxjerrjen e mjeteve jashtë qarkullimit.
Për ushqimet, projektpaketa propozon uljen e TVSH-së nga 20% në 6% për 54 produkte. Konfindustria paralajmëron se mungon një plan institucional që të sigurojë kalimin e lehtësimit te çmimet që paguajnë qytetarët. Në një treg ku, sipas saj, veprojnë grupime oligopolistike dhe kartele, ulja prej 14 pikësh përqindjeje mund të përfundojë si fitim shtesë për kompanitë tregtare, pa sjellë përfitimin e synuar për familjet.
Konfindustria kërkon debat të gjerë publik dhe ekonomik përpara rritjes së normës standarde të TVSH-së nga 20% në 21%, si dhe kohë të mjaftueshme që bizneset të përgatiten. Ajo vëren se materialet shoqëruese nuk japin një analizë të qartë të pasojave afatshkurtra për inflacionin dhe të ndikimit në qëndrueshmërinë ekonomike e financiare, konkurrueshmërinë, investimet dhe mirëqenien e qytetarëve. Sipas vlerësimeve të saj paraprake, rritja e menjëhershme e inflacionit mund të jetë nga 0.6% deri në 1.7%.
Sa i përket propozimit për rritjen e tatimfitimit nga 15% në 17%, organizata kërkon që norma 17% të zbatohet vetëm për bizneset që veprojnë në tregje të mbyllura. Në këtë grup ajo përfshin kompanitë koncesionare, ato që punojnë me PPP, bizneset me status investitori strategjik dhe kompanitë që operojnë me licenca shtetërore në tregje të mbyllura, si bankat dhe shoqëritë telefonike, minerare e të karburanteve.
Sipas propozimit të Konfindustrisë, norma 17% duhet të përfshijë edhe të gjitha kompanitë që kryejnë transaksione tregtare me kategoritë e mësipërme. Për çdo kategori tjetër biznesi, ajo kërkon të ruhet tatimfitimi aktual prej 15%.
