Zhvillimet e luftës me Iranin duket se kanë lëkundur fort ekuilibrat gjeopolitikë në Lindjen e Mesme, ndërsa në të njëjtën kohë kanë sjellë në sipërfaqe përplasje të reja mes dy partnerëve tradicionalë, Shteteve të Bashkuara dhe Arabisë Saudite.
Të lidhura
None found
Sipas mediave amerikane, mes tyre Wall Street Journal dhe New York Times, mosmarrëveshjet shpërthyen pasi Irani vendosi bllokimin e Ngushticës së Hormuzit. Në përgjigje të kësaj lëvizjeje, presidenti amerikan Donald Trump dha urdhër për nisjen e operacionit “Project Liberty”, me synimin për të rihapur këtë korridor strategjik, por pa zhvilluar më parë konsultime me Riadin.
Kundërshtimi i Arabisë Saudite ndaj përdorimit të bazave të saj ushtarake për këtë operacion e vuri Pentagonin përballë nevojës për të riparë planet e tij. Po sipas raportimeve, nga Uashingtoni erdhi edhe paralajmërimi se furnizimet me municione kundërajrore, të domosdoshme për mbrojtjen saudite ndaj raketave iraniane, mund të pezulloheshin.
Në vijim të kësaj situate, pati komunikime të dendura telefonike midis princit të kurorës Mohammed bin Salman dhe figurave më të larta të administratës amerikane, përfshirë Donald Trump, JD Vance, Steve Witkoff dhe Jared Kushner. Burimet thonë se këto bisedime u zhvilluan në një atmosferë të ngarkuar me tension.
Raportimet theksojnë se bin Salman është shprehur kundër përshkallëzimit të konfliktit dhe ka preferuar që të vazhdohet me negociatat me Teheranin. Po ashtu, ai nuk mori pjesë në samitin e G7, ndërsa zyrtarët sauditë thanë se kishte angazhime të tjera.
Sipas të njëjtave raportime, Arabia Saudite në fillim e mbështeti dobësimin e kapaciteteve ushtarake të Iranit, por më pas ndryshoi kurs, duke i dhënë përparësi një rruge diplomatike. Gjatë këtij procesi, Riadi ka bashkëpunuar edhe me diplomacinë kineze për të mbajtur të hapura kanalet e dialogut me Iranin.
Bllokimi i Ngushticës së Hormuzit, një prej arterieve më të rëndësishme të transportit të naftës në botë, ka rritur shqetësimin për ekonominë globale dhe ka forcuar bindjen e udhëheqjes saudite se komunikimi me Teheranin është i domosdoshëm për stabilitetin rajonal.
Paralelisht, lufta ka ekspozuar edhe dobësitë e arkitekturës mbrojtëse në Gjirin Persik. Disa baza amerikane janë konsideruar të cenueshme nga sulmet me raketa dhe dronë, ndërsa në Uashington po shqyrtohet mundësia që një pjesë e kapaciteteve ushtarake të zhvendoset në Izrael.
Në të njëjtën kohë, shtetet e Gjirit po përballen me mungesa municionesh për sistemet e mbrojtjes ajrore dhe kanë rritur blerjet e teknologjisë ushtarake, përfshirë sisteme izraelite, edhe pse mbeten rezerva politike ndaj Izraelit për shkak të luftës në Gaza.
Analistët vlerësojnë se ky zhvillim ka krijuar një realitet të ri strategjik në Lindjen e Mesme, ku vendet arabe kërkojnë të ruajnë aleancën me SHBA-në, por njëkohësisht të lënë të hapura linjat e komunikimit me Iranin. Ndërkohë, paparashikueshmëria e politikës amerikane dhe kontrolli iranian mbi Hormuzin vazhdojnë të mbeten faktorë kyç për sigurinë dhe stabilitetin e rajonit.
