Për vendet që do të hyjnë në Bashkimin Europian, anëtarësimi mund të shoqërohet me kontrolle më të forta mbi demokracinë dhe sundimin e ligjit për një periudhë deri në 15 vjet. Blloku po shqyrton mekanizma të rinj mbrojtës, me qëllim që të shmangë kthimin pas të standardeve demokratike pas pranimit të shteteve të reja.
Të lidhura
None found
Ballkani Perëndimor pritet të ndiejë më drejtpërdrejt ndikimin e këtyre masave. Mali i Zi, që ka si objektiv t’i bashkohet BE-së në vitin 2028, mund të bëhet shteti i parë ku do të zbatohen rregullat e reja. Nëse anëtarësimi ndodh brenda këtij afati, kontrolli i shtuar mund të shtrihet deri në vitin 2043.
Vëmendja e BE-së përfshin edhe Shqipërinë, Serbinë dhe Maqedoninë e Veriut, veçanërisht sa u përket ndryshimeve në drejtësi, përpjekjeve kundër korrupsionit dhe pavarësisë së mediave.
Komisioni Europian e paraqiti për herë të parë propozimin në 6 tetor, duke synuar të pengojë regresin demokratik të anëtarëve të ardhshëm pasi të hyjnë në Union. Në sfond të kësaj nisme janë përvojat me Hungarinë dhe Poloninë: ndërhyrja e politikës në gjyqësor, vënia e mediave nën kontroll dhe dobësimi i institucioneve demokratike kanë shkaktuar përplasje të përsëritura me Brukselin.
Hungaria e drejtuar nga Viktor Orbani ka nxjerrë në pah edhe përdorimin e vetos nga një vend anëtar për të bllokuar vendimet e përbashkëta të BE-së. Kjo është parë edhe në çështjet që kanë të bëjnë me Rusinë dhe ndihmën për Ukrainën.
Ndryshimi thelbësor i parashikuar është që masat ndaj shteteve që bëjnë hapa pas në sundimin e ligjit të mund të miratohen me shumicë të kualifikuar gjatë 15 vjetëve të parë të anëtarësimit. Për këto vendime nuk do të nevojitej unanimiteti.
Në këtë mënyrë, pezullimi i fondeve europiane do të bëhej më i lehtë, ashtu si edhe kufizimi, në raste të caktuara, i të drejtave që burojnë nga anëtarësimi. Synimi është të tejkalohen pengesat që kanë vështirësuar zbatimin e nenit 7 të Traktatit të BE-së.
Sipas ekspertëve, megjithatë, zgjidhja e propozuar nuk e trajton problemin në tërësi. Regresi demokratik mund të shfaqet përsëri në një shtet edhe pasi të ketë mbaruar periudha 15-vjeçare, ndërkohë që për anëtarët e tanishëm të BE-së do të mbeten në fuqi procedurat ekzistuese.
Strategjia nuk u drejtohet vetëm vendeve kandidate, por kërkon edhe të forcojë besimin e qytetarëve të shteteve anëtare te zgjerimi. Duke ofruar garanci të tjera dhe duke kushtëzuar fondet me respektimin e standardeve demokratike, Komisioni Europian shpreson që ratifikimi i traktateve të ardhshme të anëtarësimit të bëhet më i lehtë.
