Gjatë udhëtimit drejt Preshevës për t’i shprehur ngushëllime kryetares Ardita Sinani pas vdekjes së babait të saj, shefja e Grupit Parlamentar të Lëvizjes Vetëvendosje, Arbërie Nagavci, deputetet Fatmire Kollçaku dhe Liza Gashi si dhe këshilltari politik Ragmi Mustafi u ndaluan nga autoritetet kufitare serbe.
Të lidhura
None found
Sipas Nagavcit, ata u mbajtën më shumë se dy orë në pritje pa marrë shpjegime dhe më pas iu bllokua vazhdimi i rrugës.
Analisti nga Presheva, Nehat Hyseni, e cilësoi të papranueshëm bllokimin e delegacionit të Vetëvendosjes, i cili po udhëtonte për të ngushëlluar kryetaren e Komunës së Preshevës.
Hyseni theksoi se ngjarja ka peshë politike dhe se një akt ngushëllimi nuk duhet të përzihet me përllogaritje politike apo tensione ndërshtetërore.
Në një deklaratë të tij, ai saktësoi se delegacioni u mbajt më shumë se dy orë në pikën kufitare të Depcës më 9 tetor 2026, pa marrë ndonjë arsye të qartë, dhe më pas iu komunikua se nuk lejohej të vazhdonte rrugën për në Preshevë.
Si rrjedhojë, ngushëllimet u kryen afër kufirit, aty ku Ardita Sinani shkoi bashkë me familjarët e saj për t’u takuar me delegacionin; rasti u pasqyrua si në mediat e Kosovës ashtu edhe në ato serbe.
“Është vërtet e rëndë kur autoritetet shtetërore nuk janë në gjendje të tregojnë as minimumin e respektit për një veprim të thjeshtë njerëzor, siç është ngushëllimi ndaj një familjeje të goditur nga vdekja,” tha Hyseni, duke shtuar se në një shoqëri që synon fqinjësi normale, dhimbja familjare duhet të lihet jashtë lojërave politike dhe rivaliteteve shtetërore.
Ai e quajti veprimin e policisë kufitare serbe të shëmtuar dhe të pajustifikueshëm, me një vendim të marrë pa bazë të qartë ligjore dhe pa arsyetim bindës.
Sipas tij, kontrolli i kufirit nuk mund të shndërrohet në instrument presioni politik; çdo shtet ka të drejtë dhe detyrim të zbatojë ligjin, por ai nuk është leje për arbitraritet.
Vendimet që kufizojnë lirinë e lëvizjes, vijoi ai, duhet të bazohen në arsye ligjore, të jenë të shpjegueshme dhe të mund të ankimohen përmes procedurave përkatëse.
Në rastin kur një delegacion mbahet me orë të tëra dhe kthehet mbrapsht pa ndonjë arsye bindëse, lind pyetja nëse ligji po zbatohet në mënyrë të paanshme apo nëse pushteti administrativ po përdoret për të dërguar mesazhe politike, theksoi ai.
Më tej, Hyseni vuri në dukje se incidenti duhet parë në kuadër të marrëdhënieve të tensionuara mes Kosovës dhe Serbisë, ndërsa kërkoi nga autoritetet serbe shpjegime për bazën ligjore dhe procedurat e ndalimit.
Pengesat në lëvizje, shtoi ai, rëndojnë jetën e shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, duke forcuar mosbesimin dhe ndjenjën e diskriminimit.
Sipas Hysenit, nën qeverisjen e Aleksandar Vuçiqit marrëdhëniet me Kosovën dominohen nga mosbesimi, përplasjet politike dhe interpretime kontradiktore të proceseve normalizuese; incidenti i Depcës duhet hetuar në këtë kontekst, pa u shpallur me ngut motivi politik si fakt i provuar, por edhe pa e përjashtuar nga analiza.
Kur përfaqësues të institucioneve të Kosovës ndalohen gjatë një vizite familjare e humanitare dhe nuk jepet asnjë arsyetim publik i qartë, dyshimi për trajtim selektiv bëhet i pashmangshëm, sidomos për deputete të një parlamenti të zgjedhur dhe një këshilltar politik të kryeministrit, argumentoi ai.
Ai kërkoi që Serbia të japë përgjigje konkrete: cila ishte baza ligjore e ndalimit, kush e mori vendimin dhe çfarë procedurash u zbatuan; heshtja institucionale, sipas tij, e thellon mosbesimin dhe krijon përshtypjen se vendimet në kufi varen nga vlerësimet politike të momentit.
Presheva, Bujanoci dhe Medvegja nuk janë thjesht emra në hartën administrative të Serbisë, vijoi Hyseni, por hapësira me popullsi shqiptare që ka lidhje të forta familjare, kulturore, arsimore dhe kombëtare me Kosovën, ndaj çdo ndalesë arbitrare e dëmton jetën e përditshme dhe ushqen pasigurinë e diskriminimin.
Hyseni theksoi se Serbia duhet të garantojë lirinë e lëvizjes dhe të provojë përmes veprimeve institucionale se respekton sundimin e ligjit, pasi normalizimi me Kosovën nuk arrihet vetëm me marrëveshje, por edhe me trajtimin e qytetarëve dhe të drejtave të tyre.
Për shqiptarët e Luginës së Preshevës, problemi nuk është vetëm ndalimi i tri deputeteve; ai lidhet me shqetësimin nëse marrëdhëniet normale njerëzore dhe institucionale me Kosovën mund të zhvillohen pa u kthyer çdo kontakt në çështje politike.
Pikërisht këtu qëndron përgjegjësia e qeverisë serbe, tha ai: ajo duhet të tregojë se kontrolli kufitar nuk përdoret për të ndëshkuar, frikësuar ose penguar njerëzit për shkak të lidhjeve të tyre institucionale e politike; nëse Serbia synon integrimin evropian, duhet të dëshmojë se sundimi i ligjit është standard real, jo thjesht formulim diplomatik.
Normalizimi ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, sipas tij, nuk mund të sigurohet vetëm përmes takimeve të ndërmjetësuara nga BE, deklaratave të përbashkëta dhe dokumenteve të nënshkruara në tryeza bisedimesh; ai vërtetohet në jetën e përditshme, në lirinë e lëvizjes, komunikimin ndërinstitucional, trajtimin e qytetarëve dhe respektimin e detyrimeve.
Nuk mund të kërkohet besim politik ndërkohë që institucionet prodhojnë mosbesim, as të flitet për fqinjësi të mirë kur vizitat për ngushëllim mund të bllokohen nga vendime të pashpjeguara, u shpreh Hyseni.
Në fund, analisti paralajmëroi se ngjarja rrezikon të thellojë mosbesimin mes dy vendeve, prandaj kërkoi sqarim institucional, transparencë dhe garanci që raste të tilla të mos përsëriten.
Sipas tij, incidenti mund të ketë disa lloje pasojash: së pari, dobëson besimin mes përfaqësuesve politikë; së dyti, e bën më të vështirë punën e institucioneve që mbajnë kanale komunikimi; së treti, u jep argumente atyre që dyshojnë se procesi normalizues po ecën pa ndryshime reale në sjelljen e autoriteteve.
Megjithatë, pasoja më e ndjeshme, theksoi ai, bie mbi qytetarët e zakonshëm, të cilët nuk duhet të mbahen peng i marrëdhënieve të tensionuara qeveritare; familjet në të dy anët e kufirit kanë nevojë për lëvizje të parashikueshme, siguri juridike dhe respekt njerëzor, të cilat nuk janë privilegje politike, por kërkesa elementare të jetës normale.
Për këtë, Hyseni kërkoi që përgjegjësia të mos mbetet te shkëmbimi i deklaratave të ashpra, por të kalohet në sqarim institucional, dokumentim të plotë të rastit dhe garanci se veprime të ngjashme nuk do të përsëriten.
Ai shtoi se edhe opinioni publik serb duhet ta shikojë çështjen përtej ndarjeve partiake e nacionaliste, sepse kritika ndaj veprimeve të policisë kufitare nuk është sulm ndaj qytetarëve serbë; kërkesa për ligjshmëri, transparencë dhe trajtim të barabartë është në interes të çdo qytetari që do institucione të përgjegjshme, përfundoi ai.
