Të dhënat e fundit demografike tregojnë një hendek të dukshëm në strukturën moshore mes gjinive në Shqipëri, ku femrat rezultojnë mesatarisht më të vjetra se meshkujt.
Sipas statistikave zyrtare të publikuara nga INSTAT për vitin 2024, mosha që ndan popullsinë mashkullore në dy gjysma të barabarta është 43,1 vjeç, teksa tek femrat ky tregues arrin në 45,4 vjeç, duke shënuar një diferencë mbi dy vjeçare.
Të lidhura
None found
Vendi ynë dikur shquhej për një popullsi të re në raport me kontinentin, por realiteti aktual po ndryshon me ritme të shpejtuara. Fenomeni i plakjes demografike po bëhet gjithnjë e më i prekshëm, ndërsa lindshmëria bie dhe valët e emigracionit vijojnë të largojnë shtresat e reja. Në këtë panoramë, gratë janë ato që po e ndjejnë më fort këtë transformim, me moshën mesatare që për herë të parë kapërcen barrierën e 45 viteve.
Raporti i posaçëm “Gratë dhe Burrat 2025” konfirmon se gjysma e grave shqiptare tashmë janë mbi 45 vjeç, kurse pjesa tjetër gjendet nën këtë prag. Tek burrat, ky kufi mbetet më i ulët.
Shkaku kryesor i këtij disproporcioni nuk qëndron as te emigracioni më i ulët i femrave dhe as te numri i pakët i lindjeve, por te jetëgjatësia më e madhe e tyre. Duke jetuar më shumë se meshkujt, ato dominojnë në grupmoshat e shtyra, duke rritur kështu moshën e përgjithshme mediane të kësaj gjinie.
Ky trend bëhet më i dallueshëm për shkak të tkurrjes së brezave të rinj, pasojë e uljes së natalitetit dhe ikjeve të pandërprera. Hulumtimi vë në dukje se brenda vetëm një viti, mosha mediane e femrave shqiptare u rrit me 0,7 vjet.
Në plan të përgjithshëm, popullsia e Shqipërisë ka vazhduar trajektoren rënëse. Në mbyllje të vitit 2024, numri i banorëve ishte 2,36 milionë, çka përfaqëson një tkurrje prej 1,2% krahasuar me një vit më parë.
Zbërthimi sipas gjinive tregon se popullsia femërore u reduktua me 1%, ndërsa ajo mashkullore me 1,3%. Megjithëse gratë ende përbëjnë mbi 50% të totalit, shpërndarja e tyre po zhvendoset vazhdimisht drejt grupmoshave më të larta.
Një element shtesë që po e përshpejton procesin e plakjes është fenomeni i emigracionit.
Gjatë vitit të kaluar, migracioni neto ishte negativ për të dyja gjinitë, por fluksi i atyre që largohen mbetet i konsiderueshëm. Kur të rinjtë në moshë pune janë ata që ikin dhe lindjet bien vit pas viti, pesha e të moshuarve në popullsi rritet në mënyrë automatike.
Implikimet ekonomike të kësaj dukurie janë të prekshme. Një popullsi e plakur do të thotë fuqi punëtore e reduktuar, trysni e shtuar mbi sistemin e pensioneve, nevoja në rritje për kujdes mjekësor dhe përkujdesje afatgjatë.
Për gratë, këto pasoja janë edhe më të thella, sepse jetëgjatësia më e lartë nënkupton më shumë vite të kaluara në pension ose në varësi të shërbimeve sociale e shëndetësore.
Nëse këto prirje nuk ndryshojnë, brenda disa dekadash Shqipëria rrezikon të ketë një profil demografik ku moshat e treta dominojnë masivisht, ndërsa të rinjtë bëhen gjithnjë e më të paktë. Statistikat e INSTAT-it tregojnë qartë se ky plakje po godet më rëndë gjininë femërore.
