Pas fitores së dytë radhazi në kryeqytet dhe pasi Lidhja Demokratike e Kosovës u rikthye në Prishtinë pas 12 vitesh, kryetari Përparim Rama ka shfaqur hapur synimin për të marrë drejtimin e partisë.
Deklaratat e tij për një kandidaturë të mundshme janë përsëritur veçanërisht pas krijimit të Qeverisë Kurti 4 dhe zgjedhjes së presidentes së re, ndërsa njohës të zhvillimeve politike vlerësojnë se ato duhet të merren seriozisht, por theksojnë se ai nuk do të mund ta zgjidhte krizën e LDK-së. Sipas tyre, bëhet fjalë më shumë për një dëshirë personale dhe një fitore eventuale e Ramës në garën e brendshme mund ta rrezikonte edhe më shumë partinë.
Të lidhura
None found
Opinionisti Gani Mehmeti në një prononcim për gazetën “Bota sot” thotë se kandidimi i Ramës nuk do të ishte zgjidhje për krizën, por përkundrazi mund ta dobësonte më tej LDK-në. Ai nuk pajtohet as me pretendimin se LDK-ja është forca e parë në Prishtinë, duke nënvizuar se fitorja e Ramës është ndikuar edhe nga partitë e tjera.
Sipas Mehmetit, Rama mund të synojë poste të tjera të rëndësishme politike sepse ka ambicie të mëdha, por kjo nuk do të thotë se mund t’i arrijë. Dëshira e tij për të udhëhequr LDK-në duhet parë në këtë kontekst: ajo mund të jetë serioze për të, por jo domosdoshmërisht për anëtarësinë dhe strukturat e partisë. Mehmeti beson se kandidimi i Ramës do të mbetej vetëm një dëshirë, pa u shndërruar në zgjedhje, dhe se LDK-ja tashmë ka rënë mjaftueshëm vitet e fundit. Nëse Rama do të vinte në krye, rreziku që partia të dobësohej edhe më shumë dhe të përballej me vështirësi serioze në zgjedhjet e ardhshme, madje edhe me moskalimin e pragut zgjedhor, do të ishte real. Prandaj ai nuk e sheh Ramën si zgjidhjen që i duhet LDK-së në këtë moment.
Mehmeti vë në pikëpyetje edhe rezultatet e qeverisjes së Ramës në kryeqytet dhe aftësinë e tij për të bashkuar strukturat e partisë. Ai shton se Rama mund të deklarojë çfarë të dojë për LDK-në dhe pozitën e saj në Prishtinë, por kjo nuk do të thotë se pretendimet qëndrojnë plotësisht, pasi ai është zgjedhur kryetar edhe me ndihmën e partive të tjera dhe jo vetëm me vota të LDK-së. Sipas tij, LDK-ja e ka humbur rrugën e saj politike prej vitesh dhe nuk është më partia që duhej të ishte, një gjendje që ai e daton që nga periudha kur Isa Mustafa mori drejtimin. Mehmeti nuk e sheh Ramën si bartës të frymës rugoviste, e cila duhet të jetë një nga shtyllat e identitetit të partisë, dhe paralajmëron se kandidimi i tij do të sillte përplasje të reja, sepse ai nuk ka mbështetjen e nevojshme për ta bashkuar anëtarësinë. LDK-ja, përfundon ai, ka nevojë për një kryetar që bashkon dhe dëgjon, jo për një garë që i shton ndarjet ekzistuese.
Analisti politik Eduard Gashi vlerëson për “Bota sot” se ambicia e Përparim Ramës duhet marrë seriozisht, sepse ai tashmë e ka lidhur publikisht emrin e tij me mundësinë për ta drejtuar LDK-në dhe nuk bëhet fjalë më vetëm për spekulime mediatike. Ai kujton se Rama ka thënë se beson se do të kandidojë edhe pse nuk ka marrë ende vendimin përfundimtar dhe se gatishmërinë për ta udhëhequr partinë ua ka shprehur Lumir Abdixhikut, Lutfi Hazirit dhe Avdullah Hotit, çka tregon se kjo ambicie është pjesë e një diskutimi politik të nisur më herët. Megjithatë, Gashi bën dallim ndërmjet seriozitetit të ambicies dhe mundësisë për realizimin e saj: të synosh postin e kryetarit është një gjë, ndërsa të dëshmosh vizion, ekip, legjitimitet dhe guxim për reformimin e partisë është krejt tjetër. Sipas tij, Rama duhet të qartësojë se çfarë ndryshimesh synon, çfarë ekipi do të ndërtojë dhe si do ta fitojë mbështetjen e anëtarësisë. Vetëm nëse gatishmëria e tij shndërrohet në program konkret, mund të flitet për një alternativë të mirëfilltë politike dhe jo thjesht për një ambicie individuale.
Sa i përket rezultatit në Prishtinë, Gashi e quan atë një argument të fortë politik në favor të Ramës dhe një të drejtë për t’u dëgjuar seriozisht në debatin për të ardhmen e LDK-së. Megjithatë, rikthimi i partisë si forcë e parë në kryeqytet pas dymbëdhjetë vjetësh nuk mund të shndërrohet në mandat automatik për drejtimin qendror, sepse në këtë rezultat ndikojnë kandidati, organizimi partiak, puna në terren, rrethanat politike dhe vendimi i qytetarëve për të mbështetur një alternativë. Ai thekson se do të ishte gabim që e gjithë merita t’i atribuohej vetëm një personi, pasi Prishtina ka specifika të veta elektorale dhe politike, ndërsa Kosova përbëhet nga komuna me realitete të ndryshme shoqërore dhe ekonomike. Të fitosh në kryeqytet nuk është njësoj si të bindësh elektoratin në gjithë vendin, dhe një kryetar partie duhet të dëshmojë se mund të ndërtojë besim përtej bazës lokale. Gashi e sheh rezultatin e Ramës si një kapital politik që meriton konsideratë, por jo si një certifikatë që ia garanton paraprakisht udhëheqjen e LDK-së.
Gashi vlerëson se Rama mund të sjellë një frymë të re, por kjo nuk varet vetëm nga emri i tij apo nga zëvendësimi i kryetarit aktual. LDK-ja, sipas tij, nuk ka nevojë thjesht për ndryshim gjenerate, por për ndryshim të kulturës politike dhe mënyrës së funksionimit të organizatës. Një parti mund t’i ndërrojë kryetarët, nënkryetarët dhe zëdhënësit, por të mbetet e njëjtë në mënyrën si merr vendime, si i trajton kundërshtarët e brendshëm dhe si i përzgjedh njerëzit për përgjegjësi publike. Nëse Rama synon të jetë simbol i një fillimi të ri, ai duhet të paraqesë program të qartë reformash, ta hapë partinë ndaj profesionistëve dhe brezave të rinj, të vendosë meritokracinë dhe të garantojë demokraci të mirëfilltë brenda strukturave. Po aq e rëndësishme është që LDK-ja ta përcaktojë qartë identitetin politik dhe t’u tregojë qytetarëve se ku dallon konkretisht nga partitë e tjera. Historia mund të jetë themel, por nuk zëvendëson programin politik. Prandaj sfida e Ramës do të ishte të dëshmonte se nuk synon vetëm zëvendësimin e një emri me një tjetër, por një mënyrë të re funksionimi, me mekanizma që e bëjnë partinë më të hapur, më demokratike dhe më të përgjegjshme ndaj qytetarëve.
Lidhur me një garë të mundshme për kryetar, Gashi thotë se është e mundur që kandidimi i Ramës të sjellë përplasje, sepse gara për drejtimin e partisë lidhet edhe me raportet ekzistuese të ndikimit dhe pushtetit. Megjithatë, sipas tij, nuk është e drejtë që çdo kandidaturë e re të shihet automatikisht si burim konflikti, pasi përplasja e ideve është pjesë e demokracisë. Problemi fillon kur konkurrenca kthehet në përpjekje për eliminimin e kundërshtarit. Nëse Rama vendos të kandidojë, ai duhet të shpjegojë se çfarë ekipi do të sjellë, si do ta trajtojë strukturën ekzistuese dhe cilat gabime të udhëheqjes së deritanishme synon t’i korrigjojë. Edhe kundërshtarët e tij të mundshëm duhet ta kuptojnë se një parti nuk mund të kërkojë besimin e qytetarëve nëse brenda saj konkurrenca trajtohet si kërcënim. Rreziku më i madh për LDK-në, thekson ai, nuk është që dy ose më shumë kandidatë të garojnë për kryetar, por që fituesi ta konsiderojë partinë pronë të vetën, ndërsa humbësit ta shohin rezultatin si arsye për t’u larguar, për ta sabotuar udhëheqjen e re ose për të pritur revanshin. Për ta shmangur këtë, nevojitet një proces transparent, me kritere të barabarta, debat të hapur programor dhe garanci që anëtarësia të mos përdoret vetëm për të legjitimuar vendime të marra paraprakisht. Uniteti i vërtetë, përfundon ai, nuk ndërtohet duke e mbytur mospajtimin, por duke krijuar rregulla që e bëjnë atë të dobishëm. Një garë e menaxhuar mirë mund ta zgjojë anëtarësinë dhe ta forcojë organizimin, ndërsa një përplasje e pakontrolluar mund ta dobësojë më tej LDK-në dhe t’i bindë qytetarët se partia është më e interesuar për postet e veta sesa për problemet e tyre.
Gashi nënvizon se Rama duhet ta ketë parasysh se përgjegjësia ndaj Prishtinës mbetet e rëndësishme pavarësisht ambicieve për drejtimin e partisë. Nëse ai vendos të kandidojë dhe synon t’i ushtrojë të dyja funksionet, duhet të shpjegojë se si do ta ndajë kohën, si do t’i organizojë përgjegjësitë dhe si do të sigurojë që qeverisja e kryeqytetit të mos dëmtohet nga angazhimi partiak. Po ashtu, ai duhet të dëshmojë se përvoja në Prishtinë mund të shërbejë si bazë për një ofertë më të gjerë politike. Një kryetar komune, thotë Gashi, vlerësohet për projektet urbane, shërbimet publike dhe menaxhimin e qytetit, por kryetari i një partie kombëtare duhet të japë përgjigje edhe për ekonominë, arsimin, shëndetësinë, drejtësinë dhe orientimin ndërkombëtar të vendit, çka kërkon ekip kompetent, program të zbatueshëm dhe aftësi për të ndërtuar besim në të gjitha komunat. Suksesi në Prishtinë është një pikënisje e rëndësishme, por jo përfundimi i provës politike. Rama duhet të tregojë se mund ta shndërrojë mbështetjen lokale në një projekt kombëtar që nuk varet vetëm nga figura e tij personale.
Në fund, Gashi potencon se Rama duhet ta ketë mundësinë të konkurrojë nëse vendos zyrtarisht të kandidojë, ndërsa LDK-ja duhet të ketë guximin ta vlerësojë mbi bazën e programit, ekipit dhe aftësisë për të reformuar partinë. Megjithatë, përgjegjësia për të ardhmen e LDK-së nuk mund t’i ngarkohet vetëm një njeriu. Partia, sipas tij, nuk do të dalë nga kriza vetëm duke ndryshuar kryetarin, por duke ndryshuar mënyrën se si e zgjedh udhëheqjen, si i trajton anëtarët, si i përzgjedh njerëzit për përgjegjësi publike dhe si u përgjigjet qytetarëve. Një lidership i ri duhet të krijojë mekanizma që e bëjnë organizatën më të fortë se individët që e drejtojnë, në mënyrë që e ardhmja e saj të mos varet nga pritja e një figure që premton ta shpëtojë. Nëse kandidimi i Ramës shndërrohet në projekt reformues dhe gara zhvillohet në mënyrë demokratike, ai mund të kontribuojë në ringjalljen e LDK-së. Nëse gjithçka kufizohet te gara për postin e kryetarit pa ndryshuar kulturën politike dhe organizimin e brendshëm, atëherë pritjet për një fillim të ri rrezikojnë të mbeten të papërmbushura. Partitë politike, përmbyll Gashi, nuk e humbin domosdoshmërisht të ardhmen vetëm kur humbin zgjedhjet, por e rrezikojnë atë kur nuk janë më në gjendje të kuptojnë arsyet e humbjeve dhe të ndryshojnë në përputhje me pritjet e qytetarëve. Sfida e vërtetë e LDK-së nuk është vetëm se kush do ta drejtojë, por nëse do të arrijë të ndërtojë një mënyrë të re të të bërit politikë me më shumë meritokraci, përgjegjësi dhe besueshmëri publike.
