Profesori Kolë Krasniqi ka deklaruar se ndryshimi i Ligjit për Dhomat e Specializuara nuk do të sillte automatikisht ndryshimin e aktgjykimit të 16 shtatorit 2026 dhe as përfundimin e proceseve gjyqësore që po zhvillohen në Hagë.
Të lidhura
None found
Sipas tij, çdo ndërhyrje në legjislacion duhet të respektojë Kushtetutën dhe marrëveshjet ndërkombëtare. Në rastin e katër ish-krerëve të UÇK-së, apeli do të vazhdonte të shqyrtohej në Hagë, ndërsa mundësia e transferimit të procedurave në Kosovë do të mund të diskutohej vetëm pasi të merrej një vendim i formës së prerë.
Krasniqi ka theksuar se miratimi i ndryshimeve ligjore pa një analizë të plotë juridike mund të hapë mosmarrëveshje të reja institucionale dhe ligjore.
A mund ta arrijë qëllimin e synuar ndryshimi i Ligjit për Dhomat e Specializuara?
Kuvendi i Kosovës ka të drejtë dhe arsye për të shqyrtuar ndryshime në Ligjin nr. 05/L-053 për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Megjithatë, një ligj i ri nuk do ta ndryshonte vetvetiu aktgjykimin e 16 shtatorit 2026 dhe nuk do t’i ndalte procedurat gjyqësore në Hagë. Pasojat konkrete do të vareshin nga përmbajtja e dispozitave, përputhshmëria e tyre me Kushtetutën dhe obligimet ndërkombëtare, si dhe nga mënyra se si do të zbatoheshin në çështjet që janë ende në proces.
Sipas raportimeve publike, projektligji i dorëzuar nga PDK-ja synon që juridiksioni i Dhomave të Specializuara të kufizohet vetëm te veprat që lidhen drejtpërdrejt me pretendimet e raportit të Dick Martyt. Për çështjet që nuk do të përfshiheshin në këtë juridiksion të riformuluar, propozohet transferimi i tyre te institucionet gjyqësore të Kosovës, së bashku me dosjet, provat dhe materialet e tjera relevante.
Projektligji parashikon që proceset që tashmë janë duke u zhvilluar në Hagë të vazhdojnë sipas dispozitave aktuale deri në marrjen e një vendimi përfundimtar. Për rrjedhojë, edhe procedura e apelit në çështjen e katër ish-udhëheqësve të UÇK-së do të zhvillohej në Hagë. Vetëm pas përfundimit të apelit do të mund të hapej mundësia për trajtimin në Kosovë të hapave të mëtejshëm, përfshirë një rigjykim të mundshëm ose përdorimin e një mjeti të jashtëzakonshëm juridik.
Një zhvillim i tillë nuk do të ndodhte automatikisht. Për këtë arsye, çdo ligj i ri do të duhej të përcaktonte qartë gjykatën kompetente, procedurën e transferimit të çështjes, statusin e vendimeve të mëparshme dhe mënyrën e dorëzimit të dosjeve e provave materiale mbi të cilat janë mbështetur aktgjykimet. Po ashtu, duhet të sqarohej raporti i propozimeve të reja me kompetencat që Ligji aktual nr. 05/L-053 ia jep Panelit të Gjykatës Supreme të Dhomave të Specializuara për shqyrtimin e mjeteve të jashtëzakonshme juridike, përfshirë kërkesën për mbrojtjen e ligjshmërisë.
Nisma ligjore propozon gjithashtu një kufi maksimal prej 15 vjetësh burgim, vuajtjen e dënimeve në Kosovë dhe mundësinë që të dënuarit t’i nënshtrohen faljes presidenciale. Këto dispozita ende nuk kanë hyrë në fuqi dhe nuk e ndryshojnë automatikisht dënimin e dhënë në shkallën e parë. Projektligji i është përcjellë Qeverisë për mendim.
Më 28 shtator, Kuvendi miratoi një deklaratë për aktgjykimin. Ky dokument paraqet një qëndrim politik dhe institucional, por nuk e ndryshon ligjin, nuk ua largon kompetencën Dhomave të Specializuara dhe nuk e anulon aktgjykimin. Deklarata dhe projektligji përbëjnë dy veprime të ndara.
Baza juridike e Dhomave të Specializuara nuk kufizohet vetëm te Ligji nr. 05/L-053. Themelimi dhe funksionimi i tyre mbështeten edhe në nenin 162 të Kushtetutës, si dhe në marrëveshjet ndërkombëtare përkatëse, përfshirë marrëveshjet me Bashkimin Evropian dhe Holandën si shtet pritës. Në bazë të nenit 19 të Kushtetutës, marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara kanë përparësi ndaj ligjeve të Kosovës. Për këtë arsye, çdo ndryshim duhet të analizohet në raport me këto burime juridike. Kuvendi mund ta ndryshojë ligjin, por kjo kompetencë duhet të ushtrohet brenda kufijve kushtetues dhe ndërkombëtarë.
Në çështjen e katër ish-udhëheqësve të UÇK-së, ky dallim ka rëndësi të veçantë. Nga përshkrimi publik i projektligjit nuk rezulton se apeli do të zhvendosej menjëherë në Kosovë. Kështu, çështja e transferimit të kompetencës do të mund të shtrohej kryesisht pas marrjes së një vendimi të formës së prerë. Një ligj i ri nuk mund ta zëvendësojë vendimin e gjykatës së apelit, ndërsa për kundërshtimin e aktgjykimit të shkallës së parë, apeli mbetet mjeti i vetëm i drejtpërdrejtë juridik.
Sipas vlerësimit tim, Kuvendi duhet ta trajtojë këtë debat me përgjegjësi dhe të sigurojë respektimin e plotë të standardeve për një gjykim të drejtë. Para se të votohet projektligji, duhet të verifikohet me kujdes përputhja e tij me Kushtetutën, marrëveshjet ndërkombëtare dhe të drejtat e palëve në proces. Nëse kjo nuk bëhet, iniciativa mund të sjellë një konflikt të ri juridik e institucional dhe tensione të panevojshme me partnerët strategjikë perëndimorë, pa arritur rezultatin e synuar.
Ky është vlerësimi im dhe jo përfundim se projektligji është i pajustifikuar apo antikushtetues.
