Protestat shpërthyen në Prishtinë menjëherë pas shpalljes së aktgjykimit dënues ndaj katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Hagë, ku u regjistruan edhe episode të veçuara trazirash.
Të lidhura
None found
Menjëherë pas leximit të vendimit të Dhomave të Specializuara të Kosovës, të mërkurën e 16 shtatorit, qindra qytetarë u dyndën para ndërtesës së EULEX-it në kryeqytet për të shprehur kundërshtimin e tyre. Gjatë kësaj demonstrate, një grup personash gjuajtën shishe dhe lëndë piroteknike kundër selisë së misionit evropian.
Më pas, një pjesë e demonstruesve u nisën drejt godinës së Qeverisë së Kosovës, ku situata u tensionua sërish me hedhje sendesh. Për të shmangur përshkallëzimin, forcat e rendit u detyruan të ndërhyjnë dhe të arrestonin disa prej pjesëmarrësve.
Përpara një proteste të paralajmëruar, Policia e Kosovës iu drejtua publikut me një apel për të respektuar kuadrin ligjor dhe direktivat e uniformave blu, duke kërkuar që tubimet të mbahen në qetësi dhe pa rreziqe.
Në komunikatën e saj, autoritetet policore u bënë thirrje qytetarëve të shfaqin përmbajtje, të evitojnë mbajtjen e maskave dhe të mos gjuajnë objekte të forta apo mjete të tjera.
“Për të siguruar rendin publik, mbrojtjen e jetës dhe pasurisë, si dhe për t’i ofruar siguri komunitetit dhe pjesëmarrësve, Policia e Kosovës fton të gjithë të pranishmit në çdo demonstratë t’u binden normave ligjore dhe udhëzimeve të zyrtarëve tanë, të jenë të matur, të mos hedhin sende apo mjete të forta, të mos vendosin maska dhe të ndihmojnë që protesta të rrjedhë në mënyrë paqësore dhe pa incidente,” theksohej në njoftim.
“Destabilizimi nis me provokime të vogla”
Sipas ekspertit të sigurisë Fidair Berisha, incidentet e regjistruara pas vendimit të Gjykatës Speciale duhen marrë me seriozitet nga organet kompetente, por pa gjeneruar panik dhe pa e ngatërruar protestën legjitime me veprimet e dhunshme.
Në një intervistë për “Bota sot”, Berisha theksoi se popullata ka të drejtën e protestës dhe shprehjes së pakënaqësisë, ndërsa agresioni ndaj institucioneve dhe armatosja me mjete të rrezikshme përbëjnë një problem krejt të ndarë.
“Nga perspektiva ime profesionale, ngjarjet e fundit duhen trajtuar me seriozitet, por pa u dhënë atyre përmasa të ekzagjeruara apo pa i lidhur protestat qytetare me aktet e dhunës. Kuptohet, qytetarët kanë plotësisht të drejtë të shprehin revoltën e tyre, ndërsa sulmet kundër objekteve shtetërore, gjuajtja e mjeteve të forta dhe përpjekjet për të provokuar konflikte janë diçka tjetër,” deklaroi ai.
Berisha theksoi se shfaqja e personave të maskuar dhe hedhja e gurëve drejt objektit të EULEX-it, bashkë me trazirat në pikat e tjera institucionale, përbëjnë një alarm që kërkon angazhim të intensifikuar nga strukturat e sigurisë.
“Rreziku më serioz në këto rrethana mbetet manipulimi i ndjenjave të qytetarëve. Pas një aktgjykimi kaq delikat, emocionet janë natyrale dhe të pritshme. Pikërisht në këto momente, individë apo grupe të caktuara mund të synojnë ta shfrytëzojnë këtë zemërim për të nxitur incidente dhe për të zhvendosur vëmendjen nga protesta paqësore te dhuna,” shtoi ai.
Lidhur me dyshimet për përfshirjen e shërbimit sekret serb apo strukturave të tjera armiqësore në demonstrata, Berisha u shpreh i kujdesshëm, duke nënvizuar se akuzat duhet të bazohen në fakte konkrete.
“Për sa i përket mundësisë së infiltrimit nga BIA apo akterë të tjerë keqdashës, unë do të isha i rezervuar për të mos hedhur fjalë pa mbështetje në prova. Në fushën e sigurisë, një dyshim nuk shndërrohet automatikisht në realitet. Megjithatë, institucionet duhet ta shqyrtojnë këtë si një prej skenarëve potencialë, duke e hetuar me anë të inteligjencës dhe mekanizmave profesionalë,” deklaroi ai.
Eksperti shtoi se institucionet kanë detyrimin të bëjnë dallim mes demonstruesve paqësorë dhe atyre që ushtrojnë dhunë. “Protestuesi i qetë s’duhet parë si rrezik, ndërsa ai që përdor forcën dhe provokon përplasje duhet identifikuar dhe vënë para drejtësisë. Prandaj, shërbimet inteligjente duhet të monitorojnë situatën dhe të jenë në koordinim të ngushtë me Policinë,” tha Berisha.
Ai paralajmëroi se pa një menaxhim në kohë dhe profesional, situatat e tensionuara mund të precipitojnë. “Destabilizimi nuk nis gjithmonë me një shpërthim të madh; ai mund të fillojë me provokacione të vogla, lajme të rreme dhe konflikte që zgjerohen nëse institucionet nuk ndërhyjnë shpejt. Prandaj, parandalimi dhe kontrolli i informacionit janë jetike përpara se kriza të përshkallëzohet,” përfundoi ai.
Vëmendje ndaj maskave dhe agjendave të fshehura
Ndërsa protestat hynë në ditën e gjashtë të hënën, thirrje për maturi erdhën edhe nga analisti politik Ali Hertica. Ai kërkoi vigjilencë ndaj personave ose grupimeve që synojnë të devijojnë demonstratat drejt akteve të dhunshme.
“Duhet të tregojmë kujdes maksimal ndaj turmës dhe çdo rryme ekstremiste që përpiqet të sabotojë protestën. Edhe nëse nuk e dimë se kush qëndron pas një provokimi, duhet të jemi të ndërgjegjshëm se incidente të tilla mund të përdoren për të dëmtuar figurën e Kosovës dhe të ish-luftëtarëve të UÇK-së,” deklaroi Hertica për “Bota sot”.
Sipas tij, maskat nuk tregojnë domosdoshmërisht për një entitet të vetëm, por sinjalizojnë për përpjekje për të fshehur identitetin dhe qëllimet. “Pas këtyre maskave mund të jenë njerëz ose interesa që duan të shmangin përgjegjësinë. Prandaj, kërkohet vëmendje e shtuar,” u shpreh ai.
Hertica theksoi se zemërimi popullor pas vendimit të Hagës mund të shfrytëzohet nga akterë të ndryshëm për të nxitur trazira. “Pakënaqësia është e drejtë legjitime, por duhet ndarë qartë protestuesi paqësor nga ai me axhendë tjetër. Çdo përpjekje për ta shndërruar një protestë në dhunë do të ishte kundër interesave kombëtare,” tha ai.
Ai i bëri jehonë edhe rasteve të spiunazhit të zbuluara së fundmi në Kosovë: “Në më shumë se dy vjet, janë arrestuar disa persona nën dyshimin se kanë bashkëpunuar me BIA-n e Serbisë. Këto raste na bëjnë të jemi të kujdesshëm ndaj çdo tentative për ndërhyrje apo destabilizim. Nuk bëhet fjalë për të akuzuar pa fakte, por për të mos injoruar asnjë mundësi që rrezikon sigurinë.”
Në fund, Hertica kujtoi se partitë politike dhe udhëheqësit e protestave kanë përgjegjësinë të bëjnë thirrje për qetësi dhe të distancohen nga dhuna. “Çdo provokim mund të instrumentalizohet kundër Kosovës. Duhet shumë kujdes nga këto ‘maska’ dhe nga përpjekjet për të devijuar një reagim legjitim qytetar në një rrezik për stabilitetin e vendit,” përmbylli Hertica.
