AfD ka dalë fituese bindëse në zgjedhjet e Saksoni-Anhaltit, duke siguruar rreth 44% të votave. Kjo shifër përbën një dyfishim të rezultatit të partisë krahasuar me zgjedhjet e vitit 2021.
Megjithatë, suksesi elektoral nuk i ka dhënë partisë së ekstremit të djathtë kontrollin e plotë mbi parlamentin rajonal. AfD do të ketë 39 nga 83 mandatet, ndërsa për shumicën absolute duhen 42 vende.
Të lidhura
None found
Hyrja e BSW-së në parlament, me katër deputetë, e ka bërë edhe më të ndërlikuar krijimin e një shumice qeverisëse. BSW ka kaluar pragun elektoral prej 5%, ndërsa SPD, të Gjelbrit dhe e Majta kanë marrë rreth 9% të votave secila.
CDU pësoi rënien më të fortë, duke zbritur në rreth 17-18% të votave, nga 37.1% që kishte regjistruar në vitin 2021. Në zgjedhje morën pjesë mbi 76% e votuesve, në një garë të cilësuar ndër më të polarizuarat e viteve të fundit në Gjermani.
Rezultati ka mbyllur mundësinë e vazhdimit të koalicionit aktual CDU-SPD-FDP, pasi FDP nuk arriti të fitojë vende në parlamentin rajonal.
Një bashkëqeverisje e CDU-së me SPD-në dhe të Gjelbërit nuk do të siguronte shumicën. Edhe përfshirja e së Majtës në këtë formulë nuk do ta zgjidhte problemin, pasi katër partitë së bashku do të kishin vetëm 40 mandate, dy më pak se numri i nevojshëm prej 42.
Në planin aritmetik, AfD dhe BSW mund të krijonin një shumicë prej 43 vendesh. Por një marrëveshje e tillë nuk është aspak e garantuar për shkak të dallimeve të rëndësishme politike mes dy forcave.
AfD dhe BSW kanë qëndrime të afërta në disa çështje, sidomos për Rusinë dhe luftën në Ukrainë, por kjo nuk ka mjaftuar që BSW të angazhohet për një koalicion. Përfaqësuesit e saj e kanë lënë të hapur vetëm mundësinë e bashkëpunimit rast pas rasti.
Ulrich Sigmund, drejtuesi i AfD-së në Saksoni-Anhalt, ka deklaruar se partia nuk do të zbusë qëndrimet e saj kryesore për të siguruar një partner qeverisës. Ai ka paralajmëruar gjithashtu se, nëse nuk arrihet krijimi i një qeverie të qëndrueshme, mund të shkohet drejt zgjedhjeve të reja.
Një nga çështjet më të ndjeshme lidhet me qëndrimin e CDU-së ndaj AfD-së. Një koalicion mes tyre do të prodhonte 55 vende dhe një shumicë të rehatshme, por do të thyente “Brandmauer”-in, parimin e partive tradicionale gjermane për të mos bashkëpunuar me AfD-në.
CDU ka një rezolutë që përjashton bashkëpunimin si me AfD-në, ashtu edhe me të Majtën. Për këtë arsye, partia ndodhet përballë një zgjedhjeje të vështirë: partnerët e saj tradicionalë nuk mjaftojnë për shumicën, ndërsa alternativat e tjera bien ndesh me vijat e kuqe politike të saj.
Një skenar tjetër do të ishte krijimi i një qeverie minoritare të drejtuar nga CDU-ja. Në këtë rast, ekzekutivi do të duhej të kërkonte mbështetjen e partive të tjera për çështje të veçanta.
Humbja e CDU-së nuk kufizohet vetëm te pasojat në politikën e landit. Ajo ka shtuar presionin ndaj kancelarit Friedrich Merz dhe ka hapur një debat të ri brenda partisë për aftësinë e tij për ta udhëhequr CDU-në deri në zgjedhjet e ardhshme federale.
Disa anëtarë të CDU-së kanë kërkuar një “fillim të ri” dhe kanë hedhur në diskutim edhe mundësinë që Merz të largohet nga drejtimi i partisë dhe nga kancelaria. Megjithatë, drejtues të CDU/CSU-së e kanë mohuar mundësinë e dorëheqjes së tij.
Torsten Frei, kreu i grupit parlamentar, ka theksuar se kancelari është zgjedhur për një mandat katërvjeçar. Pavarësisht kësaj, presioni mund të shtohet më tej më 20 shtator, kur do të zhvillohen zgjedhje në Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore dhe në Berlin, ku AfD po shfaq gjithashtu forcë të konsiderueshme.
Rezultati në Saksoni-Anhalt ka shkaktuar reagime edhe jashtë Gjermanisë. Donald Trump e ka komentuar fitoren në rrjetet sociale, ndërsa Elon Musk ka përgëzuar Alice Weidel dhe AfD-në për rezultatin.
Kryeministri polak Donald Tusk e ka dënuar ashpër triumfin e partisë së ekstremit të djathtë. Ministri francez për Çështjet Evropiane e ka cilësuar rezultatin një moment serioz për Evropën, ndërsa ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani e ka përshkruar fitoren si “lajm të keq”, duke shpresuar se ajo do të mbetet një përjashtim në nivel lokal.
Herbert Kickl, lideri i FPÖ-së në Austri, e ka përshëndetur fitoren e AfD-së dhe ka deklaruar se votuesit gjermanë kanë rrëzuar “muret antidemokratike” të vendosura rreth kësaj partie.
Fitorja në Saksoni-Anhalt është historike për AfD-në, e cila nuk ka qenë më parë kaq pranë drejtimit të një landi gjerman. Megjithatë, partia ende nuk ka një partner të sigurt me të cilin mund të formojë shumicën.
Ndërkohë, CDU-ja duhet të gjejë një zgjidhje qeverisëse pa shkelur “Brandmauer”-in ndaj AfD-së, ndërsa Friedrich Merz përballet me kritika dhe presion në rritje brenda radhëve të veta.
Zhvillimet në Saksoni-Anhalt pritet të ndikojnë edhe në dy zgjedhjet e ardhshme rajonale, si dhe në debatin kombëtar për drejtimin e ardhshëm politik të Gjermanisë.
