Nga: Agon Maliqi
Politolog nga Kosova dhe bashkëpunëtor i lartë në Atlantic Council
Të lidhura
None found
Washington Post shkruan se kryeministri socialist i Shqipërisë, Edi Rama, ndodhet përballë një vale protestash kundër qeverisjes së tij, që ka marrë vëmendje ndërkombëtare sidomos për shkak të lidhjeve me interesat e biznesit të familjes Trump. Sipas gazetës, ai është ndoshta udhëheqësi më i fokusuar te estetika dhe më i vetëdijshëm për imazhin në botë.
Që nga atletet sportive në samitet e NATO-s deri te shndërrimi i paneleve të konferencave në skena për skeçe humoristike virale, Rama, 61 vjeç, ka ditur si të tërheqë vëmendjen e mediave shumë kohë para epokës së influencerëve. Ai ka ndërtuar pushtet edhe përmes aftësisë si komunikues i efektshëm, edhe pse shpesh imponues.
Pikërisht për këtë arsye, duket e natyrshme që sfida më serioze ndaj 13 viteve të tij në pushtet të ketë ardhur nga protestues të rinj të Gjeneratës Z, të zgjuar dhe të sigurt në vetvete, të cilët kanë përdorur meme të krijuara dhe të përpunuara nga inteligjenca artificiale si armë estetike për të zbehur shumë nga pikat e forta të kryeministrit.
I formuar si artist dhe piktor, Rama u ngrit në fillim të viteve 2000 si kryetar i Bashkisë së Tiranës, duke ndërtuar profilin e një “anti-politikani” ekscentrik. Ai shante para kamerave burokratët e plogësht dhe u jepte fasadave të zymta komuniste të qytetit ngjyra të ndezura. Po ashtu, promovonte idenë se arti në hapësirat publike mund të nxisë ndryshimin e komunitetit.
Si kryeministër, ai i ka kushtuar shumë energji jo vetëm transformimit të Tiranës së dikurshme gri, por edhe vijës bregdetare të Shqipërisë në Mesdhe. Rrokaqiejt modernë, resortet luksoze dhe hapësirat publike të rikonstruktuara e kanë kthyer një nga vendet më të varfra të Europës në një destinacion tërheqës turistik, duke tërhequr njëkohësisht vëmendjen e arkitektëve dhe artistëve të njohur në botë.
Të rinjtë shqiptarë, megjithatë, nuk janë impresionuar aq shumë nga politikani që u shndërrua nga piktor në kryetar qeverie. Pakënaqësia e tyre deri tani është shfaqur më tepër në statistikat e emigrimit sesa në protesta rrugësh. Deri tani.
Ashtu si Pranvera Arabe u ndez nga një video virale e një shitësi ambulant tunizian që i vuri flakën vetes, edhe në këtë rast një incident i vetëm solli shpërthimin e frustrimeve të grumbulluara prej kohësh te të rinjtë shqiptarë.
Kur banorë vendas dhe ambientalistë në fshatin bregdetar të Zvërnecit, ku planifikohet ndërtimi i një resorti të ri turistik të lidhur me Jared Kushnerin, një fond me bazë në Katar dhe oligarkë vendas, protestuan kundër rrethimit të një plazhi publik pranë një zone të mbrojtur natyrore, dy punonjës të sigurisë private tërhoqën zvarrë në rërë një prej banorëve lokalë, ndërsa policia qëndroi pa ndërhyrë. Reagimi publik erdhi menjëherë.
Ajo që nisi si një protestë e vetmuar në një fshat të largët, u përhap shpejt në kryeqytet dhe mori përmasa të tilla sa mediat kryesore, të cilat shpesh vetëcensurohen, nuk mundën më ta anashkalonin. Kanë kaluar pothuajse katër javë dhe demonstratat zhvillohen tashmë çdo ditë, me flamengon, shpendin karakteristik të Shqipërisë dhe të rrezikuar nga ndërtimi i resortit, si simbol bashkues.
Këto protesta janë njëkohësisht të zemëruara dhe kërkojnë rrëzimin e gjithë establishmentit politik. Si në shumë kryengritje të tjera të Gjeneratës Z, solidariteti politik është përhapur përmes humorit dhe memeve. Një brez shqiptarësh që deri tani kishte qëndruar i heshtur, po përjeton një ndjenjë të re dinjiteti dhe fuqizimi politik.
Mediat perëndimore i kanë paraqitur protestat kryesisht si kundërshtim ndaj projektit të Kushnerit, një këndvështrim më i lehtë për publikun e tyre.
Por shqetësimet reale lidhen plotësisht me qeverisjen e brendshme. Dhjetëra mijëra shqiptarë të bindjeve të ndryshme ideologjike – liberalë, nacionalistë, ambientalistë, marksistë, influencues mode dhe madje edhe teoricienë konspiracioni – mblidhen çdo mbrëmje sepse ndihen të përjashtuar dhe të lënë pas dore nga një elitë që mendon vetëm për interesat e saj, përfshirë edhe opozitën parlamentare formale, Partinë Demokratike, e cila sipas tyre ka lejuar prej vitesh tjetërsimin e pasurive publike përmes marrëveshjeve të errëta me grupe interesi. Resorti i Kushnerit është vetëm shembulli më i fundit dhe më i dukshëm.
Rama është përpjekur të argumentojë se projektet e turizmit luksoz, si ai i Kushnerit, janë e ardhmja e ekonomisë shqiptare. Demonstruesit nuk e pranojnë këtë logjikë. Shqipëria vijon të mbetet një vend i varfër dhe një model zhvillimi i mbështetur kryesisht te ndërtimi dhe turizmi ka pasuruar vetëm njerëzit e lidhur me pushtetin, ndërsa qytetarët e zakonshëm e kanë gjithnjë e më të vështirë të përballojnë edhe një pushim veror në bregdet.
Edhe më shqetësues është fakti se sektori i turizmit po përdor punëtorë migrantë me paga të ulëta për të ulur kostot, ndërsa vetë shqiptarët vazhdojnë të emigrojnë drejt Perëndimit në kërkim të punës.
Korrupsioni i përhapur në qeverinë e Ramës është bërë po ashtu i papranueshëm për qytetarët. Refuzimi i tij i fundit për t’i hequr imunitetin parlamentar ish-zëvendëskryeministres së tij, e cila përballet me një aktakuzë, po krijon një pengesë serioze në rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian. Ai shihet gjithashtu si një kërcënim më i gjerë për reformat e shtetit të së drejtës, të kërkuara nga Bashkimi Europian dhe Shtetet e Bashkuara, të cilat Rama deri vonë i kishte përqafuar si të vetat.
Rezultatet e protestave të Gjeneratës Z në mbarë botën kanë qenë të përziera dhe Shqipëria nuk do të shkojë në zgjedhje deri në vitin 2029. Megjithatë, këto protesta kanë arritur një gjë të rëndësishme: kanë goditur reputacionin e kryeministrit karizmatik si një njeri që arrin gjithmonë të dalë nga situatat e vështira përmes aftësive të tij komunikuese.
Përpjekjet e tij për t’i paraqitur protestuesit si influencues të shkëputur nga realiteti dhe për të përvetësuar simbolin e tyre duke veshur një bluzë me flamingo kanë dështuar, në rastin më të mirë.
Një brez i ri po mëson si ta kthejë pakënaqësinë publike në forcë elektorale. Dhe për herë të parë në karrierën e tij të gjatë, Rama duket se nuk e ka më fjalën e fundit.
Kjo mund t’i kushtojë më shumë.
