Më 20 nëntor 1820, anija e gjuetisë së balenave Essex u përfshi në një ngjarje të jashtëzakonshme detare, e cila më vonë do të shërbente si një prej frymëzimeve për romanin “Moby Dick” të Herman Melville.
Të lidhura
None found
Thomas Nickerson ishte vetëm 15 vjeç kur i mbijetoi një përplasjeje me një balenë që kishte dëmtuar varkën e tij. Ndërsa po kthehej bashkë me shokët drejt Essex-it, ai vuri re një kashalot tjetër, shumë më të madh, që po lëvizte me shpejtësi në drejtim të anijes.
Nickersoni mori drejtimin e anijes dhe e njoftoi ndihmësin e parë, Owen Chase. Menjëherë pas kësaj, balena goditi me kokë Essex-in, duke shkaktuar një përplasje aq të fuqishme sa ekuipazhi u rrëzua.
Pas goditjes së parë, kashaloti u largua rreth 270 metra, por më pas u kthye dhe u sul drejt anijes për herë të dytë. Kjo përplasje e shkatërroi Essex-in dhe çoi në fundosjen e tij.
Edhe pse kanë kaluar më shumë se dy shekuj, studimet shkencore po ndihmojnë në shpjegimin e mënyrës se si një balenë mund të dëmtojë rëndë një anije që është shumë më e madhe se ajo.
Një strukturë e fuqishme në pjesën e përparme të kokës
Koka e kashalotit zë afërsisht një të tretën e gjatësisë së trupit të tij. Në këtë pjesë ndodhet organi i spermacetit, i përbërë nga yndyrë dhe dyll, i cili mund të mbajë deri në 1,900 litra lëndë.
Ky organ lidhet me një hipotezë të hershme të Owen Chase. Sipas saj, pjesa e përparme e kokës së kashalotit mund të përdoret si një lloj dashmori për goditje të fuqishme.
Biologu evolucionar Dave Carrier e shqyrtoi këtë ide dhe, në vitin 2002, arriti në përfundimin se balli i zmadhuar i kashalotit mund të jetë përshtatur për përplasje të forta, sidomos gjatë konflikteve mes meshkujve.
Regjistrime më të reja duket se i japin mbështetje kësaj teorie. Ekofiziologu Alec Burslem ka filmuar kashalotë duke përplasur kokat me njëri-tjetrin në ujërat pranë Ishujve Balearikë dhe Azoreve.
Në një prej rasteve të dokumentuara, një mashkull i ri iu afrua një balene tjetër me shpejtësi rreth 4.5 metra në sekondë dhe e goditi me një forcë të përllogaritur në rreth 460 kilonewtonë.
Burslem vlerëson se një kashalot plotësisht i rritur, nëse do të lëvizte me të njëjtën shpejtësi, mund të zhvillonte një forcë prej rreth 1,200 kilonewtonësh. Kjo forcë është e krahasueshme me përplasjen e një autobusi që udhëton me rreth 65 kilometra në orë.
Rastet kur kashalotët kanë sulmuar anije të mëdha janë të pakta, por Essex-i nuk ishte i vetmi që u përball me një ngjarje të tillë.
Në vitin 1851, një kashalot sulmoi dhe fundos anijen Ann Alexander në Paqësorin Jugor. Gjysmë shekulli më vonë, në vitin 1902, një tjetër kashalot shkatërroi anijen Kathleen pranë Ishujve Galapagos.
Michael Harrison, kuratori kryesor i Shoqërisë Historike të Nantucket, thotë se në dokumentet e historisë detare janë regjistruar vetëm tre raste kur një balenë ka sulmuar drejtpërdrejt një anije mëmë.
Megjithatë, historia e Essex-it vazhdon të mbetet më e njohura. Fundosja e anijes dhe fati i ekuipazhit u kthyen në një prej burimeve kryesore të frymëzimit për “Moby Dick”, ndërsa ideja e Owen Chase, e hedhur më shumë se 200 vjet më parë, po vlerësohet sërish përmes provave të reja shkencore.
