Kontinenti evropian po hyn në një dimër të ndërlikuar, ku problemet ekonomike dhe pasiguria politike po ndërthuren me njëra-tjetrën. Kostot në rritje të huamarrjes, borxhi publik, inflacioni dhe protestat sociale po shtojnë presionin mbi qeveritë.
Të lidhura
None found
Një nga burimet kryesore të shqetësimit mbetet tregu i obligacioneve shtetërore. Rendimentet më të larta po rrisin shpenzimet për shërbimin e borxhit dhe po vështirësojnë financat publike të vendeve evropiane.
Sipas një analize të publikuar nga Protothema, Franca është shndërruar në një prej pikave më të brishta të ekonomisë së Evropës. Vështirësitë e saj fiskale mund të përcillen edhe në ekonomi të tjera, veçanërisht në Itali dhe Spanjë. Presioni financiar është pasqyruar edhe te monedha e përbashkët, e cila, sipas raportimit, ka zbritur në nivelin më të ulët kundrejt dollarit gjatë 17 muajve.
Situata përfshin disa fronte njëkohësisht. Çmimet e energjisë, inflacioni i qëndrueshëm, interesat e larta dhe zgjerimi i shpenzimeve publike po u ngushtojnë qeverive mundësinë për të financuar investimet dhe politikat sociale. Ndërkohë, familjet dhe kompanitë po përballen me shpenzime gjithnjë më të mëdha.
Franca është një nga vendet më të ekspozuara ndaj presionit financiar. Rritja e çmimit të huamarrjes po ndodh në një periudhë kur borxhi publik dhe deficiti buxhetor rëndojnë mbi bilancet e shtetit. Të dhënat e përfshira në analizë tregojnë se borxhi publik francez ka arritur rreth 3.5 trilionë euro, ose rreth 120% të Prodhimit të Brendshëm Bruto.
Shpenzimet më të larta për interesat po zvogëlojnë fondet në dispozicion për fusha si investimet, arsimi, mbrojtja dhe shërbimet sociale. Fondi Monetar Ndërkombëtar i ka bërë thirrje Parisit të përmirësojë administrimin e financave publike.
Problemet ekonomike po shoqërohen nga pasiguria politike dhe protestat e studentëve, ndërsa Franca i afrohet zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027. Rritja e mbështetjes për të djathtën ekstreme dhe përçarja politike mund ta komplikojnë edhe më tej miratimin e masave për konsolidimin fiskal.
Shqetësim të veçantë përbën fakti që Franca, një prej ekonomive kryesore të Eurozonës, po përballet në disa raste me kosto huamarrjeje më të larta se ato të vendeve që dikur shiheshin si më të rrezikuara, mes tyre edhe Greqia.
Italia ndodhet gjithashtu përballë një barre të konsiderueshme borxhi dhe një perspektive të dobët rritjeje. Parashikimet e cituara në analizë tregojnë se borxhi publik mund të arrijë në 139.2% të PBB-së në vitin 2027, ndërsa zgjerimi ekonomik pritet të mbetet i kufizuar.
Interesat e larta po e bëjnë më të vështirë rifinancimin e detyrimeve shtetërore. Në të njëjtën kohë, qeveria e Giorgia Melonit po kërkon më shumë hapësirë në buxhet për të zbutur pasojat e çmimeve të energjisë mbi familjet dhe bizneset.
Në Spanjë, tensionet lidhen kryesisht me krizën e strehimit, rritjen e qirave dhe përplasjet rreth politikave të emigracionit. Këto çështje po e vënë nën presion qeverinë e Pedro Sánchez, ndërsa rritja e rendimenteve të obligacioneve tregon shqetësimin e tregjeve për gjendjen fiskale të vendit.
Gjermania, edhe pse ka një pozicion fiskal më të qëndrueshëm se Franca dhe Italia, po përballet me dobësi strukturore. Industria gjermane, veçanërisht prodhuesit e automjeteve, po përballen me konkurrencë të fortë nga jashtë, kosto të larta prodhimi dhe nevojë për investime të mëdha në infrastrukturë.
Presionet nuk kufizohen vetëm te Eurozona. Në Mbretërinë e Bashkuar, borxhi publik dhe pagesat e interesave po shtojnë vështirësitë, ndërsa rendimentet e obligacioneve me maturim të gjatë janë rritur ndjeshëm.
Pasojat e tronditjeve ekonomike po shfaqen edhe në jetën sociale. Kostoja e lartë e jetesës dhe mungesa e banesave me çmime të përballueshme kanë nxitur protesta dhe mobilizime në disa qytete të Evropës.
Studentët në Francë kanë protestuar për problemet në sistemin arsimor dhe për kushtet ekonomike. Në Spanjë, strehimi dhe qiratë janë shndërruar në tema qendrore të debatit publik, ndërsa pakënaqësi sociale janë regjistruar edhe në Belgjikë.
Këto zhvillime po krijojnë një mjedis politik të paqëndrueshëm. Sipas analizës, pakënaqësia e qytetarëve mund të ndikojë drejtpërdrejt në rezultatet e zgjedhjeve dhe në mënyrën se si do të formohen qeveritë e ardhshme.
Paralelisht me krizën ekonomike dhe sociale, Evropa po përgatitet për një cikël të rëndësishëm zgjedhor. Procesi, sipas analizës, nis me zgjedhjet e parakohshme në Spanjë dhe vijon përgjatë vitit 2027.
Franca, Italia, Spanja, Greqia, Finlanda, Sllovakia, Polonia, Letonia dhe Estonia janë në mesin e vendeve ku zgjedhjet mund të ndikojnë në orientimin politik dhe ekonomik të kontinentit.
Në Francë, gara presidenciale e vitit 2027 pritet të zhvillohet në një klimë të fortë polarizimi, ndërsa e djathta ekstreme synon të zgjerojë ndikimin e saj. Në Itali, Giorgia Meloni pritet të kërkojë një mandat të ri. Në Spanjë, rezultati i zgjedhjeve mund të riformësojë balancat politike dhe të ndikojë në kursin e politikave ekonomike.
Qeveritë evropiane duhet të përballojnë njëkohësisht dy detyra të vështira: të ulin borxhin dhe deficitin, si dhe t’u përgjigjen kostove në rritje të jetesës e kërkesave për mbështetje më të madhe sociale.
Në këtë klimë pasigurie, ecuria e tregjeve të obligacioneve, intensifikimi i protestave dhe rezultatet zgjedhore mund të përcaktojnë në vitet e ardhshme si politikat ekonomike, ashtu edhe strukturën politike të Evropës.
