Profesori Gurakuç Kuçi ka reaguar ndaj përurimit në Rashkë të një monumenti kushtuar Brigadës së 37-të të Motorizuar të Ushtrisë Jugosllave, një njësi që, sipas tij, lidhet me vrasjen e rreth 1,400 civilëve shqiptarë gjatë luftës në Kosovë.
Të lidhura
None found
Kuçi deklaroi se ceremonia, ku morën pjesë edhe zyrtarë serbë, përçon një mesazh që lartëson krimet dhe dëmton përpjekjet për të sqaruar fatin e personave të zhdukur. Sipas vlerësimit të tij, veprime të këtilla janë në kundërshtim me pretendimet për pajtim dhe normalizim të raporteve në rajon.
Në reagimin e tij, Kuçi theksoi se, ndërsa Kosova kërkon të zhdukurit, Serbia po nderon një brigadë të lidhur me vrasjen dhe fshehjen e tyre.
Ai shkroi se Serbia i ka ngritur një monument përkujtimor Brigadës së 37-të të Motorizuar të Ushtrisë Jugosllave, pjesëtarët e së cilës mbajnë përgjegjësi për vrasjen e rreth 1,400 civilëve në Kosovë.
Sipas Kuçit, në kohën kur në Kalludër të Vogël, në veri të Kosovës, po zhvillohen gërmime për gjetjen e mbetjeve mortore të shqiptarëve të zhdukur si pasojë e krimeve serbe, Serbia jo vetëm që arreston si “spiunë” personat që ofrojnë të dhëna për të zhdukurit dhe varrezat masive, por tashmë ngre edhe monumente për formacionet e lidhura me këto krime.
Monumenti në Rashkë u zbulua gjatë një ceremonie ku ishin të pranishëm zëvendëskryeministri dhe ministri i Punëve të Brendshme të Serbisë, Ivica Daçiq, si dhe ish-komandanti i brigadës, Ljubisha Dikoviq.
Në fjalën e tij, Daçiqi tha se pjesëtarët e kësaj njësie kishin shërbyer “me nder”, ndërsa luftëtarët serbë i cilësoi si “heronj të luftës dhe jo kriminelë lufte”. Ai shtoi se monumenti duhej të mbetej për brezat e ardhshëm si një “mësues i heshtur i historisë”.
Kuçi ngriti pyetjen se çfarë versioni të historisë po u përcillet në këtë mënyrë brezave të ardhshëm.
Sipas tij, një përkujtim i tillë i kthen krimet dhe autorët e tyre në objekt të një amnistie kolektive. Mesazhi që jepet, siç argumentoi ai, është se kushdo që kryen krime ndaj shqiptarëve jo vetëm që nuk do të ndëshkohet nga Serbia, por mund edhe të nderohet si hero.
Të dhënat e Fondit për të Drejtën Humanitare në Beograd tregojnë se gjatë periudhës kur Brigada e 37-të ishte aktive në Drenicë, u vranë rreth 1,400 civilë. Në dosjen që lidhet me komandantin Ljubisha Dikoviq janë dokumentuar shtatë krime, në të cilat morën pjesë pjesëtarë të brigadës dhe humbën jetën më shumë se 450 civilë shqiptarë.
Në Izbicë, pasi burrat shqiptarë u veçuan nga gratë dhe fëmijët, u ekzekutuan mbi 100 prej tyre, shumica të moshuar.
Të paktën 41 civilë shqiptarë u vranë në Rezallë më 5 prill 1999. Shumë vite më vonë, trupat e 27 viktimave u zbuluan në varrezën masive të Rudnicës në Serbi, ndërsa dhjetë persona të tjerë vazhdonin të rezultonin të zhdukur.
Më 17 prill 1999, në Çikatovë të Vjetër u vranë 27 civilë shqiptarë. Edhe mbetjet mortore të 20 prej tyre u gjetën në Rudnicë.
Në Qirez, forcat serbe ndaluan, përdhunuan dhe keqtrajtuan gra e vajza, disa prej të cilave ishin shtatzëna. Pesë nga viktimat e përdhunimit, së bashku me tri gra të moshuara, u vranë dhe trupat e tyre u hodhën në puse.
Në Shavarinat, më shumë se 100 burra shqiptarë që mbaheshin të ndaluar u ekzekutuan në grupe pranë gropave të minierave. Trembëdhjetë të burgosur të tjerë u dërguan për punë të detyruar afër vendeve ku trajtoheshin trupat, për t’u zhdukur më pas.
Në Vërboc dhe në fshatrat përreth u vranë 92 shqiptarë. Në Baks, tetë burra u kapën, u rrahën dhe u plaçkitën përpara se të ekzekutoheshin.
Dhjetëra civilë shqiptarë u vranë në Studime të Poshtme. Mes viktimave ishin edhe 12 pjesëtarë të familjes Gërxhaliu, pesë prej të cilëve të mitur. Për këtë operacion, Brigada e 37-të kishte siguruar mbështetje me artileri.
Në Zabel të Ulët dhe Gllanasellë, civilë u morën me forcë, u vranë ose u zhdukën, ndërsa mbetjet e tyre mortore u dërguan në Rudnicë.
Në këtë varrezë masive u identifikuan gjithsej mbetjet mortore të 52 civilëve shqiptarë. Prej tyre, 27 ishin nga Rezalla, 20 nga Çikatova e Vjetër, katër nga Zabeli i Ulët dhe një nga Gllanasella.
Dokumentacioni ushtarak dëshmon se Brigada e 37-të ishte përgjegjëse për atë që quhej “pastrim i fushëbetejës”. Strukturat e njësisë kishin njohuri për trupat e viktimave, por ato nuk u identifikuan dhe nuk iu kthyen familjarëve.
Trupat u nxorën nga Kosova dhe u transportuan rreth 100 kilometra brenda territorit të Serbisë, ku qëndruan të fshehura në një varrezë masive për afro 15 vjet.
Kuçi theksoi se Serbia, në vend që të vërë në dispozicion dokumentet dhe të kontribuojë në sqarimin e fatit të personave të zhdukur, i ka klasifikuar dosjet që kanë të bëjnë me aktivitetin e kësaj brigade. Edhe pas kërkesave të paraqitura nga Kosova dhe Fondi për të Drejtën Humanitare, këto materiale vazhdojnë të jenë të mbyllura.
Vetëm pak javë më parë, Snezhana Paunoviqi, ministre në Qeverinë e Serbisë dhe nënkryetare e partisë së Daçiqit, kishte deklaruar se, nëse do të ndodhej në vendin e Sllobodan Millosheviqit në vitin 1998, do ta kishte “spastruar etnikisht Kosovën”.
Daçiqi nuk u distancua nga kjo deklaratë. Në vend të kësaj, ai e mbrojti Paunoviqin dhe e zhvendosi diskutimin nga vetë ideja e spastrimit etnik te fjalët e përdorura.
Sipas Kuçit, i njëjti Daçiq që mbrojti përdorimin e gjuhës së spastrimit etnik kundër shqiptarëve, tani merr pjesë në ceremoninë kushtuar një brigade që lidhet me masakra, dëbime, zhdukje dhe fshehjen e trupave të viktimave shqiptare.
Ai vlerësoi se kjo dëshmon që glorifikimi i krimeve dhe ideja për spastrimin etnik të shqiptarëve nuk përbëjnë raste të veçuara. Përkundrazi, sipas tij, ato janë pjesë e një politike shtetërore që mobilizon shoqërinë serbe përmes mesazhit se personat që kryejnë veprime “heroike” kundër shqiptarëve nuk do të përballen me ndjekje penale.
Kuçi përfundoi se, pas këtyre veprimeve të hapura të Serbisë, as pala serbe dhe as ndërmjetësuesit ndërkombëtarë nuk mund të flasin seriozisht për pajtim ose normalizim. Sipas tij, kjo nuk mund të ndodhë për sa kohë që një shtet kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian u ngre monumente kriminelëve, mbron deklarata për spastrim etnik dhe nuk pranon të hapë arkivat që lidhen me të zhdukurit.
