Koha në dispozicion për zgjedhjen e Presidentit të ri të Kosovës po ngushtohet, ndërsa takimet e paralajmëruara ndërmjet partive politike ende nuk kanë nisur. Kuvendi duhet ta përfundojë këtë proces deri më 6 tetor 2026, në të kundërtën vendi do të shkojë në zgjedhje të reja.
Të lidhura
None found
Sipas aktgjykimit të fundit të Gjykatës Kushtetuese, periudha 60-ditore për zgjedhjen e Presidentit ka filluar më 8 gusht 2026 dhe përfundon më 6 tetor 2026. Nëse Presidenti nuk zgjidhet brenda këtij afati, Kuvendi shpërndahet. Në një rast të tillë, zgjedhjet mund të mbahen më 8 ose 15 nëntor.
Albin Kurti dhe Bedri Hamza, drejtuesit e LVV-së dhe PDK-së, u takuan të dielën. Megjithatë, palët deklaruan se në atë takim nuk është diskutuar çështja e Presidentit.
Hamza deklaroi se PDK-ja është e gatshme të bisedojë me LVV-në për tema të tjera, nëse miratohet projektligji për ndryshimin dhe plotësimin e ligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë. Ai bëri të ditur se këtë çështje e kishte diskutuar me kryeministrin Albin Kurti gjatë takimit të së dielës.
Para seancës së së hënës në Kuvendin e Kosovës, kryetari i PDK-së tha se në bisedë ishte prekur edhe zgjedhja e Presidentit, por jo emrat e kandidatëve të mundshëm. “Nuk kemi shkuar te emrat dhe nuk kemi folur për ta. Nëse ligji kalon, jemi të hapur edhe për tema të tjera”, tha Hamza.
Politologu Ramadan Gjanaj vlerëson se, pavarësisht kohës së shkurtër, një marrëveshje politike nuk mund të përjashtohet. Sipas tij, ndryshimi i qëndrimit të PDK-së për zgjedhjen e Presidentit përbën një zhvillim me rëndësi dhe mund të ndikojë në konfigurimin aktual politik.
“Afati është shumë i kufizuar, por do të ishte e nxituar të thuhej se marrëveshja është e pamundur. Të gjitha partitë parlamentare, si shumica ashtu edhe opozita, duhet të tregojnë vullnet politik. Ditët e ardhshme do të jenë vendimtare, pasi pas 6 tetorit hapësira kushtetuese është tepër e ngushtë”, tha Gjanaj për “Bota sot”.
Ai theksoi se pyetja kryesore nuk lidhet vetëm me mundësinë teknike për të arritur një marrëveshje brenda trembëdhjetë ditësh, por edhe me gatishmërinë e partive për të bërë kompromiset e nevojshme, me qëllim shmangien e një krize të re institucionale.
Sipas Gjanajt, dënimi i katër ish-drejtuesve të UÇK-së nga Dhomat e Specializuara në Hagë i ka krijuar Albin Kurtit një hapësirë të re politike. PDK-ja, në deklaratën e saj të fundit politike, ka përfshirë mbrojtjen e katër të dënuarve dhe rishikimin e kornizës ligjore që lidhet me Dhomat e Specializuara. Politologu konsideron se ky qëndrim i ri mund të hapë rrugë për bisedime ndërmjet LVV-së dhe PDK-së.
Gjanaj kujtoi se deri tani LDK-ja shihej si subjekti që mund të përcaktonte zgjedhjen e Presidentit. Megjithatë, kërkesat e saj për formimin e një qeverie të qëndrueshme e kanë bërë të vështirë, madje pothuajse të pamundur, një marrëveshje me LVV-në vetëm për zgjedhjen presidenciale. Sipas tij, LDK-ja nuk do të pranonte të shërbente vetëm si mbështetje formale, pa përfituar një marrëveshje më të gjerë politike.
Në këtë situatë, PDK-ja mund të përfaqësojë një alternativë tjetër për dialog, veçanërisht pasi deri tani nuk e ka lidhur publikisht mbështetjen e mundshme për Presidentin me pjesëmarrjen në qeverinë e ardhshme. Kjo, sipas politologut, mund të mundësojë një marrëveshje për Presidentin, duke ruajtur njëkohësisht stabilitetin e shumicës aktuale qeverisëse.
Megjithatë, Gjanaj paralajmëroi se mbrojtja e katër të dënuarve në Hagë dhe rishikimi i ligjit për Dhomat e Specializuara pritet të jenë pjesë e rëndësishme e çdo marrëveshjeje politike. Mbetet për t’u parë nëse LVV-ja do të jetë e gatshme të bëjë kompromiset e kërkuara nga PDK-ja. Ai shtoi se, për shkak të afatit të shkurtër dhe kërkesave të ndryshme të palëve, një marrëveshje nuk mund të konsiderohet ende e sigurt.
“Zgjedhja e Presidentit kërkon një shumicë të madhe parlamentare dhe pjesëmarrjen efektive të deputetëve në votim. Vetë natyra e procesit e bën të domosdoshëm kompromisin”, u shpreh Gjanaj.
Afërsia e 6 tetorit, sipas tij, duhet t’i nxisë partitë të zgjedhin dialogun në vend të përplasjes. Kosova, tha ai, nuk mund ta trajtojë bllokimin institucional si diçka normale, pasi vitet e fundit kanë dëshmuar se mungesa e marrëveshjeve politike mund të zgjasë dhe të pengojë funksionimin e institucioneve.
Politologu theksoi se të dyja mundësitë mbeten të hapura: si arritja e një kompromisi, ashtu edhe dështimi i tij. Megjithatë, koha për ndërtimin e marrëveshjes po pakësohet me shpejtësi. Një kompromis mund të funksionojë vetëm nëse mbështetet në vullnetin e të gjitha palëve; nëse qëndrimet mbeten të papajtueshme deri në fund, rreziku i një ngërçi të ri do të rritet ndjeshëm.
Një kandidat jopartiak, sipas Gjanajt, mund të ndihmonte në uljen e tensioneve dhe në krijimin e një kompromisi. Një profil i tillë do të ishte më i pranueshëm për partitë që nuk duan të krijojnë përshtypjen se po mbështesin kandidatin e një subjekti tjetër politik. Megjithatë, ai nënvizoi se karakteri jopartiak nuk mjafton vetë për të siguruar konsensusin.
“Më të rëndësishme janë kredibiliteti, përvoja, integriteti, respekti për institucionet dhe aftësia për ta ushtruar detyrën në interes të të gjithë qytetarëve. Presidenti duhet të jetë një figurë që tejkalon interesat e një partie”, deklaroi ai.
Gjanaj rikujtoi se në dy raundet e para kërkohet shumicë prej dy të tretash e të gjithë deputetëve, ndërsa në raundin e tretë kandidati duhet të marrë shumicën e të gjithë deputetëve, pra të paktën 61 vota. Për zhvillimin e procesit janë vendimtare edhe prania e deputetëve dhe kuorumi parlamentar. Sipas tij, kushtet politike për garantimin e kësaj pjesëmarrjeje nuk janë të siguruara dhe pikërisht kjo ka ndikuar në ngërçin aktual institucional.
Politologu e cilësoi qëndrimin e ri të PDK-së si një mundësi që nuk duhet shpërfillur, nëse synohet shmangia e zgjedhjeve të reja. Ai tha se vetëm një marrëveshje politike e qëndrueshme dhe e zbatueshme mund ta garantojë zgjedhjen e Presidentit.
Në rast se Presidenti nuk zgjidhet brenda 60 ditëve nga fillimi i procedurës, pasojat do të jenë të rëndësishme në aspektin institucional dhe politik. Neni 82 i Kushtetutës përcakton se, pas përfundimit të këtij afati pa zgjedhjen e Presidentit, Kuvendi duhet të shpërndahet.
Kjo do ta fuste Kosovën në një tjetër cikël zgjedhor dhe do të sillte pasoja politike, institucionale e ekonomike, duke zgjatur pasigurinë në një kohë kur institucionet duhet të përqendrohen në prioritetet e vendit. Gjanaj paralajmëroi gjithashtu për vështirësitë juridike që mund të lindin nga tejkalimi i afateve kushtetuese dhe nga interpretimet e ndryshme të situatës.
Gjykata Kushtetuese e ka përcaktuar 6 tetorin si fundin e afatit 60-ditor për zgjedhjen e Presidentit. Përveç kësaj, Kushtetuta parashikon se Presidenti në detyrë nuk mund ta ushtrojë funksionin për më shumë se gjashtë muaj. Gjanaj tha se nuk mund të pohohet me siguri nëse tejkalimi i këtyre afateve do të shkaktonte automatikisht ndërprerje të vazhdimësisë institucionale, por do të ishte e papjekur të mendohej se nuk do të kishte probleme juridike.
Sipas tij, aktorë të ndryshëm politikë mund ta dërgojnë situatën në Gjykatën Kushtetuese, duke kundërshtuar shpërndarjen e Kuvendit, shpalljen e zgjedhjeve ose ushtrimin e kompetencave të tjera presidenciale. Kjo mund të hapte një fazë të re kontestimesh institucionale, ku çdo vendim do të vihej në pikëpyetje, duke zgjatur pasigurinë juridike dhe duke vonuar procesin zgjedhor.
“Rreziku kryesor është që kriza politike të shndërrohet në një përplasje të re juridike dhe kushtetuese. Afati i 6 tetorit nuk duhet parë vetëm si një datë procedurale, por si një moment përgjegjësie institucionale”, tha Gjanaj.
Ai përfundoi se partitë ende kanë mundësi të kërkojnë një marrëveshje, por duhet ta përdorin kohën e mbetur për të mos lejuar që mospajtimet të kthehen në krizë të re. Sfidë nuk është vetëm zgjedhja e Presidentit, por edhe ruajtja e vazhdimësisë, stabilitetit dhe parashikueshmërisë së institucioneve të Kosovës pas 6 tetorit.
