Nga 1 korriku, Presidenca e radhës e Këshillit të Bashkimit Evropian kalon te Irlanda për një mandat gjashtëmujor. Për Dublinin, periudha që nis shoqërohet me sfida të rëndësishme, ku në plan të parë qëndrojnë çështjet financiare.
Të lidhura
None found
Kjo është hera e tetë që Irlanda e mban këtë detyrë që prej hyrjes së saj në BE në vitin 1973. Kryeministri irlandez Micheál Martin, gjatë ceremonisë hapëse në Dublin, e përshkroi vendin e tij si të vendosur në skajin e Atlantikut, por njëherazi thellësisht evropian.
Në fjalën e tij, Martin vuri në dukje se Irlanda i detyrohet shumë anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Sipas tij, kalimi i vendit në një ekonomi moderne dhe një shoqëri të hapur lidhet ngushtë me përkatësinë e saj në BE.
Ai kujtoi se në vitin 1972, kur u firmos akti i anëtarësimit, të ardhurat mesatare në Irlandë ishin pak më pak se dy të tretat e mesatares evropiane. Po ashtu, në atë periudhë ishte ende në fuqi një ligj që ua ndalonte grave të punonin në sektorin publik pas martesës, ndërsa ishulli po kalonte vitin më të rëndë të trazirave në Irlandën e Veriut.
Që prej asaj kohe, Irlanda ka njohur një hov të madh ekonomik dhe mori nofkën “Tigri Keltik”. Që nga viti 2018, ajo renditet mes kontribuuesve neto në BE, çka do të thotë se derdh në buxhetin evropian më shumë sesa përfiton prej tij. Me pak më shumë se pesë milionë banorë, Irlanda ka Prodhimin e Brendshëm Bruto për frymë të dytin më të lartë në Bashkimin Evropian, pas Luksemburgut.
Gjatë gjashtë muajve të ardhshëm, Dublini do të drejtojë mbledhjet e Këshillit të BE-së, organit legjislativ ku përfaqësohen 27 shtetet anëtare. Presidenca irlandeze mban si moto shprehjen në gjuhën irlandeze “Ní neart go cur le chéile”, që përcjell idenë se nuk ka forcë pa unitet.
Ruajtja dhe forcimi i këtij uniteti mes 27 vendeve anëtare do të jetë detyra kryesore e qeverisë irlandeze. Irlanda synon të shënojë ndikim sidomos në konkurrueshmëri, në mbrojtjen e vlerave të BE-së dhe në fushën e sigurisë.
Mes prioriteteve kryesore janë ndalimi i përdorimit të rrjeteve sociale për të rinjtë nën moshën 16 vjeç, shtyrja përpara e debatit për buxhetin e BE-së pas vitit 2028 dhe nxitja e Bashkimit të Tregjeve të Kapitalit. Një tjetër objektiv qendror i presidencës irlandeze mbetet mbështetja për Ukrainën.
Si një shenjë e fortë solidariteti, në ceremoninë e hapjes në Dublin ishte i ftuar si mysafir nderi presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyi. Ai e përdori këtë platformë për të kërkuar masa të reja ndëshkuese ndaj Rusisë.
Zelensky tha se duhen ndërmarrë hapa kundër të ashtuquajturës “flotë në hije” ruse, si edhe ndaj “shumë mjeteve të tjera” mbi të cilat, sipas tij, mbështetet presidenti rus Vladimir Putin për të vazhduar luftën.
Sipas presidentit ukrainas, në këtë rrjet përfshihen edhe kompani në Evropë, të cilat, siç u shpreh ai, ekzistojnë vetëm për të punuar për Rusinë dhe vazhdojnë ta furnizojnë agresorin rus me materiale të nevojshme.
Në Dublin, ky mesazh u mor qartë. Në javët e fundit, polemika kishin shkaktuar eksportet e oksidit të aluminit nga Irlanda drejt Rusisë, një material që ka rëndësi të madhe edhe për industrinë ushtarake.
Në një konferencë të përbashkët për shtyp me Zelenskyn, kryeministri Martin bëri të ditur se kjo çështje ishte trajtuar në bisedime dypalëshe. Ai tha se një hetim do të mbyllet në javët e ardhshme dhe përfundimet do t’i dorëzohen Komisionit Evropian. Sipas tij, Irlanda nuk dëshiron që materiale me origjinë irlandeze të mbështesin makinerinë ushtarake ruse.
Për më tepër, qeveria irlandeze synon të shtyjë përpara sanksione të tjera kundër Rusisë. Në Këshillin e BE-së po zhvillohen aktualisht negociata për paketën e 21-të të sanksioneve, ndërsa Irlanda kërkon të avancojë edhe një paketë të 22-të. Ajo synon gjithashtu hapjen e kapitujve të tjerë negociues për anëtarësimin e Ukrainës në BE.
Në planin ekonomik, Irlanda dëshiron të arrijë rezultate konkrete në rritjen e konkurrueshmërisë. Për këtë, qeveria synon të çojë më tej strategjinë e BE-së “Një Evropë, një treg”. Nën këtë slogan, Bashkimi Evropian ka vendosur si synim përfundimin e tregut të përbashkët deri në fund të vitit 2027 dhe lehtësimin e kushteve për bizneset, për shembull përmes uljes së burokracisë, përmbylljes së Bashkimit të Tregjeve të Kapitalit dhe krijimit të një forme juridike të unifikuar për kompanitë në nivel evropian.
Ministri irlandez i Financave, Simon Harris, tha se ky projekt do të jetë fokusi i tij kryesor, pasi deri në fund të vitit duhet të arrihet një marrëveshje politike. Sipas tij, priten bisedime shumë të vështira për buxhetin trilionësh.
Po deri në fund të vitit synohet edhe një marrëveshje politike për buxhetin e ardhshëm të BE-së. Micheál Martin theksoi se qëndrimet aktuale të shteteve anëtare, të cilat mbulojnë pjesën më të madhe të buxhetit me kontributet e tyre, mbeten ende shumë larg njëra-tjetrës.
Ky buxhet duhet të përfundojë deri në fund të vitit 2027, pasi do të mbulojë periudhën 2028–2035. Për arsye politike, si zgjedhjet e ardhshme në Francë, në Bruksel ekziston një konsensus i gjerë që negociatat të mbyllen brenda këtij viti. Një takim i posaçëm i krerëve të shteteve dhe qeverive është parashikuar për në nëntor.
Një tjetër çështje që do të ndiqet me kujdes nga institucionet evropiane dhe nga vendet e tjera gjatë presidencës irlandeze është qasja e Dublinit ndaj rregullimit të sektorit të teknologjisë, sidomos në debatet për sovranitetin teknologjik evropian dhe për një taksë të mundshme digjitale.
Irlanda është seli e kompanive të mëdha amerikane si Google, Apple dhe Meta, të cilat përfitojnë nga normat relativisht të ulëta tatimore. Në këtë kontekst, ministri i Financave Simon Harris tha se vendi i tij do të veprojë si një “ndërmjetës i ndershëm”.
Ai nënvizoi se Irlanda ka qëndrime shumë të qarta për sa i përket rregullimit të gjigantëve të teknologjisë. Megjithatë, shtoi ai, duhet siguruar që vendimet e Bashkimit Evropian të jenë në interesin e tij ekonomik dhe se nuk mund të shpërfillen reagimet e pjesës tjetër të botës, veçanërisht të Shteteve të Bashkuara. /DW
