Pas valës së parë të entuziazmit që pasoi marrëveshjen mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit për përfundimin e bllokadës detare amerikane dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, tregjet aziatike po lëvizin tashmë me një ritëm më të përmbajtur.
Megjithëse investitorët vazhdojnë të shohin me optimizëm mundësinë e uljes së tensioneve në Lindjen e Mesme, ata po mbajnë një qasje më të kujdesshme në pritje të detajeve të qarta për mënyrën se si do të zbatohet marrëveshja.
Të lidhura
None found
Edhe tregu i energjisë po shfaq një gjendje më të qëndrueshme, pasi çmimet e naftës janë stabilizuar në nivele më të ulëta pas rënies së ndjeshme të ditëve të fundit. Nafta Brent po këmbehet rreth 79.4 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane WTI rreth 76.5 dollarë për fuçi.
Ky stabilizim pasqyron faktin se tregjet kanë përfshirë tashmë në çmime pritshmëritë për rikthimin gradual të eksporteve iraniane, si edhe për normalizimin e lundrimit në një prej korridoreve energjetike më të rëndësishme në botë.
Marrëveshja mes SHBA-së dhe Iranit ka ushqyer klimë pozitive në tregjet financiare, pasi shihet nga investitorët si një hap i rëndësishëm për reduktimin e rrezikut gjeopolitik dhe për lehtësimin e presioneve mbi zinxhirët globalë të furnizimit.
Sidoqoftë, analistët nënvizojnë se vëmendja është zhvendosur tashmë te zbatimi konkret i marrëveshjes dhe te garancitë që tensionet do të ulen në mënyrë të qëndrueshme.
Në Japoni, indeksi Nikkei arriti të qëndrojë në territor pozitiv, ndërsa bursat kineze u paraqitën më të rezervuara për shkak të shqetësimeve që lidhen me ngadalësimin e aktivitetit industrial në Kinë.
Një sinjal i rëndësishëm për tregun energjetik ishte edhe ngarkesa e parë e naftës bruto iraniane për eksport pas dy muajsh. Sipas kompanisë së monitorimit detar TankerTrackers, të paktën dy supertankerë iranianë transportuan rreth 3.8 milionë fuçi naftë bruto, duke kaluar për herë të parë zonën e bllokadës pas arritjes së marrëveshjes me SHBA-në.
Ky zhvillim shihet si prova e parë konkrete se marrëveshja ka nisur të japë efekte ekonomike dhe ka rritur pritshmëritë për shtim gradual të furnizimit me naftë në tregjet ndërkombëtare.
Sipas të dhënave të bëra publike deri tani, marrëveshja parashikon zgjatjen e armëpushimit ekzistues edhe për 60 ditë, periudhë gjatë së cilës palët do të vijojnë negociatat për të arritur një zgjidhje të përhershme.
Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se marrëveshja siguron që Irani nuk do të pajiset me armë bërthamore, ndërsa Teheranit do t’i lejohet të rifillojë shitjet e naftës në tregjet ndërkombëtare.
Një prej çështjeve më të rëndësishme mbetet rihapja e plotë e Ngushticës së Hormuzit. Uashingtoni kërkon që Irani të vazhdojë procesin e çminimit të zonës dhe të largojë çdo pengesë që mund të vërë në rrezik trafikun detar.
Ekspertët paralajmërojnë se ky proces do të jetë i ndërlikuar dhe mund të zgjasë, pasi kërkon pajisje të specializuara dhe një koordinim të gjerë teknik.
Në të njëjtën kohë, Izraeli vijon të mbajë një qasje skeptike ndaj kësaj marrëveshjeje. Zyrtarët izraelitë kanë shprehur dyshime për efektivitetin dhe qëndrueshmërinë e saj në afat të gjatë, ndërsa tensionet në rajon mbeten ende të pranishme.
Investitorët po ndjekin nga afër edhe treguesit ekonomikë globalë. Në Kinë, përpunimi i naftës bruto ra me 9.1% gjatë muajit maj, duke zbritur në nivelin më të ulët në gati katër vjet, ndërsa në Shtetet e Bashkuara rezervat e naftës regjistruan një rënie më të madhe se pritshmëritë.
Tashmë vëmendja është përqendruar te Gjeneva, ku pritet nënshkrimi formal i marrëveshjes mes SHBA-së dhe Iranit. Tregjet do të vëzhgojnë me kujdes çdo zhvillim që lidhet me eksportet iraniane, procesin e çminimit në Ngushticën e Hormuzit dhe reagimet politike në rajon.
Për momentin, duket se tregjet kanë reflektuar pjesën më të madhe të optimizmit të sjellë nga marrëveshja, ndërsa nafta po qëndron e stabilizuar nën 80 dollarë për fuçi dhe bursat aziatike po ruajnë fitimet pa rikthyer ritmet e forta të rritjes së ditëve të para.
