Operacionet e fundit të ushtrisë amerikane që synojnë mjetet lundruese të lidhura me trafikun e drogës në zonat ndërkombëtare të Karaibeve dhe Oqeanit Paqësor përbëjnë shkelje të ligjeve ndërkombëtare dhe, sipas një raporti të ri, mund të cilësohen si krime kundër njerëzimit. Këtë paralajmërim e ka lëshuar Ben Saul, raportuesi special i Kombeve të Bashkuara për të drejtat e njeriut dhe luftën kundër terrorizmit.
Të lidhura
None found
Të dhënat e dokumentit tregojnë se gjatë një intervali njëvjeçar, nga shtatori i vitit 2025 deri në gusht të 2026-shit, forcat amerikane kanë goditur 68 mjete detare në ujëra jashtë juridiksioneve kombëtare, duke rezultuar në humbjen e jetës së së paku 223 personave.
Uashingtoni i ka justifikuar këto ndërhyrje si masa të domosdoshme vetëmbrojtjeje përballë grupeve që i etiketon si “narko-terroristë”. Presidenti Donald Trump e ka informuar Kongresin se këto aksione zhvillohen në kuadër të një gjendje lufte me organizatat e shpallura terroriste nga SHBA-ja.
Mirëpo, eksperti i OKB-së e hedh poshtë këtë logjikë ligjore. Në raport theksohet se operacionet amerikane bien ndesh me të drejtën ndërkombëtare, cenojnë të drejtën fundamentale të jetës dhe, “në mënyrë të besueshme, mund të arrijnë pragun e krimeve kundër njerëzimit”. Saul argumenton se veprimtaria e trafikut të narkotikëve nuk kualifikohet si “sulm i armatosur” në kuptimin e ngushtë ligjor që do t’i jepte SHBA-së autorizimin për të ushtruar forcë vdekjeprurëse në emër të vetëmbrojtjes.
Dokumenti vë në dukje gjithashtu mungesën e provave të mjaftueshme faktike për të mbështetur pretendimin se disa prej grupimeve të shpallura terroriste nga SHBA-ja, si Tren de Aragua, operonin si strukturë e armatosur nën autoritetin e shtetit venezuelian. Për më tepër, raporti tërheq vëmendjen se ekzistonin alternativa më pak vdekjeprurëse, siç janë ndalimi dhe inspektimi i anijeve në det. Ai i referohet edhe deklaratave të Sekretarit Amerikan të Shtetit, Marco Rubio, i cili kishte pranuar se ndërhyrjet e tilla detare ishin të realizueshme.
Në analizë theksohet se përdorimi i forcës vdekjeprurëse duhet të konsiderohet si zgjidhja e fundit, e aplikueshme vetëm kur përballet një rrezik i drejtpërdrejtë për jetën. Sipas gjetjeve të Saul, ky standard rigoroz nuk u përmbush në asnjë nga incidentet e shqyrtuara.
Duke shkuar edhe më thellë, raporti sugjeron se vrasjet e kryera mund të plotësojnë elementët ligjorë të vrasjes si krim kundër njerëzimit, për shkak se ato u kryen sistematikisht, si pjesë e një politike të mirëorganizuar shtetërore dhe goditën një numër jashtëzakonisht të lartë viktimash.
Për pasojë, Ben Saul i bën një apel të fortë administratës amerikane për të nisur hetime të plota, për të proceduar penalisht individët përgjegjës – duke përfshirë këtu zyrtarët politikë dhe komandantët ushtarakë që dhanë urdhrat –, si dhe për të siguruar dëmshpërblime financiare për familjet e viktimave.
Ky publikim erdhi në një moment të ndjeshëm, vetëm dy ditë pasi vetë ushtria amerikane raportoi eliminimin e katër personave gjatë një sulmi të kryer mbi një anije në Detin e Karaibeve.
Përtej aspektit të ligjshmërisë, raporti hedh dyshime serioze edhe mbi efikasitetin e fushatës ushtarake në luftën kundër trafikut të drogës. Ai vëren se sasitë e kokainës të kapura në pikat kufitare të SHBA-së kanë qëndruar relativisht të pandryshuara, ndërsa një volum i madh i lëndës narkotike që depërton në vend transportohet me anije të mëdha tregtare, të cilat inspektohen rrallëherë, e jo me varkat e vogla që janë shënjestra kryesore e këtyre goditjeve.
Një tjetër mangësi e theksuar është se operacionet nuk kanë prekur aspak krizën shkatërruese të fentanilit dhe opioideve, të cilat rrallë dërgohen nga Venezuela nëpërmjet rrugëve detare, por që megjithatë janë shkaktari dominues i epidemisë së mbidozave në Shtetet e Bashkuara.
Eksperti paralajmëron gjithashtu se eleminimi i elementëve të ulët në hierarkinë e trafikut, si drejtuesit e varkave, mund të dëmtojë rëndë hetimet afatgjata që synojnë goditjen e udhëheqësve të karteleve dhe shkatërrimin e plotë të rrjeteve kriminale.
Së fundmi, raporti zbulon se deri nga mesi i vitit 2026, kostoja e këtyre operacioneve ushtarake kishte arritur shifrën marramendëse prej rreth 4.7 miliardë dollarësh. Saul sugjeron se këto fonde kolosale do të kishin pasur një ndikim shumë më të madh nëse do të ishin kanalizuar drejt forcimit të zbatimit të ligjit, programeve të shëndetit publik dhe nismave për zhvillim.
