Konferenca e Kryetarëve, ka rrëzuar kërkesën e opozitës për ngritjen e një Komisioni Hetimor parlamentar mbi veprimtarinë e kompanisë shtetërore KAYO. Mazhoranca arsyetoi se nisma nuk përmbush kushtet ligjore dhe kushtetuese që kërkohen për krijimin e një strukture të tillë hetimore.
Nisma ishte paraqitur nga grupet parlamentare të Partisë Demokratike, Partisë së Lirisë dhe “Aleancës për Ndryshim” dhe mbante firmat e 41 deputetëve. Opozita propozonte që komisioni të përbëhej nga 15 anëtarë dhe të ushtronte veprimtarinë për një periudhë gjashtëmujore.
Të lidhura
None found
Objekti i propozuar përfshinte kontrollin e veprimtarisë së KAYO-s, marrëdhëniet e saj kontraktuale, mënyrën e përdorimit të fondeve publike dhe pretendimet për trafik ndërkombëtar armësh.
Opozita kërkonte gjithashtu shqyrtimin e pretendimeve për 34 milionë euro të shpenzuara nga kompania dhe verifikimin parlamentar të audiopërgjimeve të publikuara në media.
Pretendimet mbi shumën prej 34 milionë eurosh dhe audiopërgjimet janë ngritur nga opozita dhe, në vetvete, nuk përfaqësojnë përfundime të provuara përfundimisht.
Në mbrojtje të kërkesës, kryetari i grupit parlamentar të PD-së, Gazment Bardhi, tha se funksioni i një komisioni hetimor është pikërisht sigurimi i informacionit dhe verifikimi i tij.
Bardhi deklaroi se KAYO ka përdorur 34 milionë euro nga buxheti i shtetit dhe se opozita kërkon të mësojë se çfarë përfitimi ka pasur shteti nga kjo veprimtari, si edhe mënyrën se si janë lidhur marrëveshjet me kompanitë private.
Ai theksoi se kërkesa synon vetëm njohjen e kontratave të nënshkruara ndërmjet një kompanie shtetërore dhe kompanive private. Kreu i grupit parlamentar demokrat shtoi se opozita është e gatshme të diskutojë edhe për përcaktimin e objektit të hetimit.
Në emër të mazhorancës, kryetari i Grupit Parlamentar të PS-së, Taulant Balla, argumentoi se kërkesa nuk plotëson kriteret e nevojshme për ngritjen e një komisioni hetimor parlamentar.
Sipas qëndrimit të paraqitur prej tij, propozimi i opozitës e formulon objektin e hetimit në mënyrë shumë të gjerë, duke përfshirë disa çështje të ndryshme pa identifikuar qartë faktin ose grupin konkret të fakteve që duhet t’i nënshtrohen kontrollit parlamentar.
Në dokumentin e bërë publik argumentohet se nuk janë përcaktuar veprime apo mosveprime konkrete të zyrtarëve publikë ose të përfaqësuesve të shoqërisë “KAYO” Sh.A.
Po ashtu, nuk janë individualizuar aktet dhe kontratat që pretendohet se janë të paligjshme dhe as periudha kohore ku duhet të shtrihet hetimi.
Mazhoranca vlerëson se, në këtë formë, kërkesa synon shqyrtimin e përgjithshëm të të gjithë aktivitetit të kompanisë dhe jo hetimin e një çështjeje të përcaktuar qartë, e cila të ketë rëndësi të veçantë publike.
Në arsyetim thuhet gjithashtu se tetë pikat e objektit të propozuar janë heterogjene. Ato përfshijnë marrëdhëniet kontraktuale, veprimtarinë tregtare dhe prodhuese në sektorin ushtarak, fondet buxhetore, dyshimet për trafik armësh dhe përmbushjen e detyrimeve ndaj NATO-s.
Sipas shumicës, një objekt me një shtrirje të tillë nuk lejon vendosjen e kufijve të qartë të hetimit dhe nuk përmbush standardin kushtetues për ekzistencën e një çështjeje të veçantë, të mbështetur nga indicie të qarta.
Në qëndrimin e mazhorancës theksohet se kërkesa nuk paraqet të dhëna konkrete dhe të mjaftueshme që të tregojnë paligjshmëri. Vendimet e Këshillit të Ministrave, krijimi nga “KAYO” Sh.A. i katër shoqërive të përbashkëta me partnerë privatë, raportimet mediatike dhe investigative, si edhe audiopërgjimi i publikuar, nuk konsiderohen në vetvete prova ose indicie të mjaftueshme për të ngritur një dyshim të arsyeshëm mbi veprimtari të paligjshme.
Sipas këtij interpretimi, një komision hetimor nuk mund të krijohet thjesht për të grumbulluar informacion dhe për të zbuluar gjatë procesit nëse ka pasur ose jo shkelje ligjore.
Përpara ngritjes së tij duhet të ekzistojnë të dhëna dhe indicie konkrete që dëshmojnë praninë e një çështjeje të caktuar, për të cilën nevojitet kontroll parlamentar.
Mazhoranca vlerëson se nuk është argumentuar mjaftueshëm as ekzistenca e një interesi të posaçëm publik që do ta bënte të domosdoshëm hetimin nga Kuvendi.
Ndjeshmëria e sektorit të mbrojtjes dhe referencat për kontekstin ndërkombëtar të blerjes dhe tregtimit të pajisjeve ushtarake cilësohen si argumente të përgjithshme, për sa kohë nuk shoqërohen me fakte që provojnë cenimin e sigurisë publike ose të një interesi të rëndësishëm shtetëror.
Fakti që ministri i Mbrojtjes bën pjesë në organet drejtuese të shoqërisë “KAYO” Sh.A. nuk shihet nga shumica si arsye e mjaftueshme për ngritjen e komisionit. Për çështjet që lidhen me ushtrimin e detyrës së tij, ministri mund t’i nënshtrohet kontrollit përmes komisioneve të përhershme parlamentare, pyetjeve ose interpelancave në seancë plenare.
Në arsyetimin e paraqitur nënvizohet gjithashtu se hetimi parlamentar nuk mund të shërbejë për përcaktimin e përgjegjësisë individuale të një personi të caktuar.
Një tjetër pikë lidhet me verifikimet që Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar ka nisur për audiopërgjimin e publikuar në media.
Mazhoranca pranon se zhvillimi i një hetimi penal nuk e pengon automatikisht krijimin e një komisioni parlamentar, por argumenton se përfshirja e së njëjtës çështje mund të shkaktojë mbivendosje dhe ndërhyrje në kompetencat e prokurorisë.
Ky rrezik, sipas dokumentit, është veçanërisht i pranishëm në verifikimin e autenticitetit të audiopërgjimit dhe në vlerësimin e provave.
Në këto rrethana, kontrolli politik parlamentar mund të kalojë në fushën e kontrollit juridik dhe të krijojë përplasje kompetencash me institucionet e drejtësisë, në kundërshtim me parimin kushtetues të ndarjes së pushteteve.
Mazhoranca argumenton se një komision hetimor nuk duhet të kthehet në një mekanizëm paralel të hetimit penal dhe as të ushtrojë trysni institucionale mbi procese hetimore që janë ende në zhvillim.
Sipas Ballës, problematikat e ngritura nga opozita mund të trajtohen me instrumente të tjera të kontrollit parlamentar, të parashikuara nga Kushtetuta dhe Rregullorja e Kuvendit. Mes tyre përfshihen pyetjet në komisionet parlamentare, pyetjet në seancë plenare, kërkesat me shkrim dhe interpelancat.
As mungesa e përgjigjeve nga Ministria e Mbrojtjes ndaj disa kërkesave për informacion të paraqitura nga një deputet nuk konsiderohet bazë e mjaftueshme për krijimin e komisionit.
Sipas arsyetimit, pranimi i këtij pretendimi do të krijonte precedentin që çdo rast kur ekzekutivi nuk i përgjigjet një kërkese parlamentare të përdorej si shkak për ngritjen e një komisioni hetimor.
Në përfundim, Taulant Balla deklaroi se kërkesa e opozitës e plotëson kushtin formal që lidhet me numrin e deputetëve firmëtarë, por jo standardet përmbajtësore kushtetuese dhe ligjore.
Si mangësi u renditën mosidentifikimi i një “çështjeje të veçantë”, objekti i gjerë dhe i paqartë, mungesa e indicieve konkrete e të mjaftueshme për paligjshmëri dhe rreziku i mbivendosjes me kompetencat e organeve të drejtësisë.
Për këto arsye, Konferenca e Kryetarëve nuk e miratoi kërkesën për ngritjen e Komisionit Hetimor për KAYO-n. Debati politik pritet të vazhdojë për përdorimin e fondeve publike, aktivitetin e kompanisë shtetërore dhe pretendimet që lidhen me tregtinë ndërkombëtare të armëve.
