Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut kanë firmosur në Cardiff një deklaratë të përbashkët, ku kërkojnë që të njihet “e drejta e tyre për vetëvendosje” dhe shprehen se e ardhmja e kombeve të tyre duhet të jetë brenda Bashkimit Evropian.
Të lidhura
None found
Ky takim konsiderohet i paprecedentë, pasi të tria territoret aktualisht drejtohen nga forca politike që mbështesin pavarësinë ose kërkojnë një shkallë më të gjerë shkëputjeje nga Mbretëria e Bashkuar.
Përmes deklaratës, liderët i kërkojnë qeverisë britanike “të përgatisë dhe lehtësojë reformat kushtetuese”. Ata argumentojnë se Brexit ka goditur ekonomitë e tyre dhe se lidhjet e tyre të ardhshme duhet të orientohen drejt BE-së.
Takimi në Cardiff u mbajt pak ditë pas deklaratës së Presidentit amerikan Donald Trump, i cili tha se bashkimi i Republikës së Irlandës me Irlandën e Veriut do të ishte “një gjë fantastike”. Komentet e tij rikthyen në vëmendje debatin mbi të ardhmen kushtetuese të ishullit të Irlandës.
Michelle O’Neill, Ministrja e Parë e Irlandës së Veriut, deklaroi se fjalët e Trump dëshmojnë që diskutimi për bashkimin irlandez mbetet “i gjallë” dhe se kjo çështje tashmë ka tërhequr edhe vëmendje ndërkombëtare.
Kërkesa e tre territoreve për vetëvendosje përplaset me qëndrimin e qeverive britanike, të cilat deri tani kanë refuzuar zhvillimin e referendumeve të reja për pavarësinë.
Referendumi i mbajtur në Skoci në vitin 2014 u mbyll me 55% të votave kundër pavarësisë. Pavarësisht këtij rezultati, kryeministri skocez dhe lideri i Partisë Kombëtare Skoceze (SNP), John Swinney, ka deklaruar se një tjetër referendum duhet të zhvillohet brenda pesë viteve të ardhshme.
Në Uells, kreu i Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth, e ka përshkruar pavarësinë si një “qëllim të largët”. Ai nuk ka përcaktuar një datë për referendum dhe ka theksuar se vendimi duhet t’i lihet popullit uellsian.
Ndërkohë, Sinn Féin synon që deri në vitin 2030 të zhvillohet në Irlandën e Veriut një referendum për bashkimin me Republikën e Irlandës.
Qeveria britanike vijon të kundërshtojë organizimin e një referendumi të ri për pavarësinë e Skocisë. Kryeministri britanik Andy Burnham ka thënë se beson fuqimisht te ruajtja e Unionit të Mbretërisë së Bashkuar.
Politologu Michael Keating, profesor në Universitetin e Aberdeenit, e ka cilësuar deklaratën e përbashkët si “politikisht të rëndësishme”. Sipas tij, kjo merr peshë të veçantë pasi SNP dhe Plaid Cymru kanë mbajtur prej vitesh distancë nga Sinn Féin.
Megjithatë, Keating vlerëson se deklarata nuk pritet të ndikojë në qëndrimin e qeverisë britanike lidhur me kërkesat për ndryshime kushtetuese.
