Pas vdekjes së papritur të këngëtarit Giorgos Mazonakis, Shoqata Helenike e Hematologjisë ka ngritur sërish shqetësimin për përdorimin e terapive alternative, trajtimeve të paregjistruara dhe procedurave që nuk kanë mbështetje të mjaftueshme shkencore.
Të lidhura
None found
Hematologu Dr. Elias Pessach u ka bërë thirrje qytetarëve të tregohen të kujdesshëm dhe të mos i nënshtrohen procedurave të tilla pa u informuar më parë. Sipas tij, “mjekësia nuk është mirëqenie”, ndaj duhet bërë një dallim i qartë mes trajtimeve të miratuara dhe premtimeve të marketingut.
Në njoftimin e saj, Shoqata thekson se rasti i Giorgos Mazonakis ka rikthyer në qendër të vëmendjes situatën e pakontrolluar që lidhet me të ashtuquajturat terapi alternative. Të dhënat e publikuara deri tani e lidhin ngjarjen me një klinikë private të quajtur “Klinika e Qelizave Staminale”.
Shoqata shpjegon se qelizat staminale hematopoietike janë qeliza primitive që prodhojnë elementët e gjakut dhe që kanë aftësinë ta rigjenerojnë atë në mënyrë të vazhdueshme. Në kushte të veçanta spitalore, ato përdoren për transplantet e palcës së kockave te pacientët me leuçemi dhe sëmundje të tjera hematologjike.
Sipas Shoqatës, këto qeliza rigjenerojnë vetëm qelizat e gjakut dhe nuk kanë aftësi të rigjenerojnë inde të tjera të organizmit. Për këtë arsye, përdorimi i tyre për qëllime të tjera nuk është i dokumentuar shkencërisht dhe mund të paraqesë rrezik.
Bazuar në publikimet dhe deklaratat e mjekëve, raportohet se Giorgos Mazonakis kishte shkuar në këtë klinikë për t’iu nënshtruar plazmaferezës.
Plazmafereza është një procedurë terapeutike që zhvillohet me pajisje të posaçme, në mjedise spitalore dhe nga personel i specializuar. Ajo përdoret kryesisht nga hematologët dhe nefrologët për largimin e antitrupave patologjikë nga gjaku, veçanërisht në trajtimin e disa sëmundjeve autoimune.
Si çdo procedurë mjekësore, edhe plazmafereza mund të shoqërohet me efekte anësore. Ndër pasojat më të zakonshme janë ulja e tensionit të gjakut dhe çrregullimet e ritmit të zemrës, kryesisht në sistemin kardiovaskular.
Shoqata paralajmëron se reklamat e të ashtuquajturës “mjekësi alternative” e paraqesin plazmaferezën si një metodë për “detoksifikimin” e trupit, “mirëqenien” dhe “jetëgjatësinë”. Megjithatë, sipas saj, këto pretendime nuk mbështeten nga studimet klinike.
Shoqata Helenike e Hematologjisë kujton se që në vitin 2019 i kishte dërguar një letër Organizatës Kombëtare të Barnave (EOF), Organizatës Kombëtare të Transplanteve (EOM) dhe Ministrisë së Shëndetësisë. Në atë dokument, ajo paralajmëronte për rreziqet e ofrimit dhe reklamimit të terapive qelizore të paprovuara ose shkencërisht të pamjaftueshme.
Në letrën e vitit 2019 kërkohej hetimi i menjëhershëm i strukturave që ofronin terapi qelizore të paautorizuara, forcimi i mekanizmave të mbikëqyrjes dhe informimi zyrtar i publikut për rreziqet e mundshme.
Tashmë, Shoqata i kërkon shtetit, nëpërmjet Organizatës Kombëtare të Barnave, të kërkojë prova të qarta për bazën shkencore dhe dokumentimin e trajtimeve që reklamohen si “rigjeneruese”.
Një tjetër kërkesë i drejtohet shoqatave mjekësore që licencojnë klinikat. Ato duhet të verifikojnë kualifikimin profesional dhe bazën shkencore të aplikantëve, si dhe të mbikëqyrin aktivitetin e anëtarëve të tyre.
Sipas njoftimit, edhe shoqatat shkencore duhet të publikojnë në faqet e tyre zyrtare qëndrimet shkencore për trajtimet që reklamohen si “mrekulli” ose si zgjidhje për një numër të gjerë problemesh shëndetësore.
Në përfundim, Shoqata u bën thirrje qytetarëve të jenë skeptikë dhe të kërkojnë informacion nga burime institucionale, jo nga materialet reklamuese.
Analiza e hematologut Dr. Elias Pessach
Duke iu referuar vdekjes së papritur të Giorgos Mazonakis, por pa paragjykuar shkakun e saj apo ndonjë përgjegjësi, e cila do të përcaktohet nga hetimi zyrtar, Dr. Elias Pessach thotë se duhet të nisë një debat për mënyrën se si ofrohen dhe promovohen disa prej këtyre procedurave.
Hematologu vëren se vitet e fundit janë shtuar qendrat që ofrojnë shërbime të lidhura me mezoterapinë, kundër plakjes, jetëgjatësinë, “detoksifikimin” dhe mirëqenien.
Ai përshkruan një realitet ku përdoren fjalë mbresëlënëse në anglisht, ambiente luksoze dhe premtime për “pastrimin” e gjakut, forcimin e imunitetit, rigjenerimin e qelizave dhe rininë e përjetshme. Për këtë arsye, sipas tij, është e domosdoshme të dallohen procedurat që në thelb janë të ndryshme.
Dr. Pessach sqaron se plazmafereza terapeutike nuk është një procedurë “detoksifikimi”. Gjatë saj, gjaku nxirret jashtë trupit dhe kalon në një pajisje të posaçme; plazma largohet, ndërsa qelizat e gjakut i rikthehen pacientit së bashku me një lëng zëvendësues.
Procedura përdoret për disa sëmundje të rënda hematologjike, neurologjike dhe autoimune. Ajo mund të shkaktojë rënie të tensionit të gjakut, ulje të kalciumit në gjak, reaksione alergjike ose aritmi, ndaj kërkon monitorim të vazhdueshëm.
Hematologu nënvizon gjithashtu se plazmafereza nuk duhet ngatërruar me PRP-në.
PRP-ja realizohet duke marrë një sasi të vogël gjaku nga vetë personi, duke e centrifuguar atë dhe, zakonisht, duke injektuar lokalisht plazmën e pasur me trombocite. Ajo nuk është plazmaferezë dhe as terapi me qeliza staminale.
Edhe qelizat staminale, thekson Dr. Pessach, nuk mund të konsiderohen “eliksir rinie”.
Ekzistojnë trajtime reale dhe jetëshpëtuese me qeliza staminale hematopoietike, ndër të cilat transplantet për pacientët me leuçemi dhe sëmundje të tjera të rënda. Por kjo nuk do të thotë se çdo PRP ose koncentrat gjaku i përshkruar si “i pasur me qeliza CD34+” është trajtim i miratuar për plakjen, demencën, sëmundjet e zemrës apo “forcimin e organizmit”.
“Plazmaferezë është një gjë, PRP-ja një tjetër, koncentrati i qelizave një tjetër dhe transplanti i qelizave staminale një tjetër”, thekson ai.
Sipas tij, këto terma nuk janë të këmbyeshëm dhe nuk duhet të përdoren për të krijuar përshtypjen e një trajtimi më të avancuar apo për të mashtruar pacientët.
Dr. Pessach vëren se një qendër nuk shndërrohet në klinikë mjekësore vetëm nga fakti se ka fjalën “klinikë” në emërtimin e saj.
Procedurat që kërkojnë licencë të posaçme, infrastrukturë të përshtatshme, personel të trajnuar, monitorim të vazhdueshëm dhe pajisje reanimimi nuk mund të kryhen kudo dhe nga kushdo.
“Asnjë person nuk mund të kryejë procedura mjekësore vetëm sepse ka ndjekur një seminar”, shprehet hematologu. Ai kujton se profesionistët e ndryshëm të shëndetësisë kanë kompetenca të përcaktuara qartë nga ligji.
“Edhe një diplomë mjekësore nuk është një çek i bardhë. Unë jam hematolog”, thekson ai.
Për të ilustruar rëndësinë e specializimit, Pessach sjell shembullin e një pacienti me gurë në veshka ose që ka nevojë për një ndërhyrje kirurgjikale në prostatë. Në një rast të tillë, pacienti do t’i drejtohej një urologu dhe jo një mjeku të një specialiteti tjetër vetëm sepse ai është mjek.
Në të njëjtën mënyrë, shton ai, nuk mjafton që dikush të jetë mjek, të blejë një pajisje dhe të fillojë të reklamojë plazmaferezë, “qeliza staminale”, ekzosome ose “serume rinie” intravenoze pa trajnimin, dokumentacionin dhe licencimin e nevojshëm.
Çdo procedurë invazive ose intravenoze duhet të ketë një indikacion të qartë mjekësor. Ajo duhet të kryhet pas marrjes së historisë së plotë të pacientit dhe pëlqimit të informuar, ndërsa preparatet e përdorura duhet të jenë të gjurmueshme.
Struktura ku kryhet procedura duhet gjithashtu të jetë në gjendje të trajtojë menjëherë komplikacionet e rënda, përfshirë reaksionet anafilaktike dhe arrestin kardiak.
Dr. Pessach u sugjeron qytetarëve që, para se t’i nënshtrohen një procedure të tillë, të pyesin se kush do ta kryejë atë dhe çfarë specializimi ka, nëse struktura është e licencuar, çfarë procedure ose produkti do të përdoret saktësisht, nëse ai është i miratuar për qëllimin e propozuar dhe kush do të kujdeset për pacientin në rast të një komplikacioni serioz.
“Nëse nuk ka përgjigje të qarta, largohemi”, thekson Pessach.
Në analizën e tij, hematologu ngre edhe çështjen e mënyrës se si kontrollohen këto shërbime në Greqi.
Sipas tij, një kërkim i thjeshtë në internet me termat “PRP”, “qeliza staminale”, “serume”, “detox” ose “ëellness” nxjerr mjekë të specialiteteve të ndryshme, dentistë, profesionistë të estetikës dhe qendra që reklamojnë një gamë të gjerë trajtimesh.
Kjo, sqaron ai, nuk do të thotë automatikisht se çdo aktivitet është i paligjshëm. Megjithatë, lind pyetja se kush kontrollon se çfarë procedure kryhet, nga kush, në çfarë strukture, me çfarë licence dhe mbi çfarë baze shkencore.
Në fund, Dr. Pessach kërkon krijimin e një regjistri publik të strukturave të licencuara, kryerjen e inspektimeve të papritura, kontrollin e reklamave mjekësore në internet dhe vendosjen e sanksioneve reale kur evidentohen shkelje.
“Kontrolli shtetëror nuk mund të zgjohet vetëm kur dikush vdes. Mjekësia nuk është mirëqenie. Shkenca nuk është marketing. Dhe jeta njerëzore nuk është një fushë eksperimentimi e pakontrolluar”, përfundon hematologu.
