Lejimi i importit të disa produkteve të naftës ruse në Shtetet e Bashkuara, i vendosur nga presidenti amerikan Donald Trump, ka krijuar një vijë të re diplomacie mes Uashingtonit, Moskës dhe Kievit.
Të lidhura
None found
Në përpjekje për të ndaluar rritjen e çmimeve të karburanteve, administrata amerikane po shqyrton alternativa për të rritur ofertën e energjisë dhe njëkohësisht i bën thirrje Ukrainës të kufizojë goditjet ndaj rafinerive dhe infrastrukturës energjetike të Rusisë.
Më 9 tetor, Trump bëri të ditur një marrëveshje me presidentin rus Vladimir Putin për hedhjen në tregjet ndërkombëtare të sasive shtesë të naftës ruse. Sipas të dhënave të shpallura nga pala amerikane, faza e parë do të përfshijë mbi 300 mijë tonë, ndërsa 500 mijë tonë të tjera do të vijnë në nëntor dhe një milion tonë në dhjetor; po ashtu është lënë e hapur mundësia për furnizime të mëtejshme.
Në të njëjtën ditë, Departamenti amerikan i Thesarit dha një licencë të posaçme që autorizon disa veprime të lidhura me shitjen, transportimin dhe importin e naftës dizel me prejardhje ruse. Kjo masë përbën një zbutje të pjesshme të sanksioneve të vendosura pas fillimit të pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, por jo heqje të përgjithshme të tyre.
Ky veprim ndodh në një periudhë të vështirë për ekonominë e Shteteve të Bashkuara, teksa konflikti në Lindjen e Mesme dhe ndërprerjet në zinxhirët globalë të energjisë kanë rritur presionin mbi çmimet e karburanteve. Shtëpia e Bardhë synon që përmes rritjes së ofertës të ulë kostot për konsumatorët dhe bizneset, sidomos në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit të parashikuara për 3 nëntor.
Megjithatë, efekti i marrëveshjes mbi çmimet përfundimtare mbetet i pasigurt. Sipas analistëve, sasitë shtesë të naftës ruse mund të ndihmojnë në zbutjen e mungesave në tregun e karburanteve të rafinuara, por nuk pritet ta përmbysin krizën globale energjetike. Transporti i ngarkesave kërkon kohë, ndërkohë që sulmet ukrainase mbi rafineritë ruse kanë ndikuar edhe në kapacitetet prodhuese të Moskës.
Përtej marrëveshjes së naftës, Trump ka shtuar trysninë mbi presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky, duke kundërshtuar operacionet e Kievit kundër rafinerive dhe objekteve energjetike ruse. Administrata amerikane vlerëson se këto veprime mund të përkeqësojnë situatën në tregjet ndërkombëtare dhe të vështirësojnë përpjekjet për uljen e çmimeve të karburantit.
Për Ukrainën, goditjet ndaj infrastrukturës energjetike ruse shërbejnë për të pakësuar të ardhurat e Moskës dhe për të dobësuar aftësinë e saj për ta mbështetur luftën. Kievi i sheh këto objektiva si pjesë të rëndësishme të përpjekjeve për të rritur koston ekonomike dhe ushtarake të agresionit rus.
Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, Uashingtoni ka shqyrtuar gjithashtu mundësinë e kufizimit të ndihmës ushtarake dhe të shkëmbimit të informacionit me Ukrainën, nëse sulmet ndaj objekteve energjetike ruse vijojnë. Megjithatë, deri tani nuk është njoftuar zyrtarisht ndonjë vendim i ri për ndërprerjen e mbështetjes amerikane.
Të dielën e 11 tetorit, Trump deklaroi se Rusia dhe Ukraina kishin rënë dakord për një ndërprerje të menjëhershme të sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike. Por kjo deklaratë nuk u shoqërua me një konfirmim të përbashkët nga Moska dhe Kievi, ndërsa u raportuan bombardime të reja ruse mbi caqe në Ukrainë, përfshirë një central të kombinuar të ngrohjes dhe energjisë në Kharkiv.
Zelensky është deklaruar i gatshëm t’i ndalojë sulmet ndaj objekteve energjetike ruse, nëse edhe Moska bën të njëjtën gjë. Për momentin, mungesa e një marrëveshjeje të konfirmuar nga të dyja palët dhe vijimi i bombardimeve e lënë të paqartë nëse armëpushimi i shpallur nga presidenti amerikan po zbatohet realisht.
Në të njëjtën kohë me çështjen e armëpushimit, Trump i ka bërë sërish presion Zelenskyt që të organizohen zgjedhje në Ukrainë. Kreu ukrainas është shprehur se është gati të vazhdojë me procesin zgjedhor nëse arrihet një armëpushim i plotë prej të paktën 60 ditësh, i cili do të siguronte kushtet e nevojshme të sigurisë.
Sipas legjislacionit aktual, zgjedhjet presidenciale në Ukrainë nuk mund të mbahen sa kohë që ligji ushtarak është në fuqi. Për më tepër, organizimi i tyre ndeshet me vështirësi të mëdha, për shkak të miliona qytetarëve të zhvendosur, territoreve nën pushtimin rus dhe numrit të madh të ukrainasve që shërbejnë në ushtri.
Kthimi i kësaj teme në qendër të diskutimeve tregon se presioni i Uashingtonit ndaj Kievit po ushtrohet njëkohësisht në rrafshin diplomatik, ushtarak dhe politik. Zelensky, nga ana e tij, kërkon që çdo zotim për kufizimin e veprimeve ushtarake të shoqërohet me garanci konkrete dhe me detyrime reciproke nga Rusia.
Zbutja e kufizimeve për naftën ruse ka ngjallur edhe reagime brenda Shteteve të Bashkuara, ku disa senatorë kanë kërkuar rishikimin e këtij vendimi. Kritikët e masës argumentojnë se furnizimet shtesë mund t’i sjellin Moskës të ardhura të reja dhe të dobësojnë presionin ekonomik të aplikuar ndaj saj që nga viti 2022.
Qëndrimi evropian mbetet gjithashtu një faktor me peshë, pasi Bashkimi Evropian vijon të mbajë në fuqi kufizime ndaj importeve të naftës dhe produkteve të rafinuara ruse. Në këtë kuadër, nisma amerikane hap pikëpyetje mbi efektivitetin e sanksioneve perëndimore dhe mbi koordinimin ndërmjet aleatëve.
Për Moskën, kjo marrëveshje për naftën krijon një mundësi për të rifituar një qasje të kufizuar në tregun amerikan dhe për ta kthyer çështjen e sanksioneve në tryezën e bisedimeve. Megjithatë, deri tani nuk ka të dhëna publike që provojnë se marrëveshja përfshin shkëmbime të drejtpërdrejta për çështje ushtarake ose territoriale.
Zhvillimet e ditëve në vijim pritet të tregojnë nëse deklarata e Trump për armëpushim energjetik do të kthehet në një marrëveshje të zbatueshme dhe të monitorueshme. Për momentin, hapi konkret është zbutja e kufizimeve për naftën ruse, ndërsa ndalimi i sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike mbetet ende i pakonfirmuar.
Në këto rrethana, Uashingtoni synon të frenojë shtrenjtimin e karburanteve, Moska kërkon të shfrytëzojë hapësirën e re ekonomike, ndërsa Kievi ndodhet nën presion për të kufizuar një prej instrumenteve të tij të rëndësishme ushtarake. Pyetja kryesore mbetet nëse kjo nismë do të mbetet vetëm te menaxhimi i krizës energjetike apo do të sjellë një ndryshim më të gjerë në politikën e SHBA-së ndaj Rusisë dhe Ukrainës.
